پندهاي حادثه آتش سوزي بازار تبريز

تبريز - ايرنا- آتش سوزي اواخر هفته گذشته بازار تاريخي تبريز، حادثه تلخي بود كه بنا بر برآوردهاي غيررسمي اوليه 300 ميليارد تومان به اصناف و كسبه و 20 ميليارد تومان به كالبد اين اثر تاريخي ثبت جهاني، خسارت زد و 19 آتش نشان را مصدوم كرد.

آتش سوزي سراي «ايكي قاپيلار» بازار تاريخي بزرگ تبريز كه در سايه حضور به موقع و هم افزايي مسوولان ارشد استاني و شهري از قبيل استاندار آذربايجان شرقي و امام جمعه تبريز و عمليات آتش نشانان از هفت جبهه مختلف در قالب 205 نفر نيروي انساني و بكارگيري دهها خودروهاي آتش نشاني در 4 ساعت مهار شد، تجربه تلخي بود كه درس هاي پندآموزي داشت.
ضرورت احياي سنت اصيل و چندصدساله استفاده از نگهبانان ويژه بازار موسوم به «اوداباشي»، ترك بدعت بد انبار كردن اجناس و كالا در مغازه ها و حياط سراها و احساس مسووليت بيشتر اصناف و كسبه در تقويت ايمني بازار به همراه اقدامات نهادهاي مسوول، از جمله درس هاي آتش سوزي در بزرگ بازار مسقف جهان بود.
خبرگزاري جمهوري اسلامي با آگاهي از دغدغه هاي مردمي و نگراني هاي مسوولان در مقابل حوادثي مثل آتش سوزي بازار تبريز، ميزگردي را با حضور مسوولان نهادهاي ذيربط براي بررسي علت وقوع حادثه، چگونگي مديريت آن و راهكارهاي جلوگيري از وقوع حوادث مشابه برگزار كرد كه مشروح آن در زير مي آيد:

** آتش سوزي بازار تبريز دير به آتش نشاني اطلاع رساني شد
مديركل مديريت بحران استانداري آذربايجان شرقي در اين ميزگرد گفت: با اعلام آتش سوزي بازار به آتش نشاني، آتش نشانان در چهار دقيقه به محل وقوع حريق رسيدند و ما نيز به عنوان عوامل مديريت بحران استان نيز ظرف 6 دقيقه در مكان حادثه حاضر شديم و از طريق مركز پيام به تمام اعضاي كارگروه آماده باش داديم.
محمدباقر هنربر با اشاره به اينكه بر اساس مشاهدات ما به طور مسلم وقوع آتش سوزي بيشتر از يك ساعت از آغاز آن به آتش نشاني اطلاع داده شده بود، افزود: آتش سوزي دير اطلاع رساني شده بود كه همين امر مهار آتش را سخت و خسارت ها را افزايش داد.
وي ادامه داد: از طرفي در تماس اوليه با آتش نشاني به اشتباه آدرس بازار شمس اعلام شد، سپس بازار تبريز و سراي ايكي قاپيلار عنوان شده بود.
مدير كل بحران استانداري آذربايجان شرقي يادآوري كرد: به محض اطلاع رساني، تمام مسوولان و دستگاه هاي امدادي، نظامي و انتظامي در اولين دقايق در محل حادثه حاضر شدند و كارگروه هاي برق و آب نيز به محل فراخوان شدند.
هنربر اظهار داشت: با حضور به موقع و موثر نيروهاي انتظامي، حلقه امنيتي پيرامون بازار و خيابان دارايي ايجاد شد تا ماموران و امدادگران توانستند راحت تر به اطفاي حريق و كمك رساني بپردازند.
وي اضافه كرد: آتش سوزي كه حوالي ساعت 22 و 15 دقيقه شروع شده بود، با تلاش جانانه آتش نشانان حدود ساعت 2 و 45 دقيقه بامداد مهار شد، اما لكه گيري تا عصر فرداي حادثه ادامه يافت.
وي همچنين تاكيد كرد: مديريت بحران استانداري براي جذب اعتبارات جهت اقدامات پيشگيرانه حوادث مختلف پي گيري هاي لازم را انجام مي دهد.
شهردار تبريز نيز در اين ميزگرد با اشاره به اينكه 22 و 15 دقيقه شب با آتش نشاني تبريز جهت اطلاع رساني آتش سوزي تماس و آدرس بازار شمس داده شده بود، گفت: پس از اصلاح آدرس، آتش نشاني در 4 دقيقه خود را به محل آتش سوزي رساند.
