فارن پالیسی: ایران گزینه های فراوانی برای تلافی اقدام آمریكا دارد

تهران - ایرنا - نشریه 'فارن پالیسی' در مطلبی با تصریح این نكته كه گزینه های فراوان پیش روی ایران برای تلافی تصمیم آمریكا در تمدید نكردن معافیت تحریم های تحریم نفتی وجود دارد، نوشت: ایران به عنوان مثال می تواند با بستن تنگه هرمز كه 30 درصد صادرات روزانه نفت منطقه از آن عبور می كند، پاسخ تندی به واشنگتن بدهد.

به گزارش روز سه شنبه ایرنا، در این مطلب كه با عنوان 'قمار بزرگ ترامپ بر سر نفت ایران' در نشریه فارن پالیسی انتشار یافته، آمده است: دولت 'دونالد ترامپ' با هدف رساندن صادران نفت ایران به صفر، یك خطر بزرگ سیاست اقتصادی را پذیرفته است.
تصمیم روز گذشته(دوشنبه) دولت ترامپ برای تمدید نكردن معافیت تحریم های نفتی ایران، علاوه بر اینكه بهای نفت را بالا می برد، بر روابط واشنگتن با متحدان و رقبایش كه در تامین انرژی به ایران متكی هستند تاثیر می گذارد و در عین حال موجب تنش بیشتر در آب های خلیج فارس می شود.
در ادامه مطلب درج شده در این نشریه آمریكایی می خوانیم: 'مایك پمپئو' وزیر امور خارجه آمریكا روز گذشته اعلام كرد، 'ایالات متحده در راستای كارزار فشار حداكثری بر تهران، معافیت های تحریمی را تمدید نمی كند'.
در واقع هدف از این اقدام رساندن صادرات 1.5 میلیون بشكه ای ایران به صفر است؛ هدف بلند مدت دولت آمریكا از زمان خروج از توافق هسته ای در ماه مه (اردیبهشت) سال گذشته.
تنها دو هفته پس از آنكه ترامپ سپاه پاسداران را در فهرست سازمان های تروریستی قرار داد، تصمیم دوشنبه واشنگتن نشانه ای دیگر از تلاش دولت امریكا برای افزایش فشار دیپلماتیك و اقتصادی بر تهران بدون آسیب زدن به اقتصاد جهانی و یا رنجاندن دوستان اروپایی و آسیایی است.
اما این اقدام خطرهای اقتصادی و سیاسی بسیاری در پی دارد بویژه آنكه ترامپ در حال ورود دوباره به كارزار انتخاباتی است.
از این رو، كاخ سفید صبح روز دوشنبه اعلام كرد كه با عربستان سعودی و امارات متحده عربی، رقبای منطقه ای ایران هماهنگ شده تا هر گونه اختلال در عرضه و افزایش بهای نفت را بررسی كند.
ترامپ و 'محمد بن سلمان' شاهزاده سعودی، در اوایل این ماه صحبت كرده بودند.
مقامات عربستان سعودی هم روز دوشنبه گفتند برای هرگونه افزایش تولید آماده هستند، اما این بار فقط پس از ارزیابی تاثیرات سیاست جدید تحریم های جدید آمریكا بر بازار نفت، نه پیش از آن.
ناگفته نماند عربستان سعودی سال گذشته زمانی كه تولید را در نتیجه تحریم های نفتی آمریكا علیه ایران افزایش داد، زیان دید.
پمپئو هم روز دوشنبه به خبرنگاران گفت: 'سیاست صدور مجوزها پایان یافته است. ما دیگر هیچ معافیتی اعطا نخواهیم كرد. ما صادرات نفت ایران را به صفر می رسانیم'.
وی ادامه داد: 'اینكه واشنگتن تا چه زمان برای اینكار تلاش كند بستگی به تغییر رفتار تهران دارد'.
