۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۸ - ۰۸:۰۷
کد خبر 83305542
۰ نفر
چراغ روشن هشدار بحران در شيراز – سيداحمد نجفي*

40 روز از سيل روزهاي پنجم و ششم فروردين ماه شيراز سپري شد و طي اين مدت، مسئولان دولتي و فعالان مردمي براي سامان دادن به امور آسيب ديدگان تلاش كردند.

هرچند حضور ميداني استاندار و ديگر مسئولان فارس در صحنه سيل پنجم فروردين ماه دروازه قرآن شيراز و اهتمام دولت در اعزام سه عضو كابينه در مدت كوتاهي پرونده اين سيل را بست اما در آن سوي حوزه آبريز شمال شرق اين شهر، در شهرك سعدي با وجود تلاش هاي مردم و مسئولان، هنوز مردم منطقه با مشكلات ناشي از سيل ششم فروردين روبرو هستند.
سيل پنجم و ششم فروردين ماه از يك واقعيت در شهر شيراز رونمايي كرد كه اين شهر گردشگرپذير همچنان در معرض تهديد سيل است.
آخرين نتيجه بررسي علمي درباره شهرستان شيراز گوياي آن است كه 25.2 درصد سطح اين شهرستان حساس به سيل، 1.21 درصد به طور همزمان در معرض سيل و آتش سوزي جنگل و 18.13 درصد نيز در معرض خطر مشترك سيل و زمين لغزش است؛ در اين ميان، 3.57 درصد سطح اين شهرستان در معرض هر سه خطر سيل، آتش سوزي جنگل و زمين لغزش است.
اين واقعيت علمي گوياي آن است كه سامان دادن امور سيل زدگان دروازه قرآن و محله سعدي شيراز، پايان راه نيست و بلكه بايد سرآغاز راهي براي پيشگيري از خسارت هاي بحران هاي طبيعي آينده باشد.
گفته شده است تحقيقات علمي مربوط به ايجاد كانال زيرزميني انتقال آب بين حوزه آبريز دروازه قرآن تا چهار راه چهل مقام در شهرداري شيراز يافت نشده است كه بر اساس آن، بتوان درستي يا نادرستي محاسبات علمي سال هاي دهه 1360 را محك زد.
اين موضوع، ماموريتي را فراروي مسئولان استان قرار مي دهد كه نهايت تلاش خود را براي بهره گيري از اعتبارات ملي مديريت بحران سيل به كار گيرند تا با بهره گيري از ظرفيت دانشگاهيان، همه راه هاي خطر ناشي از سيل در شيراز احصاء و براي آنها راه تدبير يافته شود.
تا آن زمان، طرح ريزي برنامه فوريتي براي چند نقطه آسيب پذير از سيل در شيراز بايد به طور جدي در دستور كار قرار گيرد.
آنگونه كه مديركل دفتر فني استانداري فارس اعلام كرده است، 90 درصد ساختمان هاي آسيب ديده از سيل شيراز غيرمجاز هستند. اينك و در هنگامه گذر از بحران سيل، فرصت طلايي براي جراحي اين نابساماني در ساخت و ساز اين شهرك به وجود آمده است.
به نظر مي رسد، برنامه جابجايي ساكنان منطقه سيل زده سعدي كه به واسطه ساخت و ساز بر روي مسيل قديمي و حاشيه آن همچنان در معرض آسيب و خطر هستند، بايد در كوتاه زمان ممكن طرح ريزي و عملياتي شود. همجواري اين منطقه با آرامگاه سعدي شاعر بلندآوازه ايران همچنين اين فرصت را فراهم مي آورد كه با تخريب منازل غيرمجاز و افزودن آنها به حريم اين آرامگاه، جلال و شكوهي خاص براي اين جاذبه گردشگري داخلي و خارجي فراهم آورد و به طور همزمان، آسيب هاي اجتماعي در مجاورت اين آرامگاه را كاهش داد.
در ارتباط با حوزه آبريز دروازه قرآن، نيز انتظار است پيشنهاد استادان دانشگاه مبني بر تخريب همه ساخت و سازهاي مسيل پايين دست دروازه قرآن به طور جدي پيگيري و به طور همزمان، واكاوي راهكارهاي جلوگيري از سيل دوباره در دروازه قرآن دنبال شود.
و اما، نقاط در معرض آسيب شيراز از حوادث سيل آتي محدود به اين نقاط نيستند و به گفته دانشگاهيان، شهرك گلستان و منطقه دوكوهك نيز مي توانند بسترساز فاجعه اي بزرگ تر از سيل دروازه قرآن باشند.
بر اين اساس، شهرك سازي در بخش شمالي شهرك گلستان، چراغ هشدار سيل را در اين منطقه روشن كرده است و از ديگر سو، در منطقه دوكوهك شيراز نيز عده اي بدون مجوز در شيب بسيار تند و كنار رودخانه در حال ساخت و ساز هستند كه اين مساله نيز بسيار خطرناك است و اگر باران با شدت و ميزان مشابه روز پنجم فروردين 98 دروازه قرآن، در دوكوهك نيز ببارد فاجعه آفرين خواهد بود؛ به ويژه آن كه اين منطقه شيب بسيار تندتري از دروازه قرآن دارد و اين مساله مي تواند رخداد تلخ تري را موجب شود.
هم اينك، چراغ هشدار سيل در شيراز روشن است و نياز است كه مسئولان فراتر از ملاحظات اجتماعي، قاطعانه مقابل سودجويي ها، ساخت و سازهاي غيرمجاز در حريم شهرها و حاشيه و بستر رودخانه ها بايستند و در همين حال، فعاليت هاي آبخيزداري با جديت دنبال شود.
همزمان با تلاش ها در زمينه تدوين برنامه هاي عملياتي مديريت بحران در شيراز، نبايد از اهميت مساله فرهنگسازي غافل شد. تصاوير سيل فروردين 98 شيراز گوياي آن است كه برخي افراد بي اعتنا به سيل در جريان، در حال گرفتن فيلم و حتي سلفي با سيل هستند و از خارج شدن از خودرو، خودداري مي كنند تا اين كه برخورد و انباشتن خودروها بر روي يكديگر فاجعه اي انساني را شكل دهد.
اين موضوع گواه روشني است كه آموزش مردم در كاهش آسيب هاي ناشي از مديريت بحران از اهميت بسياري برخوردار است.
بنا بر آنچه كه گذشت، مديريت سيل آينده در شيراز تنها به مدد و كمك هاي فرا استاني ميسر به نظر مي رسد. اگر امروز طرحي با عنوان احياي رود دره ها در شهر تهران در حال اجرا است و اعتبارات زيادي از سوي دولت به اين طرح اختصاص يافته است، امروز نيز شهر شيراز متاثر از آسيب سيل، نيازمندتر از پايتخت در اجراي چنين طرحي است.
از ياد نبريم، رودي كه طي هزاران و شايد ميليون ها سال راه خود را يافته است و امروز با دخالت انسان در طبيعت، مسير و حريم آن اشغال شده، ممكن است همين فردا به خروش درآيد و انتقام خويش را بگيرد.
پاسداشت حرمت 21 هموطن جان باخته در سيل شيراز مي طلبد كه مسئولان، دانشگاهيان، اهالي رسانه و ديگر فعالان سياسي و اجتماعي، درس هاي سيل شيراز را هيچ گاه از ياد نبرند و در برابر قانون شكني سودجويان و ساخت و سازهاي غيرمجاز سكوت نكنند. در اين راستا، انتظار است كه مسئولان هر ماه گزارشي از اقدام هاي خود براي مديريت سيل آينده در شيراز ارائه دهند و دانشگاهيان نيز به مسئوليت اجتماعي خود در اين زمينه بيش از پيش عمل كنند.
* ايرنا مركز شيراز