ايرج شهين باهر اظهار داشت: زماني كه نيروهاي آتش نشان به محل حادثه رسيدند، حجم عظيمي از آتش سوزي و انفجارها اتفاق افتاده بود و آتش نشاني تبريز و شهرهاي مثل سردرود، سهند و ايلخچي با تمام قوا در محل حاضر شدند.
مدير كل ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي آذربايجان شرقي نيز گفت: شدت آتش در بازار تبريز بسيار بالا بود و به رغم اين موضوع آتش در مدت كمتر از 4 ساعت مهار شد.
مرتضي آبدار اضافه كرد: ماموران آتش نشاني از چندين جبهه و با تلاش بسيار كار مهار آتش را انجام دادند و در زمان مناسبي آتش خاموش شد.
وي ادامه داد: مشابه اين آتش سوزي در سال 1388 نيز اتفاق افتاده بود كه مهار آن 2.5 روز طول كشيد، اما اين بار با تلاش آتش نشاني در كمتر از 4 ساعت آتش خاموش شد.
رييس شوراي هماهنگي بيمه هاي بازرگاني آذربايجان شرقي نيز در اين نشست گفت: از ساعت 23 به بعد شب حادثه، در محل حاضر شديم و صبح فرداي آتش سوزي نيز پس از برگزاري جلسات مربوطه بازديد ميداني از محل به عمل آمد تا نحوه برآورد خسارت ها سنجيده شود.
فرامرز قهرماني اظهار داشت: با هيات امناي بازار هماهنگي لازم انجام شد و بر اين اساس محلي براي استقرار تيم كارشناسان برآورد خسارت در بازار تبريز اختصاص يافت.
وي افزود: از 120 مغازه خسارت ديده سراي «ايكي قاپيلار» بازار بزرگ تبريز در حادثه آتش سوزي 60 مغازه در بيمه ايران و 15 مغازه نيز در ساير شركت هاي بيمه اي، پرونده بيمه آتش سوزي دارند.
قهرماني ادامه داد: منتظر اعلام علت حادثه هستيم و به محض مشخص شدن اين موضوع خسارت ها پرداخت مي شود.
مديرعامل سازمان آتش نشاني و خدمات ايمني شهرداري تبريز نيز در اين ميزگرد گفت: بر اساس بررسي تصاويري كه از دوربين هاي سازمان ترافيك شهر اخذ شد، درهنگام اعلام آتش سوزي به آتش نشاني حداقل يك ساعت از زمان آغاز حريق گذشته بود و شعله ها زبانه مي كشيد.
محمد قلي زاده افزود: ماموران آتش نشاني با محاصره كردن آتش از هفت جبهه اجازه سرايت شعله ها به ساير سراي هاي بازار را ندادند و اگر اين اقدام صورت نمي گرفت، نصف بازار طعمه حريق مي شد.
وي اظهار داشت: 205 مامور آتش نشان از پشت بام، از پايين، بالا و جهات مختلف براي مهار آتش وارد عمل شدند و پس از خنك كردن حريق، اقدام به مهار آتش سوزي كردند.
وي همچنين با اشاره به اينكه عده اي در فضاي مجازي از قفل بودن محفظه هاي حاوي كپسول هاي آتش نشاني در محل وقوع حادثه انتقاد كرده بودند، گفت: كپسول هاي آتش نشاني براي پيشگيري از آتش سوزي كاربرد دارد و پس از افروخته شدن آتش ديگر كارايي خود را از دست مي دهد؛ البته ماموران براي جلوگيري از شعله ور شدن آتش 200 كپسول آتش نشاني نيز خالي كردند.
وي با بيان اينكه 45 دستگاه خودروي سنگين آتش نشاني در اطراف حريق بازار تبريز مستقر شده بود، گفت: در شرايط بحراني حريق بازار، امكانات چند ايستگاه آتش نشاني را كه در اين عمليات شركت داده نشده بودند، در شهر توزيع كرديم تا ساير آتش سوزي هاي احتمالي شهر را رصد و مهار كنند كه به لطف خدا موردي پيش نيامد.
مديرعامل سازمان آتش نشاني و خدمات ايمني شهرداري تبريز همچنين گفت: در شب آتش سوزي بازار، براي مهار شعله هاي سركش آتش پنج كيلومتر لوله گذاري انجام شد و گستردگي لوله ها به اندازه اي بود كه باعث اشتباه عده اي شد و آنان با تصور اينكه زير پاي مسوولان در بازار فرش پهن كرده اند، از اين موضوع انتقاد كردند.
