ضرورت اجماع ملی برای بهبود و اصلاح شرایط زیستی كره زمین

تهران- ایرنا- «پیام جوهرچی» با بیان این مساله كه ضرورت توجه به زمین پاك بركسی پوشیده نیست، گفت: نكته مهم در توجه به زمین پاك «اجماع ملی» برای بهبود و اصلاح وضعیت موجود است. به گونه ای كه بدون مشاركت نهادهای مردمی، خصوصی و دولتی، دستیابی به محیط زیست سالم محقق نخواهد شد.

به گزارش گروه اطلاع رسانی ایرنا؛ لزوم اهمیت و حفاظت از محیط زیست از اصلی ترین چالش های پیش روی انسان معاصر به شمار می رود به طوری كه حفاظت از آن در سده 21 به عنوان یكی از هشت «هدف توسعه هزاره» و یكی از سه پایه توسعه پایدار شناخته می‌شود. اهداف توسعه هزاره در واقع هشت هدف مشترك هستند كه در 2000 میلادی در سازمان ملل متحد بر سر آنها توافق شد.

اهمیت توجه به محیط زیست و نگهداری صحیح از كره زمین سبب شد تا «جان مك مونل» پژوهشگر و علاقه مند به عرصه دین، علم و صلح، پیشنهاد اختصاص روزی به نام «زمین» را در همایش سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد(یونسكو) در 1969 میلادی مطرح كند و در همان سال پرچم زمین پاك را طراحی كرد. اوتانت دبیر كل وقت سازمان ملل از ایده مك مونل استقبال كرد و این زمان به یك روز جهانی در تقویم‌های سراسر دنیا تبدیل شد.

توجه به محیط زیست و رسیدن به عنوان پر مفهوم «زمین پاك» با حرف و شعار عملی نیست و نیاز به همبستگی و تجمیع همه نیروهای سخت افزاری و نرم افزاری و همیاری آحاد مردم در همه سطوح اجتماعی دارد. این اقدامات می تواند از ساده ترین فعالیت ها شروع شود و هزینه های زیادی را از دوش دولت بردارد. به عنوان مثال صرفه جویی در كاغذ و استفاده كمتر از آن از جمله این امور است؛ همه ساله درختان بسیاری از میان می روند تا كاغذ مصرفی را تامین كنند. در صورت صرفه جویی در مصرف كاغذ و جایگرینی دیگر موارد به جای آن علاوه بر هزینه های تحمیلی از قطع درختان زیادی جلوگیری می شود و اینگونه به رشد فضای سبز و جنگل ها كمك خواهد شد.

استفاده نكردن از كیسه نایلونی و جایگزین كردن كیسه پارچه ای به جای آن از دیگر امور مفید و كاربردی برای حفاظت محیط زیست است چراكه عمر مفید پلاستیك ها بسیار كم و نابودی آنها بسیار زیاد است و مشكلات زیادی برای زمین به وجود خواهد آورد. انجام دادن حركت های اجتماعی مانند پاكسازی كوهستان، رودخانه ها و جنگل ها نیز می تواند در پیوند انسان، طبیعت و توجه بیشتر به محیط زیست بسیار موثر باشد.

روز جهانی زمین كه در ایران با نام روز زمین پاك شناخته می شود، هر ساله در 22 آوریل برگزار می شود و به انسان ها تاكید می كند كه نباید سیاره خود؛ زمین را فراموش كنند و به فكر حفظ آن باشند و هدف از آن افزایش آگاهی و حفاظت از كره زمین است.

شعار روز زمین پاك در 2019 میلادی «حفاظت از گونه‌های در حال انقراض و در معرض خطر» است. شعاری كه همچون هشداری جدی عمق فاجعه‌ موجود در حوزه گونه‌های در حال انقراض و پیامدهای ناشی از آن را نشان می دهد زیرا فعالیت‌های انسانی و صنعتی در طول سالیان متمادی باعث شده است تا بسیاری از گونه‌های گیاهی و جانوری به دلایلی همچون آلودگی و نابودی زیستگاه‌ از میان بروند و بدین شكل زمینه نابودی دیگر گونه‌ها شكل بگیرد زیرا حیات در یك چرخه طبیعی قرار دارد و تمامی موجودات به هم وابسته هستند و از یكدیگر تاثیر می گیرند.

پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به مناسبت روز زمین پاك و مشكلات زیست محیطی كشور با «پیام جوهرچی» رییس گروه پسماند دفتر آب و خاك سازمان حفاظت محیط زیست گفت و گو كرده است.

**لزوم «اجماع ملی» برای بهبود و اصلاح وضعیت محیط زیست
جوهرچی با اشاره به ارتباط «محیط زیست» و بهداشت و سلامت گفت: روز زمین پاك و اهمیت توجه به آن بركسی پوشیده نیست اما نكته مهم در این زمینه «اجماع ملی» برای بهبود و اصلاح وضعیت موجود است. به گونه ای كه بدون مشاركت همه نهادهای مردمی، خصوصی و دولتی این مهم به سرانجام نخواهد رسید.

برای نمونه در زمان حاضر كشور ما در طول یك سال حدود یك میلیون كیت پلاستیكی تولید می كند كه میزان قابل توجه و زیادی است و با توجه به عمر مفید این مواد كه 12 دقیقه بیشتر نیست، حدود 20 تا 600 سال برای تجزیه كامل این مواد زمان لازم است، پس باید نخست از ضرورت كنترل مصرف این مواد در گام نخست و از اهمال و عدم مدیریت مصرف شهروندان در استفاده زیاد از این مواد سخن گفت.

