سایت های اینترنتی یا بازارسازها؛ كدام مقصر هستند

تهران- ایرنا- كارشناسان اقتصاد و رسانه، التهاب قیمت كالاها را ناشی از عملكرد بازارسازها در اقتصاد كشور می دانند و می گویند كه بازارسازها موجب بحران قیمت ها شده اند و اگر سایت های خرید و فروش كالا بسته شود، التهاب بازار و قیمت ها كاهش نمی یابد، از این رو باید نظارت ها را بیشتر كرد.

به گزارش گروه اطلاع رسانی ایرنا؛ اینترنت دیگر فقط محلی برای خواندن مطالب و دانلود برنامه نیست بلكه خرید و فروش كالا در این فضا سبب رونق و توسعه بسیاری از كسب و كارها شده است و اینگونه نیاز مردم را برای به دست آوردن كالای مورد نیاز در كمترین زمان بر آورده می كند.

روال كار در فضای مجازی به این صورت است كه فروشندگان كالاهای خود را در سایت های خرید و فروش یا صفحه های كاری خود ثبت و مسوولان سایت با بررسی كالا و نداشتن مغایرت با قوانین تصویب شده آن را تایید می كنند و برای مشتریان نمایش می دهند. خریداران نیز پس از مشاهده و بررسی محصول مورد نظر نسبت به خرید آن اقدام می كنند. در این نوع تجارت الكترونیكی، سایت ها از زمان شروع ثبت سفارش تا پایان معامله بر روند خرید و فروش كالا نظارت دارند.

در ایران نیز مردم از این سبك جدید به واسطه سهولت كار، تنوع انتخاب و صرفه جویی در وقت، راضی هستند و این تارنماهای خرید و فروش طرفداران زیادی هم دارند.

اگرچه كار و زندگی‌ بسیاری از مردم در این سایت ها تأمین می‌شود اما اگر نظارتی بر آنها وجود نداشته باشد می تواند معایب زیادی به بار آورد كه مهمترین نمونه آن دامن زدن به بحران قیمت هاست و نمونه مهم آن در هفته گذشته و در ارتباط با بازار خودرو اتفاق افتاد و سایت‌های خرید و فروش اینترنتی به‌عنوان متهم اصلی افزایش التهاب بازار معرفی شدند تا آنجا كه این سایت‌ها به حذف قیمت ها در تمامی آگهی‌های مربوط به معامله های خودرو، مسكن و ... اقدام كردند.

هرچند قیمت‌گذاری در انواع بازارها در سایت‌های اینترنتی اقدام جدیدی نیست كه ناگهان بازار آنها را دچار آشفتگی كند بلكه در طول سال‌ها با وجود فعالیت این سایت‌ها، این بازار هم شرایط باثباتی را سپری كرده اند. در كشورهای توسعه‌یافته جهان هم این سایت‌ها رقابت شدیدی با یكدیگر دارند و گوی سبقت را از بازار سنتی ربوده‌اند اما بازار خودرو، مسكن و ... در این كشورها دچار دلالی نمی‌شوند.

پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا در خصوص عملكرد سایت های خرید و فروش كالا و چگونگی نظارت بر این سایت ها با «آلبرت بغزیان» استاد اقتصاد دانشگاه تهران و «صدیقه ببران» استاد دانشگاه، مدیركل روابط عمومی وزارت نیرو و فعال رسانه به گفت وگو پرداخته است.

-در ادامه متن گفت وگو با «آلبرت بغزیان» استاد اقتصاد را می خوانیم:
**ایرنا: سایت های خرید و فروش كالا تا چه اندازه در التهاب بازار نقش دارند؟
***بغزیان: سایت ها خرید و فروش كالا خودشان معلول وضعیت اقتصادی جامعه هستند؛ یعنی مسایلی مانند تحریم و ارز باعث می شود، بازارسازهایی كه در بازار وجود دارند، مانند بازارسازهای مسكن، سكه، خودرو و... با استفاده از توانایی كه دارند نرخ جدید را از طریق این سایت ها اعلام می كنند، وگرنه خود سایت ها، بازار ساز نیستند و عین شفافیت عمل می كنند.