قلي زاده افزود: 19 مامور فداكار آتش نشاني در اين عمليات دچار جراحت شدند كه 17 نفر سرپايي مداوا و 2 مامور كه به علت ريزش سقف از بلندي سقوط كرده بودند، در بيمارستان بستري شدند.
وي همچنين با اشاره به شجاعت و تلاش ماموران آتش نشاني ادامه داد: تعدادي از همكاران بازنشسته و سربازان وظيفه قديمي سازمان نيز به صورت خودجوش در اين عمليات كنار ماموران آتش نشاني بودند.
وي ادامه داد: حضور به موقع و موثر نيروي انتظامي، ارتش، سپاه و نيروي هوايي در مهار حريق بازار تبريز نيز قابل تقدير است.
قلي زاده همچنين يادآوري كرد: تجربه آتش سوزي بازار در سال 1388 و اقداماتي كه در داخل بازار تبريز در ان زمان انجام شده بود، آتش نشاني را در مهار سريع حريق كمك كرد.

** متناسب با نام بازار تبريز امكانات به روز آتش نشاني نصب شود
مديركل بحران استانداري آذربايجان شرقي نيز گفت: بنا بر اظهار نمايندگان بازاريان، نگهبان سراي «ايكي قاپيلار» (اوداباشي) از ساعت 20.30 براي افطار محل كار خود را ترك كرده بود و در اين زمان حادثه آتش سوزي اتفاق افتاد.
هنربر افزود: اگر نگهبان در محل حضور داشت و به موقع اقدام مي كرد، در كمتر از چند دقيقه آتش مهار مي شد و خسارت چنداني به بار نمي آمد.
وي ادامه داد: به علت تعبيه شيرهاي هيدرات آتش نشاني در محل بازار تبريز، سرعت اقدامات براي مهار آتش افزايش يافت و بر خلاف اظهارات برخي در فضاي مجازي مبني بر اينكه شدت فشار آب پايين بوده، بايد اعلام كنيم كه فشار آب براي خاموش كردن حريق نيز با حضور كارگروه و ماموران اداره آب و فاضلاب در همان دقايق اوليه تامين شد.
هنربر با تقدير از امام جمعه تبريز و استاندار آذربايجان شرقي كه در اولين دقايق حادثه در محل حضور داشتند، گفت: با اقدامات به موقع از سرايت آتش جلوگيري و اقدام به مهار آتش شد، اما بايد پدافند غيرعامل استان نيز در اين خصوص ورود پيدا كند و سيستم هاي پيشرفته هشدار دهنده حريق نصب شود و متناسب با نام بازار جهاني تبريز، اين مكان به امكانات تجهيز شود.
شهردار تبريز نيز در اين ميزگرد با بيان اينكه عزم همگاني براي ايمن سازي بازار تبريز لازم است، گفت: شهرداري و سازمان آتش نشاني در حد توان و حوزه وظايف خود مي توانند در ايمن سازي بازار اقدام كنند و بايد مردم و ديگر دستگاه هاي متولي همكاري كامل داشته باشند.
شهين باهر ادامه داد: در برخي موارد حتي در نصب شيرهاي آتش نشاني بر ديوارهاي بازار تبريز نيز با مشكل روبرو بوديم و كسبه اعتراض مي كردند و بر اين اساس تاكيد داريم كه مشاركت مردمي اساس پيشرفت شهر است.
وي با اشاره به نبود نگهبان در بازار و اينكه در قديم، حتي در پشت بام بازار افرادي بودند كه از وقوع حوادث جلوگيري مي كردند، اما در اين حادثه چنين امكاني وجود نداشته است، افزود: برخي رسانه ها در فضاي مجازي فرافكني كرده همه چيز را بر گرده دولت و نهادهاي غيردولتي مثل شهرداري مي گذارند.
شهين باهر با اشاره به اينكه نخستين آتش نشاني كشور در تبريز تاسيس شده است و اكنون 22 ايستگاه آتش نشاني در اين كلانشهر فعاليت مي كند، گفت: تنها در سال گذشته سه ايستگاه آتش نشاني جديد در سطح كهن شهر تبريز راه اندازي شد و امسال نيز 2 ايستگاه ديگر ايجاد مي شود كه نشان از وقوف شهرداري بر اهميت موضوع دارد.
وي ادامه داد: مغازه داري كه از مغازه به عنوان انبار استفاده و يا اجناس اش را در حياط بازار تلمبار مي كند، فضا را براي آتش سوزي آماده مي كند؛ به عبارت ديگر بديهي ترين نكات ايمني توسط خود بازاريان و كسبه رعايت نمي شود.
