آموزش عالی و معضل دستبرد فكری

تهران- ایرنا- رشد كمی آموزش عالی و در پی آن گسترش مدرك گرایی، علاوه بر افت كیفیت دانش آموختگان، دستبرد فكری یا تقلب علمی را در كشور شایع كرد. وزارت علوم اراده خودرا برای ساماندهی آموزش عالی و مقابله با تقلب علمی جزم كرده، عزمی كه جدیت بیشتری را برنامه ریزی می طلبد .

به گزارش روز یكشنبه خبرنگار گروه دانشگاه ایرنا، رشد كمی افسار گسیخته آموزش عالی در دو بعد مراكز آموزشی و مقاطع تحصیلات تكمیلی منجر به بروز مسائلی چون مدرك گرایی، افت كیفیت آموزشی، بیكاری دانش آموختگان و غیره شده و بخشی از پیامدها مدرك گرایی بدون حساب و كتاب محسوب می شود .
رشد كمی بدون همراهی كیفیت یكی از عوامل افزایش تقلب علمی در كشور محسوب می شود؛ موسسات و افرادی كه با دریافت پول برای دانشجو مقاله و پایان نامه می نویسند و دانشجویان با این مقالات و پایان نامه ها مدرك دریافت می كنند؛ مداركی كه نه تنها نشان دهنده فعالیت دانشگاه نیست بلكه اعتبار و آبروی نهاد علم را هم در خطر قرار می دهد. مداركی كه بیشتر اوقات درِ بازار كار بر روی آن ها بسته است و كارفرمایان نیروی كار دارای مهارت را بر دانش آموختگان دانشگاهی ترجیح می دهند.
این آشفتگی منجر به آن شده است كه ضرورت ساماندهی آموزش عالی و اجرای طرح آمایش و همچنین مقابله با تقلب علمی بیش از بیش احساس شود ، تلاش های وزارت علوم و مجلس برای ساماندهی آموزش عالی و ایجاد بسترهای مناسب جهت برخورد با تقلب علمی نیز از جمله رویه هایی است كه با هدف اصلاح شرایط مورد توجه قرار گرفته است .

خبرنگار گروه دانشگاه ایرنا در گفت وگو با وحید احمدی رئیس مركز تحقیقات سیاست علمی كشور و میرحمایت میر زاده عضو كمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی به مسئله تقلب علمی و تاثیر آن بر روی روند كیفی آموزش عالی پرداخته است .


** جدیت وزارت علوم برای اجرای طرح آمایش آموزش عالی
احمدی رئیس مركز تحقیقات سیاست علمی كشور در گفت و گو با خبرنگار گروه دانشگاه ایرنا در مورد طرح آمایش آموزش عالی گفت: طرح مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی است كه وزارت علوم خود را مقید به اجرای آن می داند ، از دو سال قبل شروع به اجرای این طرح كرده و ستادی هم در وزارتخانه برای این مسئله تشكیل داده است.
وی ادامه داد: در حال حاضر هم از سوی وزارت علوم به مركز تحقیقات سیاست علمی كشور ماموریت داده شده است كه در باره مدیریت آموزش عالی به مطالعه بپردازد. ما در این مركز جلسات متعددی تحت عنوان مدیریت آموزش عالی را با حضور مجموعه صاحب نظران، روسای دانشگاه ها و مراكز پژوهشی برگزار كرده ایم. خروجی این نشست ها مجموعه برنامه ها و دیدگاه هایی است كه تبدیل به 15 برنامه شده كه باید تصویب و سپس اجرایی شود.
وی با بیان اینكه این برنامه ها باید در شورای عالی انقلاب فرهنگی و ستاد نقشه جامع علمی با همكاری وزارت علوم بررسی و تایید تا قابل اجرا شود ، افزود: طرح آمایش آموزش عالی به دنبال این مسئله است كه دانشگاه ها به نحوی مدیریت شوند تا جایگاه ملی و بین المللی آنها تنزل پیدا نكند .
رئیس مركز تحقیقات سیاست علمی كشور با تاكید بر این نكته كه در وزارت علوم ضرورت ساماندهی آموزش عالی به طور جدی احساس می شود، گفت: یكی از مشكلات در پیشبرد طرح ها این است كه بسیاری از مسائل مدیریت كلان در ایران با مسائل مختلف سیاسی و منطقه ای گره خورده است. فرض كنید طرح به مجلس ارسال می شود اما هر نماینده ای با توجه به منطقه خود نظراتی دارد كه این ها باعث تضعیف طرح ها می شود.
وی افزود: در برنامه های تدوین شده برای دوری از این معضل، ارتباط مراكز مختلف قدرت و دانشگاه ها با وزارت علوم و همچنین دانشگاه ها با یكدیگر مورد توجه قرار گرفته است .


** اصلاح هرم آموزش عالی در دستور كار
وی با بیان اینكه یكی از برنامه های جدی در طرح آمایش آموزش عالی، اصلاح هرم علمی كشور است، گفت: هرم مطلوب آموزش عالی این گونه است كه هر چقدر از فوق دیپلم به سمت مقاطع بالاتر حركت می كند باید باریك تر شود اما در حال حاضر در كشور ما بر عكس است كه باید اصلاح شود. چرا كه كشور به این تعداد دانشجوی تحصیلات تكمیلی و مخصوصا دانشجوی دكتری نیاز ندارد.
وی افزود: وزارت علوم بر آن است تا آموزش عالی را ساماندهی كند به نحوی كه فرد با فارغ التحصیل شدن از دانشگاه بتواند اشتغالزایی كند و دنبال استخدام دولتی نباشد.

**بستر های قانونی برخورد با تقلب علمی فراهم نبود
احمدی در مورد اینكه چرا در كشور با تقلب علمی در كشور برخورد نمی شود و آیا این امكان وجود ندارد ، گفت: قانونی برای مقابله با تقلب علمی نداشتیم. تا اینكه در سال های 95 و 96 با تلاش معاونت های پژوهشی و حقوقی وزارت علوم لایحه ای به مجلس ارائه شود و از تصویب نمایندگان گذشت .
وی با بیان اینكه هنوز همه آیین نامه های این لایحه اجرایی نشده است، گفت: تا پیش از این مسئولیت دستگاه ها و دانشگاه در برخورد با تقلب علمی مشخص نبود اما آیین نامه ها به آن پرداخت. البته باز هم چندان دست وزارت علوم باز نیست .


**نتیجه طبیعی مدرگ گرایی تقلب علمی است
رئیس مركز تحقیقات سیاست علمی كشور با بیان این نكته كه تنها با قانون نمی توان مانع تقلب علمی شد، افزود: وقتی در جامعه مدرك گرایی رواج یافته است ، از طرف دیگر جوانان نمی توانند شغل های مناسب به دست آورند و فرهنگ جامعه هم به این سمت رفته است كه نداشتن مدرك ارشد و دكتری كمبود است ، طبیعی است كه یك عده به سمت مدرك گرایی می روند و برای آن هزینه می كنند ، درحالی كه علاقه چندانی هم به علم و دانش ندارند .

**ساماندهی آموزش عالی در برنامه ششم
میرزاده عضو كمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی هم در مورد ساماندهی آموزش عالی به خبرنگار گروه دانشگاه ایرنا گفت: در برنامه ششم توسعه بر ضرورت آمایش در حوزه آموزش عالی تاكید شده و در جلسات كمیسیون هم به این مسئله بارها پرداخته شده است.
وی در مورد اهداف طرح آمایش آموزش عالی هم افزود: در گسترش كمی آموزش عالی كیفیت فدا شده است و این طرح می خواهد دوباره به كیفیت توجه كند. در واقع این گونه نباشد تفاوت فردی كه با زحمت مدرك گرفته با فردی كه بدون زحمت و یا با برخی روش های غیر قانونی موفق به دریافت مدرك شده ، مشخص نشود .
وی با رد برخی ادعاها كه ساماندهی آموزش عالی منجر به تضعیف مناطق محروم می شود، گفت: طرح آمایش به دنبال تمركز زدایی از حوزه آموزش عالی است. به عنوان مثال رشته ای كه مختص استان های دارای پناسیل كشاورزی است چرا باید در تهران متمركز شود و یا رشته ای كه مخصوصا تاسیسات نفتی است چه توجیهی دارد كه در تهران روی آن سرمایه گذاری شود. طرح آمایش به دنبال توجه به ظرفیت همه مناطق كشور است.

**تقلب نیاز به نظارت مجلس ندارد
این نماینده مجلس با بیان اینكه مجلس وظیفه خود را با تصویب قانون مقابله با تقلب علمی انجام داده است و این قانون را هم دولت به دستگاه ها ابلاغ كرده است گفت: تقلب علمی در كشور به قدری واضح است كه چندان نیازی به بیان و بحث ندارد.
«شما به طور مكرر مشاهده می كنید در یك موضوع تكراری صدها پایان نامه نوشته می شود ، اساتید و دانشگاه ها هم اعتراضی نمی كنند. ما اینجا چه نظارتی می توانیم انجام بدهیم. وزارت علوم و دانشگاه ها باید برخورد كنند.»
وی افزود: معتقد نیستم كه فقط وزارت علوم كم كاری كرده است. بلكه همه نهادها از رسانه های متعدد تا صدا و سیما كه نتیجه آن می شود فروش پایان نامه و مقاله در ملاء عام و روز روشن ، این مسئله زیبنده دانشگاه های كشور نیست .

**9487**1601**