**ایرنا: اگر از فعالیت این سایت ها جلوگیری به عمل آید، التهاب بازار گرفته می شود؟
***بغزیان: اگر این سایت ها بسته شود، التهاب بازار و قیمت ها كاهش پیدا نمی كند زیرا بازارسازها باعث این التهاب در اقتصاد كشور شده اند. بنابراین باید این افراد شناسایی شوند. برای نمونه در بخش مسكن سلطان هایی وجود دارند كه لیدر این بخش هستند، آنها با تغییر قیمت یك واحدی آپارتمان در یك برج، باعث می شوند كه قیمت مسكن به صورت آبشاری تا پایین تحت تاثیر قرار گیرد و این تغییر قیمت به همه واحدهای آن برج منتقل می شود. با توجه به این شرایط مردم هر وقت ببینند، قیمت خانه بالا رفته است، قیمت خانه خود را متناسب با آن نرخ بالا می برند و این باعث دامن زدن به افزایش قیمت ها می شود. بنابراین سایت های خرید و فروش كالا یك ابزار هستند و باید مانند صرافی ها باز باشند زیرا با اعلام قیمت ها شفاف سازی می كنند.

**ایرنا: این افراد را چگونه می توان شناسایی كرد؟
***بغزیان: این افراد به راحتی وارد اقتصاد می شوند و به بهانه های مختلف نرخ ها را تغییر می دهند. در همه بازارها هم به صورت آشكار حضور دارند و پنهان نیستند. شناسایی آنها بستگی به اراده دولت و سازمان نظارتی دارد. دشمنان كشور برای اینكه اوضاع اقتصادی را وخیم تر و نارضایتی ها را بیشتر كنند وارد این حوزه شده اند. بنابراین این افراد را باید شناسایی كرد وگرنه با بستن سایت ها هیچ تغییری پیش نمی آید، چون افرادی كه در بازار، بازار سازی می كنند، از راه های دیگر این كار را انجام می دهند و این اقدام جوابگو نیست.

باید سازمان نظارتی، امنیتی و اطلاعاتی ورود پیدا كند تا بازارسازها و افرادی كه نرخ ها را اعلام می كنند شناسایی شوند و بدانیم كه این نرخ گذاری ها اصلاً از كجا شروع می شود. برای نمونه ممكن است در بخش خودرو چند نمایشگاه بزرگ به التهاب بازار دامن بزنند و قیمت ها را بالا ببرند. همچنین در بخش مسكن دولت می تواند با بستن مالیات بر عایدی مسكن و ابزارهای مشابه از سوءاستفاده ها و افزایش قیمت ها جلوگیری كند.

- در ادامه به مرور دیدگاه «صدیقه ببران» استاد دانشگاه، مدیركل روابط عمومی وزارت نیرو و فعال رسانه می پردازیم:
**ایرنا: نقش سایت های اینترنتی در خرید و فروش كالا را چگونه ارزیابی می كنید؟
***ببران: اكنون جهان به علت انقلاب اطلاعاتی سرعت بسیار ویژه ای به خود گرفته و اینترنت باعث شده است، حوزه تجارت هم تبدیل به تجارت الكترونیك شود كه این كار مهمی است و برای پیشرفت كشورها اهمیت دارد. پس حضور حوزه تجارت الكترونیك در تمام دنیا متداول است و ایران از آن مستثنی نیست چون این سایت ها كارایی بسیار بالایی دارند.

بنابراین ایران باید به این حوزه ورود پیدا كند و در جهت توسعه تجارت الكترونیك گام های اساسی بردارد. اگرچه تنها مشكلی كه این سایت ها دارند این موضوع به شمار می رود كه در بسیاری از مواقع مشتریان آن چیزی كه واقعی است و مطلب اصلی را دریافت نمی كنند و در برخی موارد با افراد كلاهبرداری مواجه می شوند كه این ضعف در عملكرد را باید با نظارت و قوانین لازم حل كرد.

**ایرنا: ورود به عرصه كسب و كارهای مجازی چگونه باید انجام شود؟
***ببران: چگونگی ورود به حوزه تجارت الكترونیك خیلی مهم است. باید سایت های متعددی كه وارد این عرصه می شوند، فعالیتی شفاف داشته باشند و تحت نظارت قرار بگیرند. گویا در ایران بخش هایی از وزارت صنعت، معدن و تجارت(صمت) پیگیر این ماجرا هستند و به عنوان كسب و كار الكترونیك روی آن كار می كنند.

همچنین پلیس فتا بر روی بخش قاچاق كالا و ارز نظارت دارد اما این اقدام ها زمانی كفایت می كند كه اصولی باشند مانند سایت هایی كه در كشورهای جهان فعالیت دارند و بر روی آنها نظارت می شود، مانند سایت «آمازون» كه یكی از بالاترین میزان های فروش را دارد.

بنابراین نظارت بر روی سایت هابه منظور توسعه كشورها بسیار مهم است تا تجارت در حوزه تجارت الكترونیك فعال شود. همچنین افرادی كه در این سایت ها كار می كنند باید از سواد رسانه ای بالایی برخوردار باشند تا از نشر هرگونه مطلب كذب و نادرست جلوگیری شود.

**ایرنا: خرید و فروش در سایت چگونه انجام می شود و چه ویژگی دارند؟
***ببران: سایت های خرید و فروش كالا هم مانند آگهی روزنامه می مانند روزنامه ها به شكل حقیقی اند اما این سایت ها به شكل مجازی هستند و قیمت كالاهای گوناگون را در سایت می زنند. در واقع آگهی به این منظور انجام می شود كه فردی كه می خواهد خرید كند، مبلغ آن كالا را در سایت های مختلف چك و با هم مقایسه می كند و سپس خرید را انجام می دهد. پس مهم ترین ویژگی این سایت ها درج قیمت كالاست اما در هفته گذشته این سایت ها در خصوص درج قیمت بعضی از كالاها با مشكل مواجه شدند و مسوولان برای جلوگیری از بحران قیمت ها در بعضی موارد خاص مثل قیمت ارز و خودرو كه الان دچار نوسان های بحرانی شده، تشخیص داده اند كه این قیمت ها فعلاً درج نشوند.

**ایرنا: این نوسان قیمت ناشی از چیست و سایت ها چه نقشی در آن دارند؟
***بحران: در واقع ما اكنون درگیر بحران قیمت های متعدد هستیم و سیستم اقتصادی كشور در این حوزه مشكل دارد. این مشكل اقتصادی عمومی بوده است و باید از بُعد ساختار اقتصادی كنترل شود كه تا حد ممكن تورم را افزایش ندهیم و دروغ پراكنی نشود. بنابراین باید قیمت های واقعی كالا را به مردم بگویم وگرنه با اعلام نكردن قیمت ها تنها صورت مساله پاك می شود. از این رو ما نمی توانیم بگوییم سایت هایی مانند دیوار، شیپور و ... موجب بحران قیمت ها شده زیرا ساختارهای معیوب اقتصادی در حوزه بازار و قیمت ها سبب بحران قیمت ها شده اند. البته باید به نحوه آگاهی های سایت های خرید و فروش كالا نیز نظارت وجود داشته باشد.

**ایرنا: قانون مشخصی درباره ساز و كار فعالیت سایت های خرید و فروش كالا وجود دارد؟
***ببران: برای سایت های خرید و فروش كالا قوانین مشخص و نوشته شده وجود دارد اما چگونگی اجرای آن با مشكلاتی مواجه است و نظارت آنچنانی وجود ندارد. بنابراین نظارت مطلوب و درست نیست و حتی در حوزه حقیقی هم مشكل مشاهده می شود. برای نمونه قیمت یك كالا در حوزه حقیقی از یك مغازه به مغازه دیگر بسیار زیاد است زیرا در واقع نظارتی وجود ندارد.

**ایرنا: این نظارت در زمینه سایت های خرید و فروش كالا چگونه است؟
***ببران: نظارت بر سایت های خرید و فروش كالا بسیار ضعیف است زیرا در مواقع بسیاری مشاهده می شود كه خریداران از كالای خریداری شده ناراضی هستند چراكه كالای واقعی دیده نمی شود و كالایی كه به آنها داده شده است با ویژگی های كه برای آن نوشته اند، مطابقتی ندارد. باید دانست وقتی كه نظام اقتصادی با مشكل مواجه می شود و حتی بحث پولشویی به میان می آید و ممكن است از همه ابزارها برای فساد استفاده شود، نظارت باید بیش از پیش شود.

**ایرنا: برای ساماندهی بازارهای ثانویه و سایت های خرید و فروش كالا چه باید كرد؟
***ببران: بهترین راهكار این است كه این سایت ها از قوانین پیروی كنند؛ یعنی با استفاده از سیستم های قانونی و به صورت مجاز فعالیت داشته باشند. از این رو باید سایت های غیر مجاز در این حوزه ها بسته شوند و وزارت صمت باید قوانین درست، تسهیل گر و دقیق برای سایت های خرید و فروش كالا بگذارد تا از این طریق جلوی فسادهای اقتصادی در آن حوزه گرفته شود.

پژوهشم**ف.ج**9370**2002**9131