وزیر خارجه آمریكا افزود: ما خواسته هایمان را به روشنی برای آیت الله ها و دوستانشان مطرح كرده ایم؛ پیگیری دستیابی به تسلیحات هسته ای را پایان دهید، آزمایش و گسترش موشك های بالستیك را متوقف كنید، دست از حمایت از تروریسم بردارید و بازداشت خودسرانه شهروندان ایالات متحده را پایان دهید'.
بسیاری از تحلیلگران انتظار داشتند دولت ترامپ این معافیت ها را تمدید كند زیرا بهای نفت در حال حاضر هم نسبتا بالاست و توقف ورود یك میلیون و خرده ای بشكه نفت ایران به بازار، می تواند به سادگی سبب افزایش بهای نفت شود.
'نیل باتییا' كارشناس تحریم ها در 'مركز نیو آمریكن سكیوریتی' گفت: 'ما شاهد خواهیم بود كه بازارهای نفت پس از شوك اولیه آرام بگیرند اما با آغاز سفرهای تابستانی دوباره افزایش بهای نفت را خواهیم داشت'.
فارن پالیسی ادامه داد: ناگفته نماند بسیاری از این تصمیم ناگهانی شگفت زده شدند. مقامات وزارت امور خارجه آمریكا در ماه جاری اعلام كرده بودند كه معافیت های تحریمی دوباره تمدید می شود.
ترامپ و 'جان بولتون' مشاور امنیت ملی، هر دو با وجود سرباز زدن متحدان اروپایی، دو تندرو و گردانندگان اصلی سیاست كاخ سفید هستند.
'سوزان ملونی' محقق موسسه بروكینگز (اندیشكده پرنفوذ آمریكایی) گفت: این همان برنامه ریزی كوتاه مدتی بود كه بسیاری از وارد كنندگان عمده نفت ایران منتظرش بودند.
وی ادامه داد: 'این تصمیم دولت ترامپ هرگز دور از انتظار نبود، اما زمانبندی آن مناسب نبود'.
پمپئو اما می گوید تحریم ها ایران را از منابع كلیدی درآمد محروم می كند.
وی در این خصوص گفت: 'تا 40 درصد درآمد رژیم از فروش نفت حاصل می شود. این منبع درجه یك درآمد رژیم است. ایران پیش از اعمال تحریم های ما، 50 میلیارد دلار سالانه نفتی داشت'.
اما باید تاكید كرد آخرین حركت ایالات متحده هنوز هم خطرهای بسیاری در پی دارد؛ زیرا مشخص نیست كشورهایی مانند چین، هند و كره جنوبی تا چه اندازه به درخواست آمریكا تن می دهند.
هر سه كشور همچنان خریداران اصلی نفت ایران هستند و تقریبا یك میلیون بشكه در روز خریداری می كنند.
بویژه چین، هرگز به طور كامل با درخواست ایالات متحده برای ترك خرید نفت خام ایران موافقت نكرده و روز دوشنبه تأیید كرد تجارت آن با ایران قانونی است. كره جنوبی هم ممكن است روزهای دشواری برای جایگزینی بشكه های نفتی ایران در پیش داشته باشد؛ نفتی كه سوخت صنایع پتروشیمی آن را تامین می كند.
پس از اعلام تصمیم دولت ترامپ مبنی بر تمدید نكردن معافیت های تحریم نفتی ایران، بهای پایه نفت خام تا سه درصد افزایش داشت و به 74 دلار در هر بشكه رسید.
در این میان عربستان سعودی و دیگر اعضای اوپك، همراه با روسیه، تولید نفت خود را به منظور متعادل كردن بهای نفت، كاهش داده اند، در ضمن عربستان بیش از آنچه وعده داده بود، تولید خود را كاهش داده است.
هرچند ریاض بر روی كاغذ، متعهد شده برای جبران كمبود نفت ایران، تولید را افزایش دهد.
