۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ - ۰۹:۵۷
کد خبر 83288391
۰ نفر
مستقل ها به هم نزديك مي شوند

تهران- ايرنا- عمران خان، نخست وزير پاكستان در نخستين سفر خود به ايران روز گذشته در سعد آباد مورد استقبال مقام‌هاي كشورمان قرار گرفت؛ حضوري كه يك نقطه عطف در مناسبات ديرينه تهران و اسلام‌آباد و شروعي براي ورود به فاز جديد همكاري‌هاي امنيتي و اقتصادي دو كشور به شمار مي‌آيد.

گرچه اين اولين بار نيست كه ايران و پاكستان به عنوان دو كشور همسايه پيگير حل موضوعات امنيتي و نحوه مواجهه با گروه‌هاي تروريستي و ضرورت تقويت همكاري‌هاي اقتصادي دو كشور براي تأمين منافع اقتصادي هستند با اين حال به نظر مي‌رسد سفر نخست وزير پاكستان به تهران كه بر سياست تنش‌زدايي و تقويت رابطه با همسايگان از جمله ايران تأكيد ويژه‌اي داشته به تحول جدي سياست دو كشور در پيگيري موضوعات ياد شده بينجامد. آنچه گفت‌وگوهاي روز گذشته مقام‌هاي بلندپايه ايران و پاكستان را حائز اهميت مي‌سازد، عزم عمران خان براي پيگيري سياست بيطرفانه در منطقه، تصميم‌گيري درباره اقدامات مقتضي پيرامون مسائل همكاري‌هاي امنيتي و مبارزه با تروريسم، اطمينان خاطر ايران به پاكستان براي تأمين انرژي مورد نياز اين كشور و عملياتي كردن پروژه‌هاي حل نشده اتصال خطوط ريلي با ايران است. آنچه ديروز در سرفصل سخنان روحاني و عمران خان قرار گرفت، تشكيل يك نيروي واكنش سريع مشترك در مرزهاي ايران و پاكستان براي مبارزه با تروريسم بود. يك روز پيش از آن نيز شاه محمود قريشي، وزير امورخارجه پاكستان از تهيه و تدوين راهكار شش‌گانه براي تقويت امنيت مرزهاي مشترك دو كشور و استقبال طرف ايراني از حصاركشي 950 كيلومتري در مرز خبر داده بود. پيگيري اين اقدامات در شرايطي كه از يك سو هم ايران و هم پاكستان قرباني حملات مرزي گروه‌هاي تروريستي بوده‌اند و از سوي ديگر عربستان به عنوان رقيب منطقه‌اي ايران مايل به يك رودررويي نيابتي با ايران در مرزهاي شرقي آن است، اهميتي دوچندان پيدا مي‌كند. ناگفته پيداست رياض كه از گسترش حوزه نفوذ ايران در خاورميانه نگران است از ناامن شدن مرزهاي شرقي ايران استقبال مي‌كند. پيش از اين به نظر مي‌آمد پاكستان كه چندان به حضور هند در طرح توسعه بندر چابهار روي خوش نشان نداده و مايل به حضور پررنگ هندي‌ها در مرزهاي غربي خود نيست تمايلي به مهار تروريست‌ها در خطوط مرزي عليه ايران نداشته باشد. چنانكه ايران بارها بعد از وقوع رويدادهاي تروريستي در مرزهاي شرقي اش از پاكستان براي برخورد نكردن با تروريست‌ها انتقاد كرده و از جمله عبدالرضا رحماني فضلي، وزير كشوربا بيان اينكه پاكستان در مناطق مرزي با ايران خلأ امنيتي دارد، تأكيد كرده بود ايران مي‌تواند در آن سوي مرزها هم حضور نظامي داشته باشد، اما به احترام پاكستان از اجراي اين سياست خودداري مي‌كند. اينك تأكيد نخست وزير جديد اين كشور در تهران بر تقويت راهكارهاي مبارزه با جريان‌هاي تروريستي از تحول اساسي در اين نوع نگاه اسلام‌آباد حكايت مي‌كند. چه كمك دولت عمران خان به آزادسازي شمار زيادي از سربازان مرزي ايران كه سال گذشته از سوي يك گروه تروريستي مستقر در پاكستان به گروگان گرفته شدند، پديدار شدن نمايي از عزم جدي دولت جديد اين كشور براي مبارزه با تروريسم به شمار مي‌آيد. بي ترديد بازگشت امنيت به مرزهاي شرقي اين دو همسايه مي‌تواند تحول مهمي در مراودات اقتصادي دو كشور نيز به همراه داشته باشد.

