جمعی از فعالان مدنی: در مبارزه با فساد اسیر شوهای شفافیت نشویم

تهران- ایرنا- دانشجویان ، پژوهشگران و روزنامه نگاران شركت كننده در همایش دانشجویی شفافیت؛ حاكمیت پاسخگو و جامعه مطالبه گر می گویند: برای مبارزه با فساد باید به سراغ مسائل اصلی و بنیادین رفت و اسیر شوهای شفافیت برخی مسئولان نشد.

به گزارش روز دوشنبه خبرنگار گروه دانشگاه ایرنا، همایش یك روزه دانشجویی شفافیت؛ حاكمیت پاسخگو و جامعه مطالبه گر، دارای سه پنل بود كه سومین پنل با موضوع «لزوم شفافیت و مبارزه با فساد در فرآیند توسعه ایران» برگزار شد.
این پنل میزبان «محمد حسین خانی » پژوهشگر اندیشكده شفافیت برای ایران،«بهروز گرانپایه » روزنامه نگار و مدیرعامل پیشین مركز ملی پژوهش افكار عمومی، «بهزاد كاظمی » فعال مدنی و سیاسی و «میثم پیله فروش » عضو هیات مدیره دیده بان شفافیت و عدالت بود.

**نباید اسیرشوهای مبارزه با فساد و ایجاد شفافیت شد
خانی در این نشست كه از سوی انجمن علمی علوم سیاسی دانشكده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران در محل این دانشكده برگزار شد ، سخنان خود را با موضوع «فساد چیست؟» آغاز كرد .
وی با بیان این جمله چالشی كه امروز در ایران در ایجاد شفافیت با آن مواجه هستیم وجود شوهای شفافیت از سوی مسئولان و نهادهای مختلف است، گفت: این امر در حال لوث شدن است ، به عنوان مثال برخی مسئولان مدیران جوان انتخاب می كنند می گویند در جهت شفافیت عمل كرده اند. برخی سفر استانی می روند می گویند در جهت شفافیت عمل كرده اند و... در واقع شفافیت سكه رایج سخنان سیاسیون شده و حالت شعاری به خود گرفته است.
وی با بیان اینكه موقعی شفافیت ایجاد می شود كه با داده در قالب و زمان درست به دست مخاطب مورد هدف برسد، افزود: بانك مركزی اسامی كسانی كه ارز از سامانه نیما را دریافت كرده اند را در بیش از سه هزار صفحهpdf منتشر كرده است. فایل هایی كه به راحتی نمی توان یك جمع و تفریق ساده در آن ها انجام داد. بنابراین این اقدام در راستای ارائه اطلاعات به مردم نیست. بلكه در بهترین حالت رفع تكلیف است.
این پژوهشگر اندیشكده شفافیت برای ایران با بیان اینكه مجلس قلب تپنده مبارزه با فساد است گفت: روزنامه رسمی كه مجموعه ای زیر نظر قوه قضاییه است و آگهی تاسیس شركت ها را منتشر می كند یكی دیگر از مراكز اصلی مبارزه با فساد است.
وی ادامه داد: روزنامه رسمی شفاف نیست در حالی كه قوه قضاییه ادعا می كند در روزنامه رسمی شفافیت ایجاد كرده است كه به نظر ما این اتفاق نیفتاده است.
خانی با تقدیر از شهرداری به جهت ایجاد سامانه ارائه اطلاعات قراردادها تصریح كرد:
این اقدام شهرداری تهران در راستای شفافیت واقعی است؛ چرا كه اطلاعات برای همه قابل دسترسی است و نكته مهم این است كه اطلاعات در قالب فرمتی ارائه می شود كه برای همه قابل فهم است.
وی با بیان اینكه حكومت تلاش می كند در داخل ساختارهای خود شفافیت ایجاد كند كه این نوع شفافیت، شفافیت حكومتی است، ادامه داد: نوع دوم شفافیت، شفافیت زیر ساختی است. در این نوع شفافیت اطلاعات از بالا به پایین یعنی از سوی حكومت به مردم ارائه می شود و این امر الزام قانونی دارد.