'متیو رید' معاون رئیس جمهوری ایالات متحده در 'فارن ریپورتز' (یك شركت مشاوره ای مستقر در واشنگتن) گفت: این كشورها نمی توانند روزانه 1.2 میلیون بشكه در روز ذخیره و نفت ایران را جبران كنند'.
عراق، یكی دیگر از اعضای مهم اوپك، روز دوشنبه گفت: 'كشورها نباید تصمیم های یكجانبه برای افزایش تولید تصویب كنند و تاكید كرد كارتل نفت كه در ماه ژوئن (خرداد) نشست دارد در این باره تصمیم گروهی خواهد گرفت'.
حتی اگر عربستان سعودی یا سایر تولیدكنندگان بزرگ نفت، برای جبران نفت ایران آماده باشند، باز هم تلاطم در بازار نفت ادامه می یابد.
برای برخی، همه نفت ها یكسان نیستند و آنها نمی توانند به آسانی جایگزینی برای نفت سنگین ایران پیدا كنند. از سوی دیگر اگر رویدادی غیر منتظره اتفاق بیافتد، عربستان سعودی و اوپك توانایی كمی برای عمل به عنوان یك میانجی نخواهند داشت.
'سارا وخشوری' كارشناس ایرانی نفت و رئیس 'اس وی بی'(SVB) یك شرك مشاوره ای در بخش انرژی در این خصوص گفت: 'سعودی ها، اوپك و روسیه می توانند نبود نفت ایران را جبران كنند، اما بازار سرسختانه مقاوت می كند و بهای نفت بازهم افزایش می یابد، زیرا ظرفیت ذخیره اضافی در بازار برای جبران هر گونه اختلال وجود ندارد'.
باید تاكید كرد چنین نگرانی، فقط یك دغدغه ساده نیست. نبرد داخلی در لیبی، سبب بالا رفتن بیم و هراس در میان برخی تحلیلگران انرژی شده است. رییس دولت لیبی كه مورد تایید سازمان ملل متحد است، اعلام كرد حمایت ترامپ از شورشیان به رهبری 'خلیفه حفتر' از فرماندهان لیبی، كه پیش از این در جنگ ذخایر نفتی را به چنگ آورده و به تازگی هم به طرابلس هجوم برده، می تواند اختلالات بسیاری در عرضه نفت لیبی ایجاد كند.
چشم انداز ونزوئلا حتی از لیبی هم بدتر است. تولید در این كشور آمریكای جنوبی كه بزرگترین ذخایر نفت جهان را دارد، به زیر یك میلیون بشكه در روز رسیده است.
این وضعیت با افزایش تحریم های دولت ترامپ علیه رژیم 'نیكولاس مادورو' كه این آخر هفته اعلام خواهد شد، بدتر هم می شود.
فشارهای شدیدتر ایالات متحده، روابط واشنگتن با كشورهای اروپایی و آسیایی را پیچیده تر هم می كند.
هرچند پس از آنكه ترامپ از توافق هسته ای با ایران در سال 2018 خارج شد، آلمان، فرانسه و انگلیس با حمایت اتحادیه اروپا یك ابزار مالی جایگزین برای ادامه تجارت محدود با ایران در شرایط تحریم ها در نظر گرفته اند.
حال به این شرایط باید افزایش تنش میان بروكسل و واشنگتن را هم اضافه كرد، تنشی كه در پی تصمیم هفته گذشته دولت ترامپ برای افزایش فشار اقتصادی بر دولت كوبا می تواند داد و ستد اروپا با این كشور آمریكای جنوبی را به خطر اندازد.
ملونی در ادامه گفت وگوی خود در این خصوص گفت: 'اروپایی ها واقعا تلاش كرده اند تا دست كم یك همكاری كاری با واشنگتن در مورد مسائل گسترده تر را حفظ كنند. 'آنها سعی در جلوگیری از یك شكاف گسترده داشتند اما این تصمیم وضعیت را پیچیده تر می كند'.
