۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۸،‏ ۹:۱۳
کد خبر: 83297109
۰ نفر
نام خلیج فارس نشانه هویتی جوامع پیرامونی است

بندرعباس - ایرنا - نام ها نشانه هایی اند برای شناخت هویت، افراد، اشیاء، مكان های جغرافیایی، سلسله های پادشاهی، سیاره ها و چیزهای دیگر كه چندان تفاوتی در كاركردشان نمی كند.

به گزارش ایرنا، گاهی شهرت و آوازه یك نام حس غرور، عزت، شرف و آبرو را در انسان تقویت می كند و گاه مایه ننگ و سرافكندگی می شود كه ما را با گذشته، حال و آینده خود پیوند می دهد.
مانند تخت جمشید كه نشانه تمدن هخامنشی است كه از گذر زمان برجای مانده و امروز با نگاهی به آن حس عظمت، بزرگی و غرور می كنیم كه بخشی از ساكنان این دیار در گذر زمان هستیم و نیاكان مان چنین عظمتی را شكل داده اند.
اسامی تاریخی بارها و بارها در كتاب های تاریخی تكرار شده اند، از بین این نام ها برخی تنها برای تاریخ نگاران آشنایند و برخی برای جهانیان، اما داشته هایی اند كه ما را با گذشته و هویت خود پیوند می زنند.
با نام بردن از بندرعباس سلسله صفوی و اقدام های شاه عباس صفوی در بیرون راندن استعماگران پرتقالی از خلیج فارس در ذهن ها تداعی می شود، یا نام نادرشاه افشار یادآور تلاش ها برای تاسیس ناوگان دریایی است.
خلیج فارسی كه روزی وسعتش به گونه ای بوده كه دجله، فرات و كارون مستقیم وارد آن می شدند خود مامن و یاد آور تمدن های كهنی شكل گرفته در پیرامون خود است، در خصوص این دریای استثنایی با چند تن از مدرسان دانشگاه ها صحبت كردیم كه هر كدام از دید خود مطالبی بیان كردند.

**نگاهی به موقعیت جغرافیایی خلیج فارس
مدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس و لارستان گفت: خلیج فارس دریای نیم بسته ای است كه از یك طرف به آب های آزاد ارتباط دارد و در محدوده 23 تا 30 درجه عرض شمالی و 48 تا 56 درجه طول شرقی واقع شده است و طول ساحل آن از دهانه فاو تا بندرعباس 1375 كیلومتر می شود.
حیدر قادری در گفت و گوبا ایرنا افزود: عمق آن به ندرت از 73 تا 2 دهم تا 91 و نیم متر تجاوز می كند و عمق متوسط آن بین 25 تا 35 كیلومتر است كه در دهانه تنگه هرمز به 100 متر می رسد و به همین دلیل تمام خلیج فارس تشكیل فلات قاره می دهد.
وی بیان داشت: خلیج فارس به لحاظ طبیعی و ساختمان با دریاهای اطراف تفاوت دارد زیرا از جمله دریاهای كوچك داخلی بوده كه وسعتش 226 هزار كلیومتر مربع و نصف دریای مازندان است.
قادری افزود: كمتر دریایی یافت می شود كه این دریا شباهت داشته باشد و از لحاظ ساختمان و تاریخ پیدایش شباهتی با دریاهای اطراف خود ندارد و امتداد جلگه های اطراف ایران محسوب می شود.
به گفته این مدرس دانشگاه، قدیمی ترین كتبیه ی یافت شده در خصوص خلیج فارس به زمان آشوری ها باز می گردد كه از آن با عنوان نارِرِتو به معنای رود تلخ نام برده اند.
قادری خاطر نشان كرد: اما در زمان حفر كانال سوئز كتیبه از میان داریوش هخامنشی بدست می آید كه در آن از خلیج فارس با عنوان دریایی كه به پارس می رسد نام می برد.
وی اشاره كرد: نام خلیج فارس را برای نخستین بار یونانیان بكار برده اند و عنصر ایرانی، فارسی یا عربی در این نام گذاری دخالتی نداشته اند، مورخان یونانی و رومی مانند هرودت، استرابون، كُرسیوس رومی و محققان اسلامی مانند اصطخری، مسعودی، ابوریحان بیرونی، ابن حوقل، مقدسی، مستوفی و ناصر خسرو در آثار و نوشته های خود با كلمه خلیج فارسی از آن یاد كرده اند، بطلمیوس 2 قرن قبل از میلاد مسیح از واژه سینوس پرسیكوس به معنای خلیج فارس استفاده كرده است.