**تفكیك زباله ها؛ اصلی ترین راه برای مدیریت پسماند
این كارشناس محیط زیست با بیان اهمیت «مدیریت پسماند» زباله ها یادآور شد: هر فرد در تهران سرانه حدود 600 تا 800 گرم در روز زباله تولید می كند كه این میزان بالا و هشدار دهنده است و هزینه های زیادی را به كشور تحمیل می كند و لزوم توجه و التزام به مدیریت پسماند را بیش از هر زمان دیگر نشان می دهد. در این میان اصلی ترین راه برای مدیریت پسماند در شرایط كنونی و اقتضائات سخت افزاری و نرم افزاری كشور «تفكیك» زباله هاست كه این كار می بایست از مبادی ورودی تولیدی این «كیت ها» آغاز شود. پژوهش ها نشان می دهد كه بسیاری از این مواد در شركت هایی كه مجوز قانونی ندارند و ما به آن شركت های «زیرپله ای» می گوییم، تولید و توزیع می شود و خیلی از آنها پروانه ساخت و بهره برداری هم ندارند كه ضرورت نظارت و بازبینی بیشتر مسوولان نظارتی و بازرسی را گوشزد می كند.

**«فرهنگ سازی»، بهترین راهكار برای كنترل و مدیریت پسماندهای پلاستیكی
وی در ادامه به «فرهنگ سازی» در زمینه پسماندهای پلاستیكی اشاره كرد و افزود: بهترین راهكار برای كنترل و مدیریت این پسماندهای پلاستیكی «كاهش مصرف» است كه این امر نیاز به فرهنگ سازی گسترده نهادهای مختلف فرهنگی و اطلاع رسانی دارد و البته می بایست این مطلب نیز مورد عنایت قرار گیرد كه فرهنگ سازی فرآیندی تدریجی و زمان بر است كه در بلندمدت به نتیجه می رسد اما از توجه و تمركز به آن در این موضوع به هیچ وجه نباید غفلت كرد.

**روز زمین پاك نوعی «هشدار» برای همه مردم جهان
رییس گروه پسماند دفتر آب و خاك سازمان حفاظت از محیط زیست درباره «روز زمین پاك» گفت: این نامگذاری نوعی «هشدار» برای همه مردم جهان است كه در یك روز خاص همگی به طور مشابه و یكپارچه به «زمین»، مشكلات و مزایایی كه برای بشر به ارمغان آورده است، بیشتر تامل كنند تا اینگونه درباره حفظ محیط زیست و بهبود وضعیت موجود كنونی تحلیل و تحقیق بیشتری صورت گیرد. البته ناگفته پیداست كه این یك اتفاق فرهنگی و اجتماعی مهم و ضروری به شمار می رود و توجه به آن از مشكلات بیشتر در ارتباط با زمین و محیط زیست جلوگیری خواهد كرد.

**وضعیت بحرانی مدیریت پسماند در شمال كشور
جوهرچی درباره مهم ترین «تهدیدات» محیط زیست در بخش پسماند اظهار داشت: مهمترین تهدید در شرایط كنونی وضعیت برخورد پسماندها پس از جمع آوری است، به طوری كه بر پایه آمارها در بخش پسماند شهری و كشوری حدود 10 درصد پسماندها به صورت كمپوست(نوعی كود شیمیایی) در می آید و نزدیك به 2 درصد آنها سوزانده و حدود 87 درصد این پسماندها در خاك مدفون می شود و این نوع دفن به طور معمول بهداشتی انجام نمی شود و تنها تلمبار ضایعات و پسماندها صورت می پذیرد كه بیشترین تهدیدات زیست محیطی از همین جا نشات می گیرد چراكه این كار با وجود كمبود منابع سخت افزاری بهداشتی سبب راه افتادن «شیرابه ها» و نفوذ آن در آب های زیرزمینی و خاك های پیرامونی و آلودگی و تداوم و گسترش این معضل باعث آلودگی وسیع در سطح تالاب های كشور شده و به نوعی چرخه زندگی را به شدت تحت تاثیر قرار داده است.

وی این وضعیت را در شمال كشور بحرانی توصیف كرد و ادامه داد: در شمال كشور به دلیل كمبود زمین ها به دلیل اختصاص بیشتر مناطق این بخش از كشور به جنگل و دریا، میزان این آلودگی ناشی از پسماندها بسیار بیشتر و بحرانی تر است و در صورت انجام ندادن اقدامات سریع تر و جامع تر میزان آسیب بیشتر هم خواهد شد. بالابودن سطح آب های زیر زمینی در كشور امكان آلودگی آن توسط شیرآبه های آلوده را به طور محسوسی افزایش داده است.

**اولویت كاهش مصرف و تولید زباله
این كارشناس محیط زیستی در ارتباط با مدیریت اجرایی پسماند یادآور شد: تفكیك، پردازش و دفع نهایی مهم ترین مراحل فرآیند امحای پسماندها هستند كه ما به جای پرداختن گام به گام و از آغاز، از انتها فعالیت كرده ایم و بیشتر تمركزمان روی دفع نهایی بوده است كه این خود حجم و وسعت كار را گسترش داده است.

كاهش مصرف به كمك فرهنگ سازی از اولویت هاست كه درباره آن پیش تر توضیح داده شد اما مرحله تفكیك مهم ترین بخش این فرآیند است كه در صورت انجام دادن درست و مناسب، حجم زیادی از زباله ها ساماندهی می شود و بخش دفع آن نیز به سرعت و كیفیت بهتری صورت می گیرد. برای نمