۷ اردیبهشت ۱۳۹۸،‏ ۱۰:۲۰
کد خبر: 83292995
۰ نفر
بایدهای تغییر نگرش در توسعه اقتصاد روستایی

تهران- ایرنا- توسعه اقتصادی كشور مستلزم توسعه روستاهاست؛ سال هاست كه بیشتر روستاهای كشور به شهرهای كوچك تبدیل شده و خدمات رفاهی و عمرانی چهره روستا را تغییر داده اند. اما روستاها باید مركز تولید بمانند و پشتوانه توسعه كشور باشند؛ از این رو لازم است نگرش ها و رویكردها در توسعه روستایی تغییر یابند.

به گزارش ایرنا، با وجود تمام تلاش هایی كه در راستای توسعه محلی و روستایی در قالب انواع سیاست ها و پروژه ها انجام شده است اما همچنان روند ترك روستا و خالی شدن روستاها از سكنه ادامه دارد. این در حالی است كه مقصد مهاجران روستایی در شهر با چشم‌پوشی از اندكی استثنا‌ها، محلات فرودست شهری و حاشیه های شهرهاست كه با خود انواع آسیب های اجتماعی را به همراه دارد.
این درحالی است كه بهبود توزیع درآمد، افزایش مخارج دولتی در عمران روستاها، كاهش شكاف دستمزد میان شهر و روستا و همچنین سرمایه­گذاری در بخش كشاورزی می تواند به كاهش روند مهاجرت روستاییان به شهرها منجر شود.
افزایش شاخص قیمت محصولات كشاورزی و كاهش واردات محصولات كشاورزی، افزایش نرخ باسوادی، رشد اقتصادی و افزایش سطح زیركشت نیز از جمله عوامل ماندگاری روستاییان در روستا است.
همچنین افزایش اعتبارات و تسهیلات عمران و توسعه­ روستاها توسط دولت و اعطای مشوق­های لازم برای ماندگاری روستاییان در روستاها می تواند سرعت مهاجرت روستاییان را كاهش دهد.
علاوه بر این لازم است متولیان بخش روستایی در تمام حوزه های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی عزم خود را برای روستا ماندن روستا به عنوان الفبای توسعه كشور جزم كنند، تا دیگر روستاهای ما خالی از سكنه و شهرها نیز پر از آدم های بیكار یا كاركنان كاذب نباشند؛ چرا كه روستاهای خالی و شهرهای پر از جمعیت بیكار هیچكدام كارآمد نیستند.
ادامه این روند در عمل شالوده اقتصاد را بیمار می كند و در عمل نه روستا، روستاست و نه شهر، شهر است، شهرهایی روستانما و روستاهایی شهرنما خواهیم داشت كه هیچ چیز در آنها سر جایشان تعریف نشده است.
برنامه‌ریزی توسعه روستایی جزئی از برنامه‌های توسعه هر كشور محسوب می‌شود و بی‌شك یكی از وظایف برنامه‌ریزان روستایی، یافتن راه‌حل برای عمران و توسعه نواحی روستایی است.
توزیع متعادل امكانات و خدمات‌رسانی بهینه به سكونتگاه‌های روستایی، عامل مهمی در توسعه، عمران و آبادانی روستاهاست؛ در واقع توزیع عادلانه امكانات و ثمرات توسعه در میان اكثریت جمعیت، از خصیصه‌های مهم اقتصاد سالم و پویا است؛ بنابراین برنامه‌ریزان برای تحقق این امر، سعی در كاهش نابرابری‌ها و عدم تعادل، از طریق تدوین و اجرای برنامه‌های متعدد محرومیت زدایی، توزیع متعادل و متوازن منابع و امكانات و خدمات‌رسانی و گسترش همه جانبه نتایج مثبت توسعه یافتگی، در راستای تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی و توسعه پایدار روستایی دارند.

* 80 درصد اعتبارات دهیاری ها در دولت یازدهم و دوازدهم توزیع شد
معاون امور دهیاری های سازمان شهرداری ها و دهیاری های كشور در گفت و گو با خبرنگار ایرنا در این خصوص اظهار داشت: 80 درصد مجموع اعتبارات توزیع شده بین دهیاری ها در 6 ساله دولت یازدهم و دوازدهم توزیع شده است.
سعیدرضا جندقیان افزود: از سال 1382 زمان راه اندازی نهاد دهیاری ها در كشور و تا پایان سال 1396 در مجموع 15هزار و 400 میلیارد تومان اعتبارات متمركز شامل، اعتبارت ملی و استانی بین دهیاری های كشور توزیع شده است.
وی خاطر نشان كرد: در دولت دكتر روحانی برای اولین بار توجه جدی به سلسله مراتب سكونتگاه های خرد (روستایی) شكل گرفته است و ساختار سكونتگاه ها اصلاح شده است.
جندقیان افزود: توسعه زمانی اتفاق می افتد كه استانداردسازی ها محقق شود و همچنین آموزش ها نیز مناسب باشد. این اعتبارات تا پایان سال 1397 به 19هزار میلیارد تومان افزایش خواهد یافت كه از مجموع اعتبارات واریزی حدود 3 هزار و 600 میلیارد تومان آن مربوط به قبل از دولت های یازدهم و دوازدهم بود كه می توان گفت 80 درصد این اعتبارات طی 6 ساله دولت تدبیر و امید بین دهیاری ها توزیع شده است.
معاون امور دهیاری های سازمان شهرداری ها و دهیاری ها ادامه داد: برای تجهیز دهیاری ها به ماشین آلات عمرانی و خدماتی از ابتدای راه اندازی نهاد دهیاری ها تا زمان حاضر 16 هزار و 656 دستگاه انواع ماشین آلات عمرانی و خدماتی متناسب با وظایف دهیاری ها و با درنظرگرفتن ویژگی های مناطق روستایی به دهیاری های كشور واگذار شده است.
وی تاكید كرد: چهار هزار و 163 دستگاه انواع ماشین آلات عمرانی و خدماتی واگذار شده نیز مربوط به دولت یازدهم و دوازدهم است. در زمینه اجرای پروژه های عمرانی و خدماتی دهیاری ها با تخصیص بخشی از اعتبارات متمركز برای كمك به اجرای پروژه های واجد اولویت یا نیمه تمام دهیاری ها به طور متوسط سالانه بیش از 10 هزار پروژه خرد و متوسط مقیاس توسط دهیاری ها اجرا می شود.
معاون امور دهیاری های سازمان شهرداری ها و دهیاری ها گفت: در سال جاری نیز 14 هزار و 500 پروژه در هفته دولت و دهه مبارك فجر توسط دهیاری ها به بهره برداری رسیده است.

