نقش‌آفرینی موثر زنان، در گرو هویت‌سازی و تغییر نگاه جامعه

تهران- ایرنا- زنان به عنوان نیمی از جمعیت كشور و نیروی فعال جامعه، نقش محوری مهمی در شكوفایی عرصه های علمی، فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و تربیتی ایفا می كنند؛ نقشی كه با فراهم شدن بسترهای لازمِ توانمندسازی، حضور و فعالیت آنان به منصه ظهور می رسد.

به گزارش خبرنگار علمی ایرنا، بر اساس آمار و ارقام ارائه شده، زنان با تلاش و پشتكار فراوان مسیر رشد و شكوفایی را درنوردیده و توانسته اند همگام با مردان در عرصه ها و المپیادهای علمی قدم های بزرگی بردارند، شاهد این امر كسب 47 درصد كرسی مراكز علمی و 27 درصدی هیات علمی دانشگاههای كشور توسط زنان است.
با تمام این موفقیت ها، حضور زنان در عرصه ها، همچنان تا استانداردهای لازم فاصله زیادی دارد. موضوعی كه با فقدان نگاهی كه به زنان برای حضور در فعالیت های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و علمی انگیزه بدهد و بستر مناسب در جهت توانمندسازی زنان در جامعه را فراهم كند، رابطه مستقیمی دارد؛ نگاهی كه همیاری دولت و مسئولان مربوطه را می طلبد.
امر مهمی كه «اسحاق جهانگیری» معاون اول رییس جمهوری در دومین جشنواره ملی زن و علم (جایزه مریم میرزاخانی) كه امروز، دوشنبه در دومین روز اردیبهشت ماه برگزار شد به این موضوع اشاره كرد و گفت: شرایط باید برای حضور و نقش آفرینی زنان در جامعه فراهم شود.
وی با تاكید بر این كه اگر كشور از نظر علمی توسعه یافت همه ابعاد توسعه كشور متاثر می شود و به سمت پیشرفت حركت می كند و زنان به عنوان نیمی از جمعیت جامعه باید نقش خود را در پیشرفت و توسعه همه جانبه ایران ایفا كنند، تصریح كرد: مدیران كشور باید شرایطی را فراهم كنند تا مسیر برای حضور و نقش آفرینی زنان در جامعه فراهم شود. در شورای عالی اداری هم تصویب كردیم در برنامه ششم توسعه دست كم 30 درصد مدیریت كشور در اختیار زنان باشد.
«معصومه ابتكار» معاون رییس جمهوری در امور زنان و خانواده هم در این مراسم با بیان اینكه در این 40 سال تحولات برای زنان به خصوص در عرصه علم و دانش همچنین آموزش عالی بسیار زیاد بود و پیشرفت های باورنكردنی دارند، اظهار داشت: حضور زنان در عرصه های مدیریتی آموزش عالی به اندازه انگشتان یك دست است. در حالی كه اكنون انتظار حضور زنان اندیشمند و مدیر در عرصه های مدیریتی، فرهنگی، علمی و آموزشی بیشتر احساس می شود و این مساله خیرات و بركات زیادی برای كشور ما خواهد داشت و افق روشنی را برای جوانان ایرانی ترسیم می كند.
با وجود تمام حمایت های صورت گرفته، همچنان چالش هایی در مسیر فعالیت اجتماعی و اقتصادی زنان وجود دارد كه یافتن راهكارهای مناسب در جهت رفع این چالش ها، خبرنگار ایرنا را برآن داشت تا با «سمیه فریدونی» پژوهشگر اجتماعی و عضو هیات علمی موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی به گفت و گو بپردازد.