تركیه، یكی از متحدان ناتو، از كشورهایی است كه با پایان معافیت های تحریم نفتی ایران می تواند آسیب بسیاری ببیند. تركیه و ایران تلاش كرده اند تجارت دوجانبه خود را به ویژه در بخش انرژی تقویت كنند و آنكارا گفته در نظر دارد ساز و كاری جایگزین برای كنار زدن تحریم های ایالات متحده و ادامه تجارت با تهران پیدا كند.
پایان معافیت ها همچنین پرسش هایی در مرد واكنش چین در پی داشته است.
چین بزرگترین خریدار نفت ایران با خواست ایالات متحده برای كاهش خرید نفت ایران مخالفت كرده است.
اما در عین حال، واشنگتن و پكن در حال رسیدن به یك توافق اولیه تجاری هستند كه می تواند تنش های تجاری كه به اقتصاد هر دو آسیب می رساند را كاهش دهد.
كارشناسان معتقدند چین در نهایت پایان جنگ تجاری با آمریكا را بر خرید چند صد هزار بشكه نفت از ایران ترجیح می دهد.
اما فراتر از ملاحظات تجاری، تلاش ایالات متحده برای نابودی درآمدهای ایران، با توجه به اقدام اخیر آمریكا برای قراردادن نام سپاه پاسداران در فهرست سازمان های تروریستی، می تواند پاسخ تندی از سوی ایران در پی داشته باشد.
روز دوشنبه، مقامات نیروی دریایی ایران، تهدیدهای گذشته برای بستن تنگه هرمز كه حدود 30 درصد تجارت دریایی روزانه نفت از آن می گذرد را تكرار كردند. در ماه فوریه (بهمن ماه) كشتی های ایرانی رزمایش بزرگی كه شامل آزمایش موشك های جدید و زیردریایی ها می شد را انجام دادند.
به نوشته فارن پالیسی، حوثی ها به عنوان نیروهای مورد حمایت ایران در یمن، بارها نفتكش های در حال تردد در تنگه 'باب المندب' كه یكی از تنگه های كلیدی است را هدف قرار داده اند.
در حالیكه مقامات دفاعی آمریكا و كارشناسان امنیتی به طور معمول تهدیدهای دوره ای ایران برای بستن تنگه هرمز را نادیده گرفته و می گویند كشتی های جنگی آمریكایی پاسخ كوبنده ای به هرگونه اقدام اینچنینی تهران می دهند، اما ایران تحت فشار اقتصادی و دیپلماتیك مداوم می تواند تنش ها را در بخش خطرناكی از جهان افزایش دهد.
ملونی در این خصوص توضیح داد: 'اگر ایران منزوی شود، به دنبال راه هایی برای كاهش عرضه نفت از سایر كشورهای منطقه خواهد بود'.
وی ادامه داد: 'ایران می تواند با فشار بر عراق برای تغییر سیاست تولید نفت خود را افزایش دهد و یا شركت های انرژی خارجی را با حملات سایبری هدف قرار داده و با اقدامی تلافی جویانه بازار را به دلیل تصمیم آمریكا تحت تاثیر قرار دهد'.
وی گفت: 'ظرفیت های بسیاری برای وقوع پیامدهای ناخواسته وجود دارد كه هیچ كس نه برای آنها برنامه ریزی كرده و نه خواهان آنها است'.
'فارن پالیسی' نشریه خبری سیاسی - اقتصادی است كه توسط 'ساموئل هانتینگتون' و 'وارن منشل' در سال 1970 بنیان نهاده شد.
محتوای اخبار و گزارش های این نشریه بر امور جهانی، حوادث جاری و سیاست داخلی و بین المللی متمركز است.
'موشه نعیم' از سال 2000 تا 2010 سردبیر آن بود.
در سال 2008 شركت واشنگتن پست متعلق به هلدینگ گراهام آن را خریداری كرد و از سال 2010 سوزان گلاسر سردبیر آن شد.
اروپام ** 7276 ** 1071