* در بیش از 29 هزار روستای كشور زباله ها جمع آوری می شود
وی در مورد مدیریت پسماند و بهداشت محیط نیز گفت: با ابلاغ سیاست‌های كلی محیط زیست توسط مقام معظم رهبری، تحت عنوان لزوم برخورداری عادلانه جوامع از محیط زیست سالم و گسترش اقتصاد سبز، بهبود و توسعه سیستم مدیریت پسماندهای روستایی با رویكرد رفع بحران های محیط زیستی و اجتماعی در مدیریت روستایی برنامه‌ریزی شد.
جندقیان خاطرنشان كرد: در این راستا تلاش شد با ایجاد زیرساخت‌های صحیح مدیریت پسماند و گسترش سطح آگاهی و مشاركت اقشار جامعه روستایی، شرایط نیل به سیاست‌ها و حفظ منافع زیست محیطی روستانشینان فراهم شود.
وی اضافه كرد: بر اساس بندهای 1 و 14 ماده 10 اساسنامه، تشكیلات و سازمان دهیاری‌‌ها مبنی بر بهبود وضع زیست محیطی روستا و نیز مفاد مندرج در قانون مدیریت پسماند، دهیاری‌ها ملزم به ارتقای سطح بهداشت و جمع آوری، حمل و دفع زباله‌های روستا هستند.
این مسئول سازمان شهرداری ها و دهیاری ها گفت: با توجه به تكالیف قانونی و در راستای اجرایی كردن قانون مدیریت پسماندها و آیین‌نامه اجرایی آن، معاونت امور دهیاری ها در دولت یازدهم، دستورالعمل‌ها و شیوه‌نامه‌های اجرایی مرتبط را تهیه و تدوین كرد.
جندقیان افزود: این دستورالعمل ها شامل شیوه‌نامه كاهش تولید، ذخیره‌سازی، جمع‌آوری و حمل پسماندهای روستایی، اجرای دفن بهداشتی پسماندهای عادی در سطح روستاهای كشور و تهیه بیوكمپوست از پسماندهای فسادپذیر و فضولات دامی در مناطق روستایی كشور است.
وی ادامه داد: شیوه‌نامه پردازش، جداسازی و بازیافت پسماندهای عادی در مناطق روستایی كشور و شیوه نامه و چارچوب توسعه فرهنگ شهروندی در زمینه مدیریت پسماندهای جامد در مناطق روستایی از دستورالعمل های دیگر در این زمینه است.
معاون امور دهیاری های سازمان شهرداری ها و دهیاری های كشور با اشاره به اینكه تا قبل از انقلاب اسلامی زباله ها در روستا جمع آوری نمی شد، اضافه كرد: در حال حاضر با بهره گیری از ظرفیت دهیاری های كشور جمع آوری زباله در بیش از 29 هزار روستا انجام می شود.
وی تاكید كرد: با این حساب می توان گفت كه در بیش از 80 درصد روستاهای كشور زباله ها جمع آوری می شود كه نیاز است صدا و سیما به عنوان یك الگوی موفق در سطح روستاها برنامه هایی در این زمینه تهیه و به مردم معرفی كند.
جندقیان یادآوری كرد: امروزه مدیریت پسماند یكی از دغدغه های اصلی دهیاری ها و شهرداری ها و همین طور حاكمیت است و به دلیل گسترش زندگی مصرف گرایی و تولید زیاد زباله این موضوع باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد و در این خصوص برنامه ریزی های جدی انجام شود.
معاون امور دهیاری های سازمان شهرداری ها و دهیاری ها با اشاره به ابلاغ هفت گانه گام دوم انقلاب از سوی مقام معظم رهبری و تغییر سبك زندگی، تصریح كرد: در تغییرات سبك زندگی، روستاییان به سمت زندگی در شهرها می روند و شهرهای كوچك هم به سمت شهرهای بزرگ می روند و شهرهای بزرگ هم به سمت مصرف انبوه حركت می كنند. متعاقب این تغییر در سبك زندگی، زباله زیادی تولید می شود كه مدیریت پسماند می تواند بسیاری از مشكلات را در این زمینه حل كند.
وی گفت: اگر بخواهیم به سمت توسعه پایدار حركت كنیم، باید در زمینه مدیریت پسماند برنامه ریزی و تصمیم گیری های به موقع و درست داشته باشیم.
جندقیان در مورد توسعه فضاهای سبز روستایی نیز اعلام كرد: از ابتدای نهاد دهیاری ها تاكنون 6 هزار و 659 بوستان چند منظوره روستایی در كشور ایجاد شده است كه پنج هزار و 559 بوستان در دولت یازدهم و دوازدهم است كه شامل 83 درصد بوستان های روستایی می شود.

* تاسیس 562 پایگاه آتش نشانی در روستاها
معاون امور دهیاری های سازمان شهرداری ها و دهیاری ها، مقابله با حوادث و بحران های طبیعی و انسانی در روستاها را حایز اهمیت خواند و گفت: برای این منظور در دولت یازدهم وضعیت ایمنی و آتش‌نشانی روستایی ارتقا یافته است.
جندقیان با بیان اینكه حدود 25 درصد جمعیت كشور در روستاها زندگی می كنند، افزود: روستانشینان نیازمند پوشش حمایتی و خدماتی مطمئن برای مقابله با حوادث و بحران‌های طبیعی و انسانی هستند به همین دلیل وضعیت ایمنی و آتش‌نشانی روستایی در دولت یازدهم ارتقا یافته است.
وی افزود: مطابق مصوبه شورای‌عالی معماری و شهرسازی كشور، در خصوص ضوابط ایجاد پایگاه‌های آتش‌نشانی روستایی، هر یك از این پایگاه‌ها 10 روستا را تحت پوشش قرار می دهند.
معاون امور دهیاری های سازمان شهرداری ها و دهیاری ها گفت: تا زمان حاضر در مجموع 893 پایگاه آتش نشانی روستایی بر اساس شاخص های مركزیت و پوشش حداكثری در مناطق روستایی كشور ایجاد شده است كه در این بین 562 پایگاه آتش نشانی در روستاها طی 6 سال اخیر است كه معادل 63 درصد پایگاه های آتش نشانی روستایی است.

* كمك به توسعه و ایجاد زیرساخت های گردشگری روستایی
وی خاطر نشان كرد: سازمان شهرداری ها و دهیاری ها وظیفه ای در ایجاد اشتغال ندارد و حتی دولت هم در این خصوص وظیفه تسهیل گری را برعهده دارد، اما در زمینه كمك به توسعه و ایجاد زیرساخت های گردشگری روستایی بر اساس تفاهم نامه ای كه با سازمان میراث فرهنگی بر مبنای 500 روستای هدف گردشگری در كشور داریم، قرار شد كه سالی 100 روستا برای تقویت زیرساخت های گردشگری روستایی كمك بلاعوض دریافت كنند كه تنها در سال های 95 و 96 در 280 روستای هدف گردشگری اعتباری حدود 25 میلیارد تومان تخصیص یافت.
جندقیان افزود: در حقیقت در دو سال نخست اجرای این طرح 50 تا 60 درصد تعهدات در خصوص تقویت زیرساخت های گردشگری روستایی تحقق یافت و در این خصوص نیز به هر روستا بین 75 تا 100 میلیون تومان اختصاص یافت.