** خلیج فارس از چند جنبه حایز اهمیت بالایی است
این اقلیم شناس اظهار داشت: موقعیت راهبردی، منابع انرژی، بازار مصرف و مسایل فرهنگی ایدوئولوژیكی از جمله دلایل اهمیت این دریای نیم بسته در طول تاریخ بوده و هست چراكه به علت واقع شدن در محور ارتباطی اروپا، آفریقا و آسیای جنوبی و جنوب شرقی و همچنین از نظر راهبردی واقع شدن در خاورمیانه ( غرب آسیا) مورد توجه جهانیان است.
قادری افزود: اینجا بخشی از یك سیستم ارتباطی اقیانوس اطلس دریای مدیترانه، دریای سرخ، اقیانوس هند و اقیانوس آرام را به هم پیوند می دهد و از دیرباز تا كنون مركز تهیه و پخش كالا بوده و همچنان نیز است.
این مدرس دانشگاه آزاد اسلامی اظهار داشت: خلیج فارس در مركز جغرافیای فرهنگی جهان اسلام واقع شده و اهمیت و ارزش هیچ دریایی دیگری به اندازه خلیج فارس نیست و به همین دلیل مورد توجه همه كشورهای بزرگ بوده و هست، دولت آمریكا نیز با توجه به مولفه های مهم بیان شده خلیج فارس را همواره بخشی از راهبرد و استراتژی امنیت ملی خود می داند.

** هویت زدایی با نادیده گرفتن نام خلیج فارس
عضو هیات علمی و مدرس تاریخ و تمدن اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس می گوید: در 70 سال گذشته در نام خلیج فارس تشكیك و تحریف ایجاد می كنند و ما ایرانی ها به عنوان بحث هویتی باید شبه زدایی كنیم.
مصطفی مجد خاطرنشان كرد: هویت منطقه و هویت اسلامی ایرانی با خلیج فارس پیوند و گره خورده است و كسانی كه نمی خواهند این را ببینند ، انكارش می كنند.
وی افزود: پنج هزار سال از تاریخ خلیج فارس می گذرد و اگر پدیده جدیدی ایجاد می شود آنها هستند كه باید از این تاریخ چند هزار ساله استفاده كنند، اینجا مهد و میهن و جای مللی است كه قرن ها در كنار هم زندگی می كرده اند.
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس ادامه داد: این مانند آن است كه ما ایرانی ها زبان عربی را نادیده بگیریم، درصورتیكه بر اساس اصل 16 قانون اساسی «از آنجا كه زبان قرآن و علوم و معارف اسلامی عربی است و ادبیات فارسی كاملاً با آن آمیخته است این زبان باید پس از دوره ابتدایی تا پایان دوره متوسطه در همه كلاس ها و در همه رشته ها تدریس شود»، زبان عربی بخشی از فرهنگ و هویت جامعه ایرانی را تشكیل می دهد و نمی توان آنرا نادیده گرفت.
مدرس تاریخ و تمدن اسلامی گفت: نادیده گرفتن خلیج فارس حتی در نام؛ از سوی هر فرد و دولتی كه در اطراف زندگی می كند هویت زدایی بوده و منجر به گم شدن در عرصه جهانی می شود و این هویت زدایی از خویش نیز است.
وی ابراز داشت: تاریخ كهن خلیج فارس می تواند حلال مشكل های كشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس كه با یكدیگر اختلاف مرزی دارند، باشد.

** پیوند زدن به گذشته جهانی با استفاده از فرهنگ و تاریخ جهانی
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس بیان داشت: در آمریكا به نوروز ایران، فرهنگ هند وچین ارزش و اهمیت فراوانی می دهند زیرا اینگونه بهتر خود را با گذشته و هویت و عمق و فرهنگ و تمدن بشری پیوند می دهند.
مجد افزود: این موضوع باید مورد توجه ملل، اساتید، فرهیختگان و مدیران كشورهای همسایه قرار داشته باشد تا با تقویت پیوندهای خود با گذشته دچار بی هویتی نشوند.

