اینستكس غیراروپایی؛ راهی برای عبور از تحریم های آمریكایی

تهران- ایرنا- تاخیر و تعلل های مداوم اروپا در اجرای اینستكس، تهران و شركای غیراروپایی را به فكر ایجاد سازوكاری مشابه انداخته تا مناسبات اقتصادی روی ریلی مناسب جهت عبوری امن تر از تحریم های آمریكا قرار گیرد.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، چند روزی است كه منابع مختلف خبری از همكاری های نزدیك بین ایران و كشورهایی چون روسیه، عراق، چین و تركیه برای مقابله با تحریم های آمریكا خبر می دهند؛ خبری كه به تازگی «محمد نهاوندیان» معاون اقتصادی رئیس ‌جمهوری نیز بر آن مهر تایید زده و از توافق تهران و آنكارا برای راه اندازی سامانه ای برای عبور از تحریم ها سخن به میان آورده است.
نهاوندیان با بیان این كه سیاست راهبردی دولت برقراری روابط عمیق ‌تر با همسایگان است، بیان داشت: عمیق و گسترده ‌تر كردن كار و روابط با همسایگان، مزایای بسیاری دارد كه یكی از آن‌ها این است كه مراودات مالی دو طرف با مناسبات محلی انجام شود؛ یعنی تعاملات مالی با پول ملی دو كشور و بدون اتكا به دلار صورت گیرد.
از طرفی هفته گذشته «محمدجواد ظریف» وزیر امور خارجه هم از ایجاد سازوكارهای مشابه اینستكس با بسیاری از كشورها خبر داد و در جریان سفر به تركیه نیز به این مهم پرداخت.
در جریان این سفر كه روزهای پایانی هفته گذشته انجام گرفت، «مولود چاوش‌اوغلو» وزیر امور خارجه كشور میزبان تاكید كرد «تركیه در پی ایجاد سازوكار تازه‌ ای برای تداوم تجارت با ایران است كه همانند سازوكار اروپا برای معاملات تجاری با ایران عمل كند»؛ سازوكاری كه به باور كارشناسان می تواند حجم مبادلات بین دو كشور را به 30 میلیارد دلار (سه برابر حجم فعلی) افزایش دهد.
به باور ناظران یكی از مهمترین اهداف كشورهای عضو سازوكار مذكور علاوه بر گسترش دامنه معاملات با ایران، ائتلاف سازی برای تقابل با زیاده خواهی های آمریكا است كه در سال های اخیر بر اقتصاد آنها سایه افكنده است.
زیر ضربه قرار دادن توان اقتصادی چین هدف راهبردی ایالات متحده و یكی از دغدغه های ترامپ به شمار می رود كه چند روز پیش وی در گفت وگوی تلفنی با «جیمی كارتر» رئیس جمهوری پیشین این كشور نگرانی خود را اعلام و اظهار كرد كه چین در زمینه اقتصاد در حال پیشی گرفتن از ایالات متحده است. راه اندازی جنگ اقتصادی با پكن در زمینه تعرفه های گمركی نیز در این زمینه قابل ارزیابی است.
در طرف دیگر روسیه ای قرار دارد كه با ایالات متحده در رقابت تسلیحاتی به سر می برد و این تنش ها تا جایی ادامه یافته كه كارشناسان و صاحبنظران شكل گیری جنگ سرد مجدد را دور از ذهن نمی دانند. ضمن این كه مسكو به دلایل مختلفی از جمله بحران اوكراین، مسائل حقوق بشری و ... زیر تحریم های اروپا و آمریكا قرار دارد و در صدد ائتلاف سازی در شرق برای تقابل با نفوذ و سلطه گری غربی ها است.
سردی روابط تركیه با آمریكا نیز در سال های گذشته بر كسی پوشیده نیست و تحریم های آمریكا علیه آنكارا به كاهش بهای لیر منجر شده و بر اقتصاد این كشور سایه افكنده است. بنابراین اقدامات ضد تركیه ای ترامپ، سران آنكارا را به سمت شرق و همكاری با تهران و مسكو متمایل كرده است. عراق نیز به دلیل حمایت های سیاسی و همكاری های امنیتی ایران در سال های گذشته در حفظ تمامیت ارضی این كشور و مقابله با داعش و در مجموع بخاطر عمق روابط بغداد و تهران حاضر به همراهی با تحریم های آمریكا نیست.
ضلع دیگر این ائتلاف، جمهوری اسلامی ایران است كه از زمان ورود ترامپ به كاخ سفید هر روز با اقدام خصمانه جدیدی مواجه است. خروج آمریكا از برجام، ازسرگیری تحریم های ثانویه، گنجاندن سپاه پاسداران در فهرست گروه های تروریستی و اخیرا تمدید نكردن معافیت خریداران نفت ایران گوشه ای از اقدامات ضدایرانی رئیس جمهوری آمریكا است.
كاخ سفید برای سامان دادن به ایران هراسی های هدفمند، نهادی درون ساختار وزارت امور خارجه با عنوان «گروه اقدام ایران» به ریاست «برایان هوك» ایجاد كرده است؛ نهادی كه اعمال فشار حداكثری بر تهران را از طریق تحریم پیگیری می كند و یكی از عمده ترین اهداف آن، صفرسازی صادرات نفت ایران است.
آمریكا كه پیشتر برای هشت كشور از قبیل ژاپن، هند، كره‌ جنوبی، چین، تركیه، تایوان، ایتالیا، یونان برای خرید نفت ایران معافیت اعطا كرده بود، آخرین حربه خود را برای برای به صفر رساندن صادرات نفت ایران به كار بسته است.
در مجموع تقابل با سیاست های یكجانبه گرایانه و مداخله جویانه ترامپ، فصل مشترك كشورهایی است كه در صدد ایجاد سازوكاری مشابه اینستكس اند؛ همان تدبیری كه اعضای اروپایی توافق هسته ای برای خنثی سازی تحریم های ضدایرانی آمریكا و حمایت از شركت های متوسط و كوچك برای معامله با ایران اندیشیده بودند اما برخلاف انتظارات تاكنون آن را عملیاتی نكرده اند.
اروپایی ها تلاش دارند تا اجرای اینستكس را به الحاق رسمی ایران به «گروه ویژه مالی» (FATF) گره بزنند در حالی كه مسوولان كشورمان اجرای تعهدات برجامی اروپا را بی ارتباط با اف ای تی اف می دانند. در همین ارتباط بود كه چندی پیش «حشمت ‌الله فلاحت‌ پیشه» رئیس كمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ضمن انتقاد از اروپایی ها در اجرای برجام، تاكید كرد كه «اف ای تی اف و اینستكس قابل پیوند زدن به یكدیگر نیستند و اروپا نمی‌ تواند با این سیاست تصمیمی را به ایران تحمیل كند.»
پژوهش**9242**9279

سرخط اخبار سیاست