مديركل ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي آذربايجان شرقي نيز گفت: در سه سال گذشته اتفاقات خوبي در موضوع ايمن سازي بازار اتفاق افتاده و دستگاه هاي خدمات رسان در بازار تبريز مستقر شدند، در غرب بازار تبريز ايستگاه آتش نشاني ايجاد شد و در خيابان خاقاني نيز ايستگاه وجود دارد.
آبدار افزود: 33 شير اصلي تجهيزات آتش نشاني براي مهار آتش در بازار ايجاد شده، شبكه فاضلاب ايجاد شده و كف سازي و سبك سازي سقف ها نيز در حال انجام است.
وي همچنين گفت: سنگيني سقف هاي مغازه ها، آتش سوزي اخير و فشار آب آتش نشاني براي خاموش كردن آتش موجب شده سقف برخي از مغازه ها حالت خود را از دست داده و امكان ريزش سقف وجود دارد.
وي اضافه كرد: برآوردهاي اوليه نشان مي دهد كه كالبد بازار 200 ميليارد ريال خسارت ديده است؛ در اين حادثه 1200 مترمربع در 2 طبقه يعني حدود 2500 مترمربع آتش سوزي اتفاق افتاده است.
مدير كل ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي آذربايجان شرقي ادامه داد: مرمت بازار تبريز از زماني آغاز مي شود كه كارهاي كارشناسي به اتمام رسيده باشد، بيمه كارش پايان يابد، شهرداري مكان را آواربرداري و تخليه و تحويل ميراث فرهنگي استان بدهد.
آبدار افزود: دستورات لازم براي آغاز مرمت اخذ شده و دقت ويژه پيمانكار در مرمت طوري خواهد بود كه كارشناسان يونسكو آن را تائيد كنند.
وي تاكيد كرد: در آتش سوزي امسال بازار تبريز بناها و مكان هايي سالم ماندند كه ميراث فرهنگي در سال 1388 آن را اصولي مرمت و ترميم كرده است.
وي با اشاره به همدلي و هماهنگي مسوولان در مهار آتش سوزي بازار تبريز و در ادامه كمك به كسبه خسارت ديده، گفت: بر اين اساس شهردار تبريز 125 مغازه در پاساژهاي مشروطه، صدرا و صاحب الامر به مدت يكسال در اختيار مغازه داران و بازاريان خسارت ديده قرار مي دهد.
رييس شوراي هماهنگي بيمه هاي بازرگاني آذربايجان شرقي نيز گفت: آتش سوزي خسارت قابل توجهي به بار آورده است؛ بر اين اساس براي برآورد خسارت ها كارشناسان بيمه از تهران حضور يافتند و بر اساس بررسي ميداني حدود 80 پرونده در بيمه ايران و ساير بيمه ها تشكيل شد.
قهرماني با اشاره به اينكه 2 نوع بيمه ساختمان و تجهيزات و بيمه اموال، شامل بيمه گذاران است، افزود: در صورت وجود بيمه نامه و بر اساس برآوردهاي كارشناسان بيمه غرامت خسارت ديدگان هفته پرداخت مي شود.
مديرعامل سازمان آتش نشاني و خدمات ايمني شهرداري تبريز نيز گفت: براي گذر از دالان ها، گذرها و برخي سراهاي بازار تبريز مشكل وجود دارد و در زمان حوادث مختلف مشكل ايجاد مي شود.
قلي زاده ادامه داد: سقف هاي شيرواني بازار تبريز نيز زمينه آتش سوزي احتمالي آينده را فراهم مي كند كه اين مشكلات بايد رفع شود.

**ساخت و ساز در نقاط معرض خطر ممنوع شده است
مديركل مديريت بحران استانداري آذربايجان شرقي در ادامه ميزگرد ايرنا با اشاره به اقدامات اصلاحي و نياز به انجام برخي اقدامات در بازار تبريز براي پيشگيري از وقوع آتش سوزي هاي احتمالي آتي گفت: مهمترين مرحله مديريت بحران، مرحله پيشگيري و آمادگي است و قبل از هر كاري بايد پدافند غيرعامل اقدامات خود را انجام دهد و با كمك دستگاه هاي متولي طرح هاي مورد نظر اجرا شود.
هنربر اظهار كرد: هر چه قدر بتوانيم در مورد پيشگيري هزينه كنيم، از وارد آمدن ميلياردها تومان خسارت جلوگيري خواهيم كرد.