وی تاكید كرد: این نوع شفافیت به دنبال مشاركت جویی و همراه كردن مردم با اقدامات دولت است.
خانی با بیان اینكه نوع سوم شفافیت گزارش گری تخلف است، افزود: در ایران سازوكاری برای این مسئله وجود ندارد. قانون حفاظت از گزارشگران كه در بسیاری از كشورهای دنیا وجود دارد در ایران وجود ندارد.
وی ادامه داد: نوع چهارم شفافیت افشاگری است. در گزارش تخلف مسیر مشخصی برای این گزارش وجود دارد. اما در افشاگری فرد فریاد می زند و جامعه را به هم می ریزد و سرمایه اجتماعی را از بین می برد و باعث ناراحتی، احساس تبعیض و آشفتگی جامعه می شود.
وی با بیان اینكه امكان سنجش میزان فساد وجود ندارد، گفت: فساد عین كوه یخ است كه تنها بخش اندكی از آن روی آب است ، بقیه قابل مشاهده نیست و مردم به فساد های روی آب حساس هستند در حالی كه فسادهای اصلی زیر آب است.
وی افزود: فساد اصلی كشور دزدی یك فرد و یا یك مجموعه نیست بلكه فساد اصلی مهم و اثر گذار در لایه های تصمیم گیری است و مصداق تصمیم گیری در ایران هم مجلس شورای اسلامی است.
وی با بیان اینكه دادگاه هایی كه برای مبارزه با فساد و ایجاد شفافیت برگزار كرده ایم شفاف نیست، گفت: ایران در شاخص ادراك فساد در بین 176 كشور رتبه 131 را بر اساس آمار سال 2016 دارد.
خانی با بیان اینكه روند دادگاه در ایران طولانی است و از طرف دیگر اراده برای مبارزه با فساد اندك است، افزود: در چهل سال گذشته كشور با این ذهنیت اداره شده است كه مسئولان ما یك عده آدم مومن، معتقد و قدیس هستند كه فساد نمی كنند و باید به آن ها اعتماد كرد. نتیجه این ذهنیت وضعیتی است كه امروز كشور دچار آن شده است و همه در حال اعتراض به آن هستند.
وی با ذكر این مسئله كه خرده فساد در كشور زیاد است اما فسادهای عمیق اندك ستند گفت: ما در یكی از مجالس نماینده ای داشتیم كه به همه طرح ها و لوایح رای ممتنع داده است. آیا اگر شفافیت بوده چنین اتفاقی می افتاد؟
این پژوهشگر اندیشكده شفافیت برای ایران گفت: یكی از فسادهای اصلی در كشور فرارهای مالیاتی است كه ضربه های بزرگی به كشور زده است. در حالی كشور دچار این ضرر شده است كه مسئولان به دنبال آن هستند كه با خواهش از مودیان مالیاتی، مالیات دریافت كنند.
خانی افزود: به جای خواهش باید عین همه كشور ها بیمه و وام با اظهارنامه مالیاتی فرد گره بخورد. آن موقع شما خواهید دید كه افراد چگونه با التماس مالیات خواهند داد.
این پژوهشگر حوزه مبارزه با فساد اقتصادی، شفافیت را توسعه زیر ساخت ها برای مقابله با فساد دانست و افزود: 23دستگاه نظارتی در حال حاضر فعال هستند كه حضور این ها لازم است اما كافی نیست.
وی ادامه داد: مطالبه گری جامعه و فعالان مدنی و سیاسی باید به سمت مسائل اصلی كشور سوق پیدا كند. مسائلی مثل بنزین، دلار و.. نه حقوق مسئولان و مسائلی از این دست كه اهمیت كم تری نسبت به مسائل بنیادین دارند.
وی در پایان سخنان خود با انتقاد از عدم تحقق وعده های دولت در مورد حقوق های نجومی گفت: در قانون ششم توسعه بحث ارائه حقوق و مزایای مدیران به افكار عمومی تصویب شده است اما با گذشت بیش از یك سال از اجرای این برنامه، این امر هنوز اجرا نشده است.

