نمایشگاه بین المللی اتفاق مثبتی برای اهالی كتاب است

تهران- ایرنا- «محمدرضا یوسفی» نویسنده و نظریه پرداز ادبیات می گوید: در نمایشگاه بین المللی كتاب عرضه و تقاضا وجود دارد و این یك اتفاق بسیار مثبت برای اهالی كتاب است زیرا در این مكان حجم انبوهی از كتاب ها وجود دارد و معلوم می شود چه كتاب هایی چاپ شده است.

به گزارش گروه اطلاع رسانی ایرنا؛ خواندن كتاب علاوه بر اینكه توانایی مغز در دوره پیری حفظ می كند باعث تغییر نگاه افراد به محیط اطراف و اطرافیان خود می شود. از این رو این كالای فرهنگی نقش سازنده ای در زندگی تك تك افراد بشر دارد.

كتاب و كتابخوانی فعالیت باارزشی محسوب می شود كه باعث پیشرفت جامعه در زمینه‌های مختلف از جمله فناوری، اقتصادی و اجتماعی می‌شود اما نباید از نظر دور داشت كه بسیاری از افراد این امر مهم را نادیده می گیرند و وقت كمتری برای كتابخوانی و ارتقای خود و جامعه می گذارند در صورتی كه كتاب منبع باارزشی از اطلاعات غنی است كه خواندن آن موجب افزایش دانش و اطلاعات افراد می شود.

با توجه به تاثیر كتاب و كتابخوانی در جامعه، نمایشگاه بین المللی كتاب هر ساله به منظور ارتباط قشرهای مختلف جامعه با این كالای فرهنگی برگزار می شود تا افراد و به خصوص خانواده ها به آن توجه داشته باشند و در هرچه بهتر شدن زندگی خود از آن استفاده كنند.

با توجه به شروع نمایشگاه بین المللی كتاب تهران، پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا در خصوص نقش این نمایشگاه در جامعه و وضعیت كتاب و كتابخوانی در كشور با «محمد رضا یوسفی» نویسنده و نظریه پرداز ادبیات به گفت و گو پرداخته است.

-در ادامه متن گفت وگو را می خوانیم:
**ایرنا: نمایشگاه كتاب به عنوان یك اتفاق فرهنگی چه تاثیر مثبتی می تواند در جامعه داشته باشد؟
***یوسفی: نمایشگاه بین المللی كتاب ایران نمایشگاهی است كه هم عرضه هم تقاضا دارد. در حالی كه معمولاً نمایشگاه های جهانی بیشتر عرضه كتاب دارند؛ یعنی افراد حرفه ای در آن كتاب های خود را عرضه و با هم داد و ستد و خرید و فروش می كنند. به این معنا كه كتاب را می برند در كشور خودشان چاپ می كنند اما در ایران نمایشگاه بیشتر برای مردم كتاب عرضه می كند و یك اتفاق بسیار مثبت برای اهالی كتاب است زیرا در نمایشگاه حجم انبوهی از كتاب ها وجود دارد و معلوم می شود چه كتاب هایی چاپ شده است.

**ایرنا: ارزیابی شما از وضعیت جامعه به لحاظ نگاه به كتاب و كتابخوانی چگونه است؟
***یوسفی: به سبب برخی دلایل جامعه ایران یك جامعه كتاب نخوان شده است و ساختار مدیریتی، ساختار فرهنگی نیست. متاسفانه تیراژ كتاب ها به 200 تا 500 عدد كاهش یافته است و این رقم برای جمعیت 80 میلیونی ایران بسیار كم به حساب می آید زیرا با این جمعیت باید حداقل كتاب ها با تیراژ 10 تا 20 هزار چاپ شوند كه در آن صورت می توان گفت كتاب عرضه شده است.

**ایرنا: وضعیت نشر و چاپ كتاب در ایران چگونه است و افزایش قیمت كاغذ چه تاثیری در آن داشته است؟
***یوسفی: در ایران شرایط پیش آمده كه بسیاری از ناشران این عرصه را ترك كرده اند و ناشران خرد قدرت تولید ندارند زیرا انگیزه برای نشر از میان رفته است و سرمایه به طرفی می رود كه سود و انگیزه بیشتری در میان باشد. از این رو افرادی كه در حوزه نشر مانده اند چون نمی توانند به حرفه دیگر روی بیاورند در این شغل مانده اند. در مجموع وضع ناشران حوزه كتاب اسفناك است. چاپ و خوانش كتاب شرایط خوبی ندارد و امسال ناشران نتوانسته اند كتاب چاپ كنند زیرا با بحران افزایش پنج برابری كاغذ و هزینه چاپ روبه رو بودند و تمام هزینه ها چاپ كتاب با سوءمدیریت كه وجود داشت، بالا بود. معمولاً هر بحرانی عارضه ها اولیه آن بر روی بخش فرهنگی تاثیر می گذارد از این رو وقتی كاغذ دولتی می شود كارمندان وزارت فرهنگ و ارشاد ناشر می شوند. به این صورت بخش خصوصی واقعی نداریم و همه وابسته به بخش دولتی است. این نشان می دهد كه جامعه به سمت بحران و فاجعه فرهنگی پیش می رود و این بحران فرهنگی بیشترین تاثیر خود را بر روی كتاب می گذارد.