** خلیج فارس محل خیزش تمدن های بشری
وی تصریح كرد: خلیج فارس از مناطق بسیار مهم گذشته و حال بوده و در آینده هم این اهمیت باقی خواهد ماند، از سوی دیگر اینجا تنها محل ارتباط سه قاره و یك دریای صرف با امكانات اقتصادی و تجاری صرف نیست، بلكه مكان خیزش فرهنگ و تمدن بشری و باستانی مانند تمدن های بین النهرین همچون بابل، آشور، عیلام، سومر، هخامنشیان، سكوكیان، اشكانیان، ساسانیان و مسلمانان است.

** استعمارگران سعی در حاشیه قرار دادن تمدن كهنسال منطقه دارند
این عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس افزود: خلیج فارس تجلی فرهنگ و تمدن كهنسال منطقه است كه با ظهور پدیده استعمار و اشغال آن توسط آنان سعی شده به یك موضوع در حاشیه تبدیل شود.
مجد افزود: با نادیده گرفتن خیزش های تمدنی و فرهنگی خلیج فارس اینجا را تبدیل به محل برخوردهای خود كرده و سعی كرده اند تمدن كهنسال منطقه را در حاشیه قرار دهند.
وی ادامه داد: از سوی دیگر باید از نقش دولت هایی آگاهی یابیم كه تلاش كرده اند حقوق دریایی خلیج فارس را در برابر متجاوزان استعمارگر پرتغالی، انگلیسی و غیره حفظ كنند كه دولت صفویه در صف مقدم این ایفاء نقش قرار دارد.

** مناطقی كه در گذشته اهمیت داشته اند مجدد احیا شوند
وی اضافه كرد: مطالعه خلیج فارس نشان می دهد در گذشته كدام مناطق اهمیت ویژه ای برخوردار بوده اند و باید به فكر احیای آنها باشیم.
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس بیان داشت: جاسك به عنوان دروازه خلیج فارس از دوره هخامنشیان بندری آباد و پر جمعیت بوده، بندرلنگه كه از آن با عنوان عروس خلیج فارس یاد می شود به دلیل همتا نداشتن به این نام نامگذاری شده است.
مجد بیان داشت: از قرن پنج تا هشتم هجری همه راه های دریایی به جزیره كیش ختم می شد و اكنون نیز آثاری از بناهای ممتاز آن دوره باقی است، تاریخ و زندگی تمدن جیرفت و قوم بلوچ، لیروانی ها، بنی كعب و بندرسیراف با خلیج فارس آمیخته بوده و این ها اهمیتی بیش از آنچه بیان می شود دارند.
وی گفت: خلیج فارس از منظر فرهنگی هم اهمیت بالایی دارد و در اینجا دریاوردانی پروروش یافته و تربیت شده اند كه هدایتگر دیگر دریانوردان ناآشنا به منطقه بودند و عنوان هایی نظیر شیران دریا، دریانوردان پیروز برای آنها بكار برده می شد.
مجد بیان داشت: شیخ شهاب‌الدین احمد بن ماجد سعدی كنگی چهره مشهور این میدان است كه تالیفی به نام الفوائد الاصول العلم بحر و القواعد نگاشته كه برای دریانوردان ناآشنا به منطقه بسیار آموزنده بوده است.

** استعمارگران برای سود و كسب منافع اقتصادی به اینجا چشم دوخته اند
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس افزود: این صدای خلیج فارس است «هر كسی كه به من آگاه تر است بهتر از من سود می برد».
وی اظهار داشت: آیا ما كه اطراف آن زندگی می كنیم نسبت به خلیج فارس آگاه تریم یا آنان كه با افزون طلبی خویش تنها در پی كسب سود و بهره های تجاری و فرهنگی به آن چشم طمع دوخته اند و برای حفظ منافع و سرمایه خود نگاه امنیتی دارند.
وی ادامه داد: خلیج فارس اقیانوس زبان های باستانی بوده و وجوع جذابی مانند نوروز دریا كه تجلس شرایط تاریخی و فرهنگی ایرانی است در اینجا قابل مشاهده است.
وی اظهار داشت: بنابراین اگاهی همه جانه نسبت به خلیج فارس برای حفظ این میراث زمین شناسی و تاریخ زمین شناسی كمك كننده است.

**پدیده نفوذ صهیونیسم در خلیج فارس جدی گرفته شود
وی بیان داشت: زمانی نگرانی دست یابی شوروی به خلیج فارس را داشتیم و زمانی نگرانی استعمارگران پرتغالی، انگلیسی و آمریكایی و امروز نگرانی از صهیونیسم جهانی بسیار جدی است و باید پدیده نفوذ صهیونیسم در خلیج فارس را باید جدی بگیریم.
وی اشاره كرد: صهیونیست ها چون در فلسطین نتوانستند بر مقاومت چیره شوند با نزدیك كردن خود به كشورهای حاشیه خلیج فارس سعی در جبران شكست خود از این طریق دارند.
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس بیان داشت: اگر به این موضوع نگاه فرهنگی داشته باشیم موفق به شكست صهیونیسم كه در پی كاستن از ارزش های فرهنگی و تعامل فرهنگی قومی میان مردم منطقه است خواهیم شد.
وی افزود: به عنوان كشورهای منطقه باید دور هم نشسته و مانع از نفوذ صهیونیسم جهانی شویم.

*** پیوندهای فرهنگی اجتماعی در منطقه تقویت شود
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس ابراز داشت: شیعه و سنی، فارس و عرب در خلیج فارس و هرمزگان نمونه ای از هویت وحدت آفرین در كنار خلیج فارس بودند، اكنون رابطه فامیلی و قومی بین مردمان این سوی خلیج فارس با سوی دیگر آن وجود دارد كه باید حفظ و تقویت شود.
مجد خاطر نشان كرد: نگاه كشورهای جنوبی حاشیه خلیج فارس به این نام، حتی نگاهی كه به جزایر سه گانه دارند هویت زدایی از خودشان نیز است.
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس گفت: ایرانیان از هزاران سال قبل مرز بندی های سیاسی را بر اساس شناخت عوارض جغرافیایی و نام گذاری بر روی آنها می شناخته اند كه اگر این كشورها واقعیت را بپذیرند بسیاری از اختلاف ها رخ نخواهد داد.
مدرس تاریخ و تمدن اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس خاطر نشان كرد: نگاه بسته و تنگ حاكمیتی و حكومتی نشانه نبود مطالعه در خصوص این منطقه به خصوص مطالعه های فرهنگی است، خلیج فارس را نباید ازنگاه حاكمان دید بلكه حاكمان باید نگاه خود را بر اساس خلیج فارس تطبیق دهند.

** اسامی انتقال دهنده هویتی هستند
عضو هیات علمی دانشگاه هرمزگان و كارشناس ارشد جغرافیای سیاسی هم در این خصوص اظهار داشت: جای نام ها یا نام مكان ها دارای بار جغرافیایی اند كه برای شناخت مكان ها و آدرس دادن بكار می رود.
مهدی میرزاده خاطر نشان كرد: نام مكان ها دارای بار هویتی و فرهنگی اند كه زیست و زندگی كنونی انسان را با گذشته پیوند می زنند و در واژه گزینی ها سعی می شود نام های تاریخی انتخاب شود تا انتقال هویتی انجام گیرد.

** تغییر و بكارگیری نام تقلبی برای مكان تاریخی موجب ایجاد خلاء هویتی و تشویش تاریخی می شود
وی گفت: برخی مكان ها و جاها دارای نام قدیمی اند كه برای ساكنان آن منطقه بار معنایی و هویتی خاصی دارد مانند دریای عرب كه نشان دهنده محل زیست اعراب و شكل گیری و حضور تمدن ها و قلمرو اعراب بوده است.
عضو هیات علمی دانشگاه هرمزگان افزود: اگر امروز با یك جعل و تقلب نام تاریخی یك منطقه جغرافیایی تغییر كند ارتباط ما به عنوان ساكنان آن منطقه با گذشته قطع شده و دچار خلاء هویتی و تشویش تاریخی می شویم.
میرزاده بیان داشت: امروزه هویت ایرانی ما با مكان ها، آثار تاریخی و متون مشخص می شود و نام های جغرافیایی این هویت را از نسلی به نسل دیگر منتقل و اعتماد به نفس جمعی را باز تولید می كنند.
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس ابراز داشت: دفاع از نام های تاریخی دارای بار ارزشی و اهمیت بالایی برای جوامع است و همین كاركرد سیاسی اجتماعی موجب تقویت غرور ملی در شهروندان می شود.