** رقابت در چابهار
توسعه خط آهن و مسير ترانزيتي بين ايران و پاكستان از جمله پروژه‌هايي بوده كه در فقدان عزم جدي مقام‌هاي اسلام‌آباد ناتمام مانده است. رئيس جمهوري ايران در ديدار روز گذشته‌اش توسعه راه‌آهن اسلام‌آباد- استانبول و اتصال اروپا به پاكستان و چين را از جمله اقداماتي خواند كه مي‌تواند به تحول بزرگي در منطقه بينجامد.

پيشتر شيخ رشيد احمد، وزير راه آهن پاكستان كه اواخر سال گذشته به ايران سفر كرده بود از تمايل عمران خان براي گسترش ارتباط ريلي پاكستان تا ايران، تركيه و روسيه خبر داده بود. اين در حالي است كه رويكرد اسلام‌آباد براي تكميل اين پروژه ريلي را نمي‌توان فارغ از همكاري اقتصادي ايران با رقيب سرسخت پاكستان در بنادر مهم و استراتژيكش از جمله چابهار تحليل كرد. بندر چابهار قرار است قطب اقتصادي و ميزبان ميليون‌ها دلار سرمايه‌گذاري خارجي ايران باشد. چابهار براي هند از آنچنان اهميتي برخوردار است كه بيش از سه دهه براي توسعه اين بندر جنوبي ايران كوشيده است. بندري كه هند از طريق آن رقابت با اتحاد استراتژيك اسلام‌آباد و پكن را جستجو مي‌كند.
بندر چابهار در فاصله 170 كيلومتري بندر گوادر پاكستان واقع شده و پكن در آن به دنبال ايفاي نقشي مشابه هند در چابهار است. اين در حالي است كه دولت جديد پاكستان ذيل هدف تقويت مراودات اقتصادي‌اش در منطقه به حضور و سرمايه‌گذاري در بندر چابهار چندان بي ميل نيست.

حضوري كه بي‌ترديد چندان خوشايند دهلي واقع نخواهد شد و اين ايران است كه بايد با در نظر گرفتن منافع ملي خود در ميانه رقابت ديرينه اسلام‌آباد و دهلي بايستد و در عين حال اهداف اقتصادي و امنيتي خود را از طريق همكاري متوازن با اين دو كشور جستجو كند.

علاوه بر آنچه گفته شد سفر عمران خان به تهران در موقعيتي كه به نظر مي‌رسد رابطه اسلام‌آباد و واشنگتن چندان حسنه به نظر نمي‌رسد، به نزديكي بيش از هميشه بينجامد. در حالي كه به باور بسياري شروع بحران در روابط ايران و عربستان كه يكي از كشورهاي متحد و نزديك پاكستان به شمار مي‌آيد، مي‌توانست شكاف‌هاي امنيتي و اطلاعاتي ايران و پاكستان را بيشتر كند اما نگاه نخست وزير جديد پاكستان از چرخش سياسي و نظامي در قبال همسايگان نزديكش از جمله ايران حكايت مي‌كند.

سفر سردار باقري، رئيس ستاد كل نيروهاي مسلح در اواخر سال گذشته به پاكستان كه بر پايه نيازهاي راهبردي تهران- اسلام‌آباد در حوزه انرژي و استمرار خط اقتصاديِ راه ابريشم و نيز مقابله با تروريسم تفسير شد، نخستين نشانه‌هاي جدي در اين رابطه بود. كمي بعد از آن بود كه عمران خان ايران را همسايه مهم پاكستان توصيف كرد و گفت براي روابط بهتر با اين همسايه‌اش تلاش مي‌‎كند. حالا به نظر مي‌رسد كه اسلام‌آباد در ادامه همان سياست و به رغم نيازهاي مالي‌اش به كشورهايي چون عربستان از اهميت حياتي حفظ تهران و تقويت همكاري‌هاي امنيتي با آن غافل نشده است.

روحاني و عمران خان همچنين در يك بيانيه مشترك ضمن تأكيد بر ضرورت اجراي هرچه سريع‌تر برجام از سوي ساير كشورها با توجه به اجراي كامل مفاد اين توافق توسط تهران، نهادهاي ذيربط وزارتخانه‌هاي خود را مكلف نمودند تا با استفاده از همه ظرفيت‌ها، كليه سازوكارهاي لازم را براي افزايش حداكثري فعاليت‌هاي اقتصادي و بازرگاني فراهم نمايند. در اين بيانيه همچنين تأكيد شده كه مرزهاي دو كشور بايد مرز صلح و دوستي باشد.