* ترویج كارآفرینی در مناطق روستایی
وی گفت: با توجه به ضرورت و اهمیت رونق اقتصادی و اشتغال روستایی، اقداماتی همچون كمك به تغییر رویكرد متولیان مدیریت روستایی در سطوح مختلف از طریق برگزاری همایش ها، نشست ها و كارگاه های آموزشی مختلف به صورت مستمر و بر اساس برنامه مدون، تهیه بانك اطلاعاتی كارآفرین، خلاقانه و نوآورانه در مناطق روستایی كشور مورد توجه جدی قرار گرفت.
جندقیان اضافه كرد: شناسایی 2هزار و 500 طرح كارآفرینانه و خلاقانه در عرصه روستایی، انتشار طرح های كارآفرینی منتخب در قالب دو جلد كتاب با عنوان كارآفرینان برتر روستایی ایران و پرداخت تسهیلات به طرح های درآمدزای دهیاری ها انجام شده است.
وی افزود: بر این اساس 154 میلیارد تومان به 541 طرح درآمدزای روستایی دهیاری ها تخصیص یافت كه شامل وام های كم بهره با همكاری پست بانك در مدت پنج سال است.

* تقویت جایگاه قانونی نهاد دهیاری ها
معاون امور دهیاری های سازمان شهرداری ها و دهیاری ها اظهار داشت: در زمینه تقویت جایگاه قانونی نهاد دهیاری ها اقداماتی نظیر تدوین لایحه اصلاح و الحاق موادی به قانون تاسیس دهیاری های خودكفا تقدیم هیات دولت شده كه به منظور رفع خلاءها، چالش ها و تعارضات قانونی، اصلاح آیین نامه استخدامی دهیاری ها و آیین نامه اجرایی قانون شوراها به منظور ارتقای امنیت شغلی دهیاران، افزایش سهم دهیاری ها از اعتبارات متمركز عوارض سوخت (از 20 درصد به 35 درصد) به منظور تقویت بنیه مالی دهیاری ها بوده است.
وی تاكید كرد: به منظور انتظام بخشی و ایجاد وحدت رویه در انجام امور دهیاری ها تاكنون بیش از 80 شیوه نامه و دستورالعمل
اجرایی تهیه و به دهیاری های سراسر كشور ابلاغ شده است.
جندقیان گفت: همچنین در راستای تهیه و به روزرسانی اطلاعات دهیاری ها و بهره گیری از آن در نظام برنامه ریزی، اقداماتی همچون راه اندازی سامانه آمار و اطلاعت روستاها با ثبت 63 هزار مورد، ایجاد سامانه شركت تعاونی دهیاری ها و استقرار سامانه اطلاعات مكان محور دهیاری ها برای نخستین بار در كشور انجام شد.