** همه نهادهای مدنی برای ایران با هم متحد شوند
كاظمی كه با موضوع «ضرورت مطالبه از كجا آورده ای» در این پنل سخنرانی كرد. با بیان اینكه جامعه سرمایه داری و آخرین نحله فكری این جریان یعنی پست مدرن ها كه با پول های میلیاردی در اندیكشده های آمریكایی تربیت می شوند و در داخل كشور هم فعال هستند ، گفت: جریانات سرمایه داری می خواهد جریانات و نهادهای مختلف فكری و مدنی را از هم جدا كند اما این جدایی دروغ است و با هر عنوان و لباسی باید برای حفط ایران از چنگ دشمنان خارجی در كنارهم قرار بگیریم.
وی با انتقاد از غیرسیاسی دانستن نهادهای مدنی گفت: چه كسی گفته نهادهای مدنی باید غیر سیاسی باشند مگر این امر امكان پذیر است. نهادهای سیاسی باید غیر حاكمیتی باشند؛ یعنی از فعالیت خود دنبال گرفتن قدرت و پست اجرایی نباشد. این امر كارویژه احزاب است. متاسفانه این مسئله در ایران در قانون سمن ها هم آمده است كه اشتباه است.
وی با طرح این پرسش كه چرا باید به دنبال ایجاد شفافیت باشیم، گفت: شفافیت یعنی مبارزه با فساد، نتیجه مبارزه با فساد شكل گیری حكمرانی مطلوب است و این امر منجر به افزایش اعتماد عمومی می شود و افزایش اعتماد عمومی باعث شكل گیری و یا افزایش سرمایه اجتماعی می شود.
كاظمی با طرح این پرسش كه سرمایه اجتماعی به چه معنا است؟ گفت : به این معنا است كه در كشور بحران زده ای با نام ونزوئلا با بیشترین تورم در دنیا، كودتا با حضور میلیونی مردم شكست می خورد. این حضور مردم با دست خالی جلوی مسلسل نتیجه اعتماد مردم به حكومت و سرمایه اجتماعی است.
این فعال مدنی و سیاسی با بیان اینكه جامعه و حكومت هر دو باید اصلاح شوند و به اصلاح هر دو نیاز داریم ، گفت: كسانی كه اموال عمومی را غارت كرده اند در حال شكل دادن مافیا برای خود هستند. این وضعیت خطرناكی است و جلوی این مسئله باید گرفته شود. معنی ندارد اسم فردی در دادگاهی گفته شود و چند روز بعد آن فرد به قتل برسد.
كاظمی مطالبه «از كجا آورده ای» را لحاظ مبنای ریشه در آموزه های امام علی(ع) در نهج البلاغه دانست و تاكید كرد: در اصل 49 قانون اساسی هم بر آن تاكید شده است. مطالبه از كجا آورده ای را نباید از مردم شروع كرد باید از حاكمیت شروع كرد تا بهانه نئولیبرال ها از آن ها گرفته شود.
وی افزود: نئولیبرال ها معتقد هستند كه این مطالبه باعث بهم ریختن بازار و فرار سرمایه می شود. بنابراین ما اولویت را نه بخش خصوصی بلكه بخش دولتی قرار داده ایم.
این فعال مدنی و سیاسی ادامه داد: بخش خصوصی همكار بخش دولتی در فساد است و اگر بتوانیم ارتباط این دو مجموعه را با هم قطع كنیم توان بخش خصوصی برای فساد هم كاهش پیدا می كند.
وی با بیان اینكه نتیجه این فرایند بازگشت اعتماد مردم به مسئولان همانند اول انقلاب است، گفت: در انتخابات پیش رو مطالبه مردم باید انتشار اظهار نامه مطالیاتی نامزد های انتخابات باشد. مردم باید از این افراد بخواهند كه اموال خود و خانواده را اعلام بكنند. این مطالبات باعث شكل گیری مجلسی می شود كه می تواند در راستای شفافیت حركت كند.
كاظمی در پایان سخنان خود تاكید كرد: با مالیات می توانیم كشور را اداره كنیم و نیازی به فروش نفت نداشته باشیم. اگر اراده جدی برای مبارزه با فساد در جامعه و مسئولان ایجاد شود.