** روحاني: مرزهاي دو كشور بايد مرزهاي تجارت و ثبات باشد
محورهاي مهم سخنان روحاني:
- يك نيروي واكنش سريع مشترك در مرزهاي ايران و پاكستان براي مبارزه با تروريسم تشكيل خواهد شد.
- آماده‌ايم تا صادرات برق از ايران به پاكستان به 10 برابر افزايش يابد.
- براي توسعه روابط تجاري كميته تهاتر بين دو طرف تشكيل خواهد شد تا صادرات و واردات تهاتر و در يك حساب تسويه شود.
- علاقه داريم بنادر چابهار و گوآدر روابط بيشتري داشته باشند و ارتباط بين اين دو بندر با اتصال راه‌آهن گسترش يابد.
- ايران و پاكستان در مسير تقويت و تحكيم روابط خود اجازه نخواهند داد ديگران در مناسبات دوستانه و برادرانه آنها دخالتي داشته باشند. در شرايط كنوني كشورهاي مستقل منطقه بايد مثل ايران و پاكستان در كنار هم قرار بگيرند و براي آينده ثبات و امنيت منطقه و مقابله با توطئه‌ها، برنامه‌ريزي و اقدام كنند.
- بسيار خوشحالم كه اراده پاكستان بر اين است كه اين كشور در هيچ ائتلاف جنگي شركت نكند و نخواهد كرد و دو كشور به دنبال صلح و امنيت منطقه هستند.
- مرزهاي دو كشور بايد مرزهاي تجارت، ثبات و توسعه باشد و تهران آمادگي دارد همكاري‌هاي خود را با پاكستان در زمينه‌هاي مختلف اقتصادي از جمله نفت و گاز، برق، پتروشيمي، گردشگري، علمي، دانشگاهي و بهداشت و درمان بيش از پيش گسترش دهد.
- سه كشور ايران، پاكستان و تركيه از بنيانگذاران سازمان اكو هستند و در قالب اين سازمان مي‌توان كمربندي براي ترانزيت شرق و غرب ايجاد كرد و بدون شك توسعه راه‌آهن اسلام‌آباد – استانبول و اتصال اروپا به پاكستان و چين مي‌تواند تحول بزرگي در منطقه ايجاد كند.
- يك سند همكاري در زمينه بهداشت و درمان با حضور رئيس جمهوري ايران و عمران خان در زمينه بهداشت و درمان به امضا رسيد.

محورهاي مهم سخنان عمران خان :
- اگر مسأله تروريسم بين دو كشور وجود نداشت اختلافات افزايش نمي‌يافت. نبايد اجازه دهيم كه شبه نظاميان از خاك دو كشور براي اقدامات تروريستي استفاده كنند.
- پاكستان به دنبال يافتن مكانيسمي براي ارتقاي مناسبات اقتصادي با جمهوري اسلامي ايران در حوزه‌هاي مختلف بويژه نفت و گاز است.
- پاكستان به دنبال روابط بلندمدت با ايران است و در اين زمينه بايد از پتانسيل‌هاي فراواني كه در منطقه وجود دارد، استفاده كنيم.
- سفر به جمهوري اسلامي ايران شروع جديدي در روابط و مناسبات تهران و اسلام‌آباد است واطمينان مي‌دهم با اقدامات قاطع عليه تروريسم و همچنين عملياتي كردن توافقات انجام شده، مشكلات پيش آمده كاملاً از بين خواهد رفت.
- آماده همكاري براي ايجاد صلح و امنيت در افغانستان هستيم و قطعاً راه‌حل برون رفت مشكلات اين كشور از طريق مسائل سياسي خواهد بود و صلح و امنيت در افغانستان براي جمهوري اسلامي ايران و پاكستان مفيد و حائز اهميت است.
- به دنبال ارتقاي همكاري‌ در زمينه‌هاي مختلف بويژه تجاري، اقتصادي، بهداشت و انرژي هستيم.
- پاكستان از اين به بعد هيچ‌گاه بخشي از ائتلاف جنگ نخواهد بود.
- از ابتدا مخالف دخالت و حضور نظامي امريكا در افغانستان و عراق بودم و امروز نيز قوياً مخالف اشغال جولان و اعلام قدس به عنوان پايتخت اسرائيل و نيز خروج يكجانبه امريكا از معاهده برجام هستيم و آن را خلاف مقررات بين‌المللي مي‌دانيم.

منبع: روزنامه ايران؛ 1398،02،03
گروه اطلاع رساني **1699**9131