* 37 هزار دهیاری به روستاییان خدمات می دهند
مدیریت محلی در نواحی روستایی یكی از مهمترین اجزای دستیابی به توسعه پایدار در سطح ملی است كه به واسطه وظایف و اختیاراتی كه در عرصه سكونتگاه‌های روستایی برای آنها وضع شده ‌است، نقش بسزایی در محرومیت‌زدایی و گسترش سطوح دسترسی به خدمات و امكانات عمرانی و رفاهی برای روستانشینان دارند.
دهیاری به عنوان نهادی عمومی و غی دولتی، متولی اداره امور روستا است و عهده‌دار تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری‌های بالادست و به عبارتی سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های كشور، در سطح محلی است.
بنابراین نهاد دهیاری موظف است با ارایه خدمات و امكانات زیرساختی و رفاهی مناسب، رضایتمندی ساكنین روستایی را ایجاد كند و شكاف بین شهر و روستا را كاهش دهد و با این اقدام موثر، ضمن جلوگیری از مهاجرت‌های بی‌رویه به سكونتگاه‌های شهری، موجبات تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی و توسعه پایدار روستایی را فراهم كند.
معاون امور دهیاری های سازمان شهرداری ها و دهیاری ها گفت: از ابتدای تاسیس نهاد دهیاری ها تاكنون 37 هزار و 48 دهیاری در كشور تاسیس شده است و روستاییان از خدمات آنها برخوردار می شوند.
جندقیان افزود: از این شمار دهیاری هفت هزار و 858 مجوز تاسیس دهیاری در زمان دولت های یازدهم و دوازدهم صادر شده است.
وی خاطر نشان كرد: در حال حاضر بیش از 62 هزار روستا در كشور وجود دارد كه در 39 هزار روستا از این تعداد، بیش از 20 خانوار ساكن هستند و در بیش از 94 درصد آنها نیز دهیاری وجود دارد.
جندقیان ادامه داد: به دنبال صدور مجوز فعالیت نهاد دهیاری با انتصاب دهیار، این نهاد توسط شورای اسلامی روستا به صورت قانونی آغاز به كار می كند و به جمعیت روستایی تحت پوشش خدمات ارائه می دهد.
معاون امور دهیاری های سازمان شهرداری ها و دهیاری ها گفت: در صورتی كه روستایی واجد شرایط جمعیتی برای تاسیس مجوز دهیاری باشد، شورای اسلامی روستا باید به نمایندگی از اهالی روستا برای این امر اعلام آمادگی كند.
وی اظهار داشت: شورا و دهیاری از طریق جلب مشاركت عمومی و خیران، نقش موثری در كاهش هزینه های اجرای پروژه های عمرانی و خدماتی روستا دارند و شوراها در حیطه عملكردی و نظارت و تصمیم گیری در روستاها نقش مهمی را ایفا می كنند.
معاون امور دهیاری های سازمان شهرداری ها و دهیاری ها تصریح كرد: تاكنون پنج دوره از فعالیت شوراها گذشته است و با این حساب می توان گفت با توجه به شمار اعضای شوراها تاكنون توانسته ایم بین 250 تا 400 هزار نفر را در روستاها با قوانین و برنامه ریزی ها آشنا كنیم.
جندقیان اضافه كرد: در اصل به نوعی توانسته ایم به این افراد یك نوع آموزش دهیم كه در دنیا از این آموزش به عنوان آموزش بدون دانشگاه یاد می شود كه از این نظر از اهمیت خاصی برخوردار است.
وی تاكید كرد: بر این اساس می توان به اهداف توسعه كه همان ارتقای توسعه از پایین به بالاست با استمرار این آموزش ها به شوراها و دهیاری ها دست یافت و پی به نقش مهم این افراد در رسیدن به اهداف توسعه برد.

* 8 هزار دهیاری در دولت تدبیر و امید درجه بندی شدند
معاون امور دهیاری های سازمان شهرداری ها و دهیاری ها گفت: هشت هزار و 503 دهیاری در دولت های یازدهم و دوازدهم بر اساس شاخص های جمعیت، وسعت و درآمد درجه بندی شدند.
وی افزود: از ابتدای تاسیس نهاد دهیاری ها از سال 1382 تاكنون 24 هزار و 864 دهیاری كشور بر اساس شاخص های جمعیت، وسعت و درآمد موضوع ماده 48 مكرر آیین نامه اجرایی قانون شوراها، درجه بندی شده اند.
معاون امور دهیاری های سازمان شهرداری ها و دهیاری ها گفت: با توجه به وجود تفاوت‌های بسیار از لحاظ جمعیت، وسعت و درآمد روستاها، درجه‌بندی دهیاری‌ها كه پس از استقرار نهاد دهیاری در روستاها و فعالیت آن حداقل برای مدت 2 سال انجام می‌گیرد، می‌تواند نقش بسزایی در ساماندهی و نظام‌بخشی دهیاری‌ها داشته باشد و نحوه فعالیت دهیاری‌ها، نحوه جذب نیرو، شاخصه‌های انتخاب دهیار، ساختار سازمانی و تشكیلاتی این نهاد، نحوه توزیع منابع و اعتبارات را نظام بخشد.
وی ادامه داد: به استناد ماده سه اساسنامه، تشكیلات و سازمان دهیاری های وزرات كشور موظف است هر دهیاری را بر اساس سه شاخص جمعیت، وسعت و درآمد از یك تا 6 درجه‌بندی كند و در واقع این شاخص‌ها، در پنج طبقه دسته‌بندی و به ترتیب از كوچك به بزرگ امتیاز دریافت خواهند كرد و مجموع كل امتیازات هر دهیاری، تعیین‌كننده درجه آن دهیاری خواهد بود.
گزارش از ناهید حاجی خانی
اجتمام *2181*1834