**ایرنا: شرایط اقتصادی به وجود آمده در جامعه چه تاثیری بر روی كتاب و كتابخوانی و در كل خرید از نمایشگاه بین المللی كتاب دارد؟
***یوسفی: از عوامل تاثیر گذار بر خرید كتاب و كتابخوانی جامعه مشكل اقتصادی بوده كه توجه به كتاب را كاهش داده است. به این نحو كه با زیاد شدن هزینه های پیرامونی، كتاب دیگر در سبد خرید مردم قرار ندارد و جایی برای خرید كتاب در نظر گرفته نشده است. به همین دلیل در نمایشگاه بین المللی كتاب تنها عده محدودی به دنبال خرید كتاب هستند و این می تواند جامعه را به سمت بی فرهنگی و نادانی بكشاند.

**ایرنا: به نظر شما كتاب هایی كه در نمایشگاه بین المللی كتاب عرضه می شوند، چه ویژگی هایی دارند؟
***یوسفی: در نمایشگاه كتاب های زیادی وجود دارد اما یا كتاب های ترجمه در سطح بسیار پایین چاپ می كنند یا تالیف های آنها كه بیشتر پاكنویس از متون كهن به سبك بسیار ساده و ابتدایی است؛ یعنی اثر تالیفی و خلاق و هنرمندانه بسیار كم وجود دارد. در صورتی كه نویسنده های توانمند زیادی وجود دارند اما بیشتر ناشران یا صحنه ترك را كرده اند یا فقط كتاب های قبلی تجدید چاپ می كنند. به همین دلیل باید به ناشران كمك كرد و مشكلات آنها را برطرف ساخت.

**ایرنا: به نظر شما و با توجه به شروع نمایشگاه بین المللی كتاب در ایران، چگونه می توان مردم را به سمت این مساله فرهنگی سوق داد؟
***یوسفی: خود مردم باید كمك كنند. جامعه ما مخصوصاً طبقه متوسط انگیزه های فرهنگی بالایی دارند. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دلسوزان و مسوولان حوزه فرهنگی حداقل ترین كاری كه می توانند كنند، این است كه به نشر كتاب های فرهنگی كمك كنند زیرا به هر اندازه كه بحران بیشتر می شود كتاب های بازاری زیادتر نیز چاپ می كنند. برای نمونه امسال برای كودك و نوجوان به خصوص در مقطع دبستان و پیش دبستانی كتابی كه ناشر روی متن و تصویر و تولید كتاب سرمایه گذاری كرده باشد، بسیار كم چاپ شده است و بیشتر كتاب ها، كتاب های بازاری هستند و ناشران بازاری هم فقط كتاب چاپ می كنند و كاری به متن و شكل و محتوا ندارند.

در حوزه كودك و نوجوان باید بسیار توجه كرد زیرا خانواده ها برای اینكه بتوانند فرزندان خود را خوب تربیت كنند نیاز عمده ای به كتاب دارند. این امر هم نیاز به پیش فرهنگ دارد كه در ایران اتفاق نیفتاده است زیرا رسانه ها در راستای كتابخوانی آنچنان كه باید فعال نیستند. مثلاً تلویزیون اقدام خاصی در این راستا انجام نمی دهد و مردم هم توجه نمی كنند. در صورتی كه در ارمنستان با سه میلیون جمعیت تیراژ كتاب های آنها در مقایسه با ایران كه 15 میلیون كودك دارد، برابر بوده كه این نشان دهنده ضعف و بحران فرهنگی در ایران است. وقتی همه چیز انگیزه سوداگری دارد و كاغذ گران می شود برای این كه سود بیشتری ببرند، بیشتر از ین هم نمی توان انتظار داشت. با توجه به تمام این مسایل نباید فراموش كرد كه جامعه به لحاظ طبیعت تاریخی خودش، راه برون رفت پیدا می كند اما این حیطه برون رفت برای طیف محدودی است. بنابراین با چنین شرایطی جامعه از لحاظ فرهنگی ضربه می خورد و باید به این مشكلات رسیدگی كرد تا حل شوند.

**ایرنا: آسیب شناسی شما از نمایشگاه های بین المللی كتاب دوره های قبل چیست؟
***یوسفی: مصلی تهران برای برگزاری نمایشگاه بین المللی كتاب مكان مناسب نیست زیرا با این هدفی كه از آن بهره وری می شود، ساخته نشده است. فضا كافی در مصلی وجود ندارد و به دلیل نبود فضا كافی و غبارآلود بودن هوا بازدیدكنندگان بیشتر از نصف روز نمی توانند در مصلی دنبال كتاب بگردند در حالی كه شهر آفتاب مناسب تر است زیرا از ابتدا این تفكر در پشت آن بوده كه نمایشگاه بین المللی كتاب باشد. برای نمونه سقف نمایشگاه بین المللی كتاب در شهر آفتاب و فاصله ناشرها از یكدیگر بسیار رعایت شده است كه در مصلی به هیچ وجه این امكان فراهم نیست. در مصلی به ناچار غرفه ها به فاصله 2 و سه متری به هم فشرده هستند و با وجود انبوه جمعیت خرید و بازدید كتاب به آسانی صورت نمی گیرد و خسته كننده است.

امسال سی و دومین نمایشگاه بین المللی كتاب از چهارم تا 14 اردیبهشت و با شعار «خواندن توانستن است»، در محل مصلی امام خمینی(ره) تهران برگزار می شود.

پژوهشم**ف.ج**9131