۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۸ - ۰۹:۴۷
کد خبر 83315035
۰ نفر
دامنه فساد از یقه سفیدها تا یقه طلایی ها

تهران- ایرنا- رصد روزانه اخبار و تیتر روزنامه ها، نشان می دهد كه بخشی از اخبار آنها مربوط به مساله فساد است. این آفت كه طی سال های گذشته تبدیل به یكی از آسیب های اصلی جامعه شده است، روز به روز پر دامنه تر و گسترده تر می شود.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، هر چند در مقابله با فساد برخوردهایی انجام شده و می شود اما نسبت به دامنه و فراگیری آن تا رسیدن به وضعیت آرمانی در این زمینه فاصله داریم.
در برهه های مختلف افراد و جریاناتی به عنوان مفسدان اقتصادی معرفی می شوند اما مشكل در این است كه چرخه تولید و انباشت فساد همچنان به كار خود ادامه می دهد و از حركت باز نایستاده است. در حالی كه توقف این چرخه منوط به ریشه یابی و علت كاوی آن و ارائه راهكارهای كاربردی است و با شعار نمی توان به رویارویی با فساد پرداخت.
بررسی دامنه فساد حاكی از آن است كه در دوران حاضر فسادهای كلان تبدیل به كسب و كار عده ای با ظواهری مشخص و بهره برده از نفوذ و قدرت است. در این بین در نگرشی نمادین و تمثیلی یقه سفیدها الگو و سمبل چنین افرادی است. در ادبیات جامعه شناختی، یقه سفید را بیشتر افراد دولتی قلمداد می كنند.
یقه سفیدهای فاسد، اغلب به طبقات اجتماعی بالا- اعم از سیاسی، اقتصادی یا اجتماعی- تعلق دارند و با بهره‌گیری از قدرت و نفوذ موثر خود، به ارتكاب جرایمی همچون كلاهبرداری، اختلاس، ارتشا و دیگر جرایم مشابه اقدام می‌كنند.
ویژگی های بزهكاران یقه سفید به صراحت در بیانات امام علی(ع) در نهج البلاغه قابل مشاهده است. آن حضرت در خطبه 32 مردم را به چهاردسته تقسیم كرده كه دسته سوم این افراد دارای ویژگی هایی هستند كه در مورد مجرمین یقه سفید نیز قابل مشاهده است. «این گروه به جای این كه با عمل دنیا، آخرت را طلب كنند با عمل آخرت دنیا را می جویند. گام ها را ریاكارانه بر می دارند و خود را همانند مومنان واقعی می آرایند»
در واقع یقه سفیدها آغازگز ماجرای فسادهای كلان بودند با این حال این تمام ماجرا نیست و بزهكاران مدرن تری نیز به پا عرصه فساد گذاشته اند كه آنها را بزهكاران یقه طلایی می نامند. یقه طلایی ها با استفاده از انواع رانت‌ها موفق به ارتقای رتبه شغلی، تحصیلی و… می‌شوند و با گرفتن مجوزهای آنچنانی و با روش‌های نامشروع و غیرقانونی به ثروت‌های گزاف می‌رسند.
‏در واقع یقه طلایی ها با زد و بند به ثروت باد آورده می‌رسند. مجرمان یقه طلایی در كشور ما به «دانه درشت‌ها» اشتهار دارند، دانه درشت‌هایی كه زودتر از ریزها از سوراخ‌های غربیل، گذشته و از چنگال عدالت می‌گریزند.
در واكاوی و علت یابی این رویه نگاه های مختلفی وجود دارد. با وجود قوانین كافی و دستگاه های نظارتی برای جلوگیری از فساد اقتصادی برخی ناظران به ساختاری بودن پدیده فساد اشاره می كنند و درمان بیماری فساد اقتصادی را تحول در ساختارهای آفت ساز می جویند. در برابر گروهی دیگر، فساد فردی كارگزاران را عامل گرفتاری ساختارها به فساد می دانند و بر نقش رسانه ها به عنوان چشمان بینای جامعه در رصد نابسامانی های سلامت اقتصادی تاكید می ورزند. البته به نظر می رسد فساد از هر دومولفه متاثر است؛ به این معنی كه هم ساختار و هم كارگزار در آن نقش دارند. از این رو نمی توان آن را به صورت تك عاملی مورد ارزیابی قرار داد.
از نظر دسته ای از كارشناسان نیز كشور ما دارای قوانین كارآمدی برای جلوگیری و مبارزه با فساد اقتصادی است و این آسیب بیشتر برآمده از ناكافی بودن نظارت بر اجرای قوانین یاد شده است. از این رو در انجام وظایف نظارتی، در كنار قوه ی قضاییه نقش 2 قوه دیگر نیز دارای اهمیتی فراوان است.
به نظر می رسد كه تقویت عنصر شفافیت تا حدودی می تواند جامعه را از چنبره فساد رها سازد. زیرا شرط لازم برای سلامت یك جامعه و نظام اقتصادی، وجود شفافیت است. از این رو برای جلوگیری از فعالیت ها و زمینه سازی های فسادزا در حوزه های پولی، تجاری و اقتصادی نهادمند كردن شفافیت و شفاف سازی با هدف كنترل فساد ضرورتی انكار ناپذیر دارد.
همچنین باید منافذی كه باعث رشد فساد می شوند را مسدود كرد. از دید ناظران اصلی ترین راهكارها برای مبارزه با فساد اقتصادی اصلاح ساختارهای اقتصادی، خصوصی سازی و تقویت بخش خصوصی، پی افكندن اقتصاد غیر نفتی، تقویت سازوكارهای نظارتی، اصلاح نظام مالیاتی و آزادی مطبوعات و رسانه ها با هدف انتشار دقیق و مسئولانه اخبار و اطلاعات است.
پژوهش**458**1552