** نشانه های هویتی زیادی به سرقت رفته است
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس اظهار داشت: نام بی هویت خلیج عربی را اولین بار انگلیسی ها، جمال عبدالناصر و زعمای عراق استفاده كردند و تا قبل از آن اثری از این واژه مجعول در متون وجود نداشته و در پشت این تحریف یك غرض ورزی و هدف سیاسی نهفته است.
میرزاده بیان داشت: اكنون نسبت به تحریف نام خلیج فارس حساس شده ایم ولی باید در نظر داشته باشیم بسیاری از داشته های ما ایرانی ها به سرقت رفته كه می توان به معماری جنوب ایران كه شاخص آن معماری بستكی است و یا ساز و عود كه ابزار ایرانی موسیقی است اشاره كرد.

** حساسیت زدایی از بكارگیری نام مجعول برای خلیج فارس به معنای شكست فرهنگی است
عضو هیات علمی دانشگاه هرمزگان اشاره كرد: تا كنون این سرقت و تحریف نسبت به نام خلیج فارس رخ نداده ولی شهروندان جدید و حتی فرزندان كنونی جامعه ممكن است با تبلیغات و كارهای فرهنگی كه تحریف كنندگان انجام میدهند حساسیت خود را نسبت این موارد از دست بدهند.
وی اشاره كرد: در گذر زمان از بكار گیری واژه مجعول حساسیت زدایی می شود و بدین ترتیب یك ملت از هویت تاریخی فرهنگی اش تهی و در فرهنگ كشور دیگری مضمحل می شود كه این اتفاق به معنای شكست فرهنگی است.

** همه اقشار جامعه باید در دفاع از نام خلیج فارس فعال تر عمل كنند
میرزاده با بیان اینكه كاركردها و محیط زیست به اندازه نام خلیج فارس برای جوامع پیرامونی آن هم دارای اهمیت است، گفت: برای دفاع از نام خلیج فارس همه اقشار جامعه باید فعال تر عمل كنند و نسبت به داشته های خود حساسیت داشته باشند، ورود دولت اثر دارد ولی كافی نیست.
عضو هیات علمی دانشگاه هرمزگان افزود: قدرت ها برای تسلط بر قلمروها هزینه های سنگین نظامی نمی كنند بلكه با بكارگیری ابزار فرهنگی و تبلیغات افكار كشور هدف را به مانند كشور خود می كنند.
میرزاده ادامه داد: زمانی كه كشوری از طریق افكار و اذهان بر جامعه ای برای اجرای اهداف خود مسلط شود نیازی به لشكر كشی نظامی ندارد، تغییر ذائقه مردم و نام مكان ها مقدمه هایی برای قلمرو خواهی و تسلط بر قلمروهاست.
وی اضافه كرد: وقتی جامعه ای پیوند خود را با فرهنگ و هویت خویش از دست دهد به مانند لوح سفیدی می شود كه هر چیزی می توان بر آن نگاشت و بدین ترتیب مردم یك قلمرو در راستای اهداف قلمرو دیگر حركت می كنند.
این مدرسان دانشگاه متفق اند كه تغییر نام خلیج فارس منجر به از دست رفتن هویت ساكنان در اطراف آن می شود و مقدمه ای است كه كشورهای دیگر (سلطه گر) بتوانند مردمان را بر طبق نظر و میل خود هدایت كنند.
این كار از سوی كسانی درحال انجام است كه خود باید در راستای حفظ نام و نشان خود در عرصه جهانی باشند و اینگونه به نظر می رسد كه حاكمان این كشورها متوجه این معنی نیستند و تیشه به ریشه های خود می زنند.
دهم اردیبهشت ماه به مناسبت سالروز آزادسازی جزیره هرمز از اشغال بیگانگان بوسیله امام قلی خان در دوره صفویه به نام روز ملی خلیج فارس نامگذاری شده است.
سردار امام قلی خان در این روز (21آوریل 1622میلادی) موفق شد به 117 سال تسلط پرتغالی ها بر سواحل جنوبی كشور پایان دهد.
این روز در سال 1384 به نام روز «ملی خلیج فارس» نامگذاری شد.
3219/ 6048