** به حاشیه رفتن بحث جنسیتی، فرصت ساز شكوفایی شایستگی
وجود ترازوی عدالت در هویت سازی و ایفای برابر نقش زنان و مردان، به خودی خود عدالت جنسیتی و سوق دادن جامعه به سمت شكوفایی را به همراه خواهد داشت. چرا كه وقتی عدالت جنسیتی حاكم شود، هریك از دو جنس براساس توانایی ها ایفای نقش می كنند. موضوعی كه برقراری آن در كشور ما نیاز به تغییر نگرش جنسیتی دارد.
در این باره، فریدونی هم راهكار دستیابی به عدالت جنسیتی در جامعه را برابری فرصت ها دانست و گفت: برای رسیدن به عدالت جنسیتی، در مرحله نخست باید از مباحث نظری گذشت و به مباحث كاربردی و عملی رسید. وقتی عدالت جنسیتی را برابری فرصت ها بدانیم خیلی از بحث های حاشیه ای مانند تفاوت زن و مرد حذف می شود.
به گفته این پژوهشگر، باید برای برقراری عدالت جنسیتی بسترهای لازم ایجاد شود؛ بسترهایی كه در آن عدالت و برابری وجود داشته باشد تا افراد در شرایط برابر بتوانند شایستگی های خود را به عرصه ظهور برسانند.
وی افزود: در شرایطی كه بحث جنسیت به حاشیه برود، شایستگی های افراد، فرصت ساز خواهد بود. قبل از رسیدن به عدالت جنسیتی، به بازسازی فرایندها در سایه آموزش و تغییر نگرش نیازمندیم. اگر این مساله اتفاق بیافتد می توان انتظار داشت كه در ازای مفهومی به نام برابری فرصت، عدالت جنسیتی برقرار شود.

** آموزش و رسانه، معرّف زنان توانمند
با اندكی بررسی و تحلیل محتوای كتاب های درسی، فیلم ها و سریال های تلویزیونی، بعضا به نگاه جنس دومی به زن برمی خوریم كه زنان را محصور در چهاردیواری خانه و مردان را تنها برآورندگان مایحتاج و نیازهای اقتصادی خانواده عنوان می كنند. نگاهی كه از درك صحیح از حضور زن در اجتماع به دور است و نیاز به تغییر و تحول دارد.
در این زمینه، فریدونی ضمن برجسته عنوان كردن نقش رسانه و آموزش در توانمندسازی زنان، یادآور شد: هویت سازی زنان و تغییر نگاه جامعه به زن، دو كفه ترازو هستند كه به توانمندسازی و توسعه حضور روزافزون زنان در جامعه كمك می كند؛ امری كه با همكاری مردان میسر خواهد بود.
وی با اشاره به نقش آموزش و رسانه در ارائه درك صحیح از حضور زن در اجتماع گفت: در تحلیل محتوای كیفی كتاب های آموزشی و برنامه های رسانه ای درمی یابیم كه نقش زنان و مردان به درستی تعریف نشده است. زنان در چارچوب خانواده محصور و مردان به دنبال درآمدزایی و اقتصاد هستند، غافل از این كه نظام خانواده بر ستون های مشاركت دو جانبه والدین خلاصه می شود و فرزندان نیاز به توجه هر دو دارند.
فریدونی افزود: زیرساختهای جامعه نیاز به تغییر دارد كه این تحول، بدون درك درست از زن و نقش وسیع او در جامعه دست یافتنی نیست. جایگاه مادر و زن در خانواده از چنان قداستی برخوردار است كه جای هیچگونه بحثی در آن نیست اما زمانی كه آموزش نادرست و برخی برنامه های غیركارشناسی رسانه ای، مناسبات خانواده را اشتباه به نمایش می گذارند، نمی توان توقع داشت كه زنان و مردان دوشادوش هم به رشد و توسعه جامعه كمك كنند.
در جمع بندی سخنان این كارشناس باید یادآور شد وقتی در عصر ارتباطات و رسانه، چنین دیدگاهی نسبت به زن و مرد را در ذهن دانش آموزان القا می كنیم آنان را دچار سردرگمی و احاطه شدن میان اطلاعات ضد و نقیض خواهیم كرد، در این حالت هویت افراد دچار تزلزل شده و رفتار آنان دوگانه می شود.
پس باید به صورت ریشه ای به هویت سازی برای زنان بپردازیم. هویت سازی زنان، راهكاری موثر برای گسترش نقش آنان در جامعه است. تبلیغات رسانه ای، فیلم ها و سریال هایی كه ساخته می شوند، نقش بسزایی در این هویت سازی دارند اما متاسفانه در برنامه های رسانه ای و تبلیغاتی ما، زنان تنها آشپز و خریدار لوازم بهداشتی و آرایشی هستند و هیچ الگوسازی از آنان صورت نمی گیرد.
علمی*9294* 1055