وي با تاكيد بر لزوم رعايت نكات ايمني براي كاهش خسارت در مواقع حوادث مختلف در بازار تبريز افزود: ساخت و ساز در نقاط حادثه خيز، زلزله خيز و در معرض خطر ممنوع شده است.
وي همچنين ادامه داد: ساخت و ساز در خيابان هاي كم عرض ممنوع شده و در واقع در خصوص پيشگيري از حوادث مختلف اقدامات خوبي از طرف شهرداري انجام شده و شوراي اسلامي كلانشهر تبريز نيز به صورت مستقيم به موضوع ورود كرده است.
وي افزود: با مساعدت شهردار تبريز 125 مغازه در مشروطه، صدرا و صاحب الامر ظرف 10 روز در اختيار خسارت ديدگان بازار قرار داده مي شود و تلاش مي كنيم ضمن ارايه تسهيلات بانكي به خسارت ديدگان، پرداخت وام هاي بانكي آنها نيز استمهلال مي شود.
هنربر يادآوري كرد: آتش سوزي جزو حوادث طبيعي نيست كه از طريق ستاد بحران هزينه شود اما از ساير منابع مي توان كمك كرد.
مديركل بحران آذربايجان شرقي يادآوري كرد: بازار جهاني تبريز سرمايه اجتماعي كشور است و به عنوان برند به جز بعد اقتصادي از منظر فرهنگي و تاريخي نيز حايز اهميت فراوان است و حريق در آن موجب تاثر همه شد.
شهردار تبريز نيز گفت: سقف و پشت بام بازار مسقف تبريز بايد پهنه بندي شود و حضور نگهبان (اوداباشي) و راهنما در اين مجموعه ضروري است؛ بر اين اساس هيات امناي بازار تبريز بايد مشاركت فعال تري داشته و در واقع مسئوليت پذير باشند.
شهين باهر با تاكيد بر اينكه بازاريان بايد آموزش هاي لازم را براي تقويت ايمني اين محل بگذرانند، افزود: تاسيسات زيربنايي در بازار بايد سامان يابد و چهره بازار به لحاظ بصري هم ترميم شود؛ استفاده از تكنولوژي هاي جديد و سامانه هاي هشدار دهنده، فرهنگ سازي باز نگهداشتن راه براي ماموران و خودروهاي آتش نشاني و اجتناب از نزديك شدن به كانون حادثه در مواقع وقوع اتفاق از ضرورت هاي اين امر است.
وي گفت: ناهنجاري بصري ناشي از عبور بي قاعده سيم هاي برق از سقف بازار تبريز به طور كامل مشهود است و همين وضعيت ناهنجار شائبه و احتمال آتش سوزي بازار را دامن مي زند.
شهردار تبريز اضافه كرد: كف سازي بازار تبريز انجام شده و بارها تاكيد كرديم كه تاسيسات زيربنايي از اين مكان پيش بيني شده بگذرد.
شهين باهر ادامه داد: انبارهايي كه در بازار تبريز ايجاد شده بايد برچيده شوند و هيات امنا نسبت به اين موضوع حساسيت بيشتري نشان دهند، چون در مهار آتش سوزي اخير بازار اين موضوع به شدت مشكل آفرين شد.
آبدار، مديركل ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي آذربايجان شرقي نيز آموزش نگهبانان بازار، نحوه آموزش استفاده از كپسول آتش نشاني، تقويت سرمايه اجتماعي بازار جهاني تبريز به تاكيد يونسكو، حذف انبارهاي داخل بازار به خصوص كارگاه هاي كفاشي و مواد آتش زا، سامان دهي سيم هاي برق و حذف ميوه فروشي ها در بازار سنتي را از جمله ضورت هاي صيانت از اين مكان ثبت جهاني برشمرد.
قهرماني، رييس شوراي هماهنگي بيمه هاي بازرگاني آذربايجان شرقي نيز در اين ميزگرد به بيمه گذاران و اصناف و كسبه حمايت اطمينان داد كه حمايت لازم از آنها انجام خواهد شد و خسارت آنها پرداخت مي شود.
قلي زاده، مدير عامل سازمان آتش نشاني تبريز هم گفت: رعايت موارد ايمني در اماكن عمومي بايد جدي گرفته شود تا حادثه تلخي مثل حادثه آتش سوزي تبريز اتفاق نيفتد و مردم نيز با عدم تجمع در مكان حادثه اجازه دهند تا ماموران به خوبي اقداماتشان را انجام دهند.
نگارش: پيمان پاكزاد
3093/518