** صرف درآمدهای نفتی برای هزینه های جاری اشتباه است
پیله فروش به الزامات اقتصاد سیاسی گسترش شفافیت پرداخت و با بیان اینكه جمهوری اسلامی نتیجه مهم ترین تلاش مردم ایران برای رهایی از دسترسی محدود به دسترسی باز در ادبیات نورثی اقتصاد دان آمریكایی است، گفت: جمهوری اسلامی یكی از موفق ترین تجربیات و تلاش های مردم ایران است.

وی ادامه داد: در مشروطه هم مردم به دنبال مبارزه با فساد بودند اما آن تجربه شكست خورد و ختم به حكومت رضا شاه شد. عباس میلانی در كتاب نگاهی به شاه نوشته است كه 46 درصد پول مملكت در حساب های شخصی رضا شاه هنگام خروج او از ایران بود. همین امر باعث می شود یرواند آبراهامیان در كتاب ایران بین دو انقلاب بنویسد «حكومت رضا شاه همه آن چیزی بود كه مشروطه خواهان می خواستند اما فساد این حكومت باعث شد موقع خروج او از ایران كسی ناراحت نباشد»
وی با بیان اینكه افشاگری نشان گر فساد نیست و افشاگری نباید به تضعیف حكومت تبدیل شود، افزود: سیستم سیاسی حال حاضر با همه عیب و ایرادهای كه دارد در حال مبارزه با فساد با روش های مختلف است تا جلوی فساد را بگیرد.
عضو هیات مدیره دیده بان شفافیت و عدالت با انتقاد از افشاگری ها گفت: افشاگری ها باعث بی اعتمادی مردم به حكومت می شود و به ضد خود تبدیل می شود. خیلی از این افشاگری ها را نهادهای نظارتی پیگیری كرده اند و یا در حال پیگیری هستند. اما وقتی افشاگری در شبكه های اجتماعی صورت می گیرد طوری وانمود می شود كه انگار كسی در صدد مقابله با این فساد ها نیست.
این اقتصاد دان با ذكر این نكته كه در سال 59 بنزین از 10 ریال به 30 ریال رسید اما اتفاقی نیفتاد چون مردم به حكومت اعتماد داشتند، افزود: اما در حال حاضر وضعیت اینگونه نیست. چون این افشاگری ها اعتماد مردم را از بین برده است.
وی تاكید كرد: باید فرایندهای كه فساد را ایجاد می كند اصلاح كنیم. هم علم این مسئله را داریم و هم از تجربه كافی برخوردار هستیم اما ذی نفعان فساد مانع این اصلاح می شوند.
وی در مورد ذی نفعان گفت: امسال شبكه بانكی كشور 300 هزار میلیارد تومان سود توزیع كرده است. آیا بانك های ما این مقدار سود كرده بودند؟ جواب منفی است. پس این پول را از كجا تامین كرده اند؟ این پول با قرض گرفتن از بانك مركزی كه باعث تورم می شود تامین شده است.
وی ادامه داد: طبق گزارش ها 85 درصد این سود را تنها یك درصد سپرده گذاران گرفتند و مالیات هم نداد.
پیله فروش با بیان اینكه فرایندهای فساد خیز و رسانه های ما را این یك درصد اداره می كنند، گفت: یكی دیگر از عواملی كه باعث می شود این فراینده ها اصلاح نشوند كوتاه شدن افق سیاستمداران است. وقتی افق سیاستمداران كوتاه می شود آن ها تصمیمات عاقلانه كم تر می گیرند.
وی افزود: راه حل اصلاح فرایند های فساد خیز كه در نتیجه ورود درآمد های نفتی به اقتصاد ایران ایجاد شده اند حزبی شدن نظام انتخاباتی ایران و همچنین یكپارچگی بودجه ریزی در ایران است.

**جامعه باید مسئولیت اجتماعی داشته باشد
گرانپایه با موضوع الزامات و مولفه های شفافیت در همایش دانشجویی شفافیت؛ حاكمیت پاسخگو و جامعه مطالبه گر به سخنرانی پرداخت.
او با بیان اینكه حكومت ها در طول تاریخ به دنبال پنهان كاری اقدامات خود بود اما در مقابل انتظار داشتند همه اقدامات جامعه در مقابل آن ها شفاف و عیان باشد گفت: حدود 200 سال پیش در انگلیس جرمی بنتهام فیلسوف فایده گرا پیشنهادی مطرح كرد كه زندانیان به صورت 24 ساعته در كنترل و دید زندان بانان باشند.
وی افزود: این میل حكومت ها است كه حامعه را در همه ابعاد زیر نظر داشته باشند و در دنیای مدرن این امر بیشتر شده است.
این روزنامه نگار با بیان اینكه جامعه هم در مقابل حكومت چنین انتظاری باید داشته باشد، ادامه داد: وقتی دموكراسی نمایشی می شود مردم به صورت غیر رسمی و زیر پوستی فعالیت می كنند و در این حالت زیان متوجه كل سیستم سیاسی می شود. كم رنگ شدن آزادی و دموكراسی بازتاب دهنده بی اعتمادی حكومت به مردم است. این امر منجر به كاهش اعتماد مردم به حكومت می شود.
گرانپایه در پاسخ به این سوال كه در مقابل میل حكومت به پنهان كاری چه باید كرد گفت: جامعه مدنی باید واكنش مناسبی نشان دهد. این مسئله نیازمند احساس مسئولیت اجتماعی در سطح جامعه است و اینكه افراد در قبال سرنوشت هم نوعان خود حساس باشند.
وی با بیان اینكه تلاش شده احساس همبستگی اجتماعی در جامعه ما كمرنگ شود، ادامه داد: همبستگی اجتماعی خمیر مایه فعالیت نهادهای رسمی است. به نحوی سیستماتیك تلاش شده است همبستگی اجتماعی در جامعه تضعیف شود.
وی مجوز ندادن به تجمعات و نهادهای مدنی را مصداقی از این تلاش ها دانست و افزود: در دوران اصلاحات تشكل های زیادی شكل گرفتند كه در دوران دولت بعدی محدود شدند تا نتوانند به گروه های مرجع اجتماعی تبدیل شوند. چرا كه این گروه های مرجع اجتماعی هستند كه قدرت بسیج كنندگی دارند.
وی تاكید كرد: این گرایش كلی جهان سرمایه داری است كه به دنبال ترویج فردیت است. سرمایه داری به دنبال آن است كه انسان ها مسائل خود را به صورت شخصی دنبال كنند و دغدغه مندی اجتماعی كاهش پیدا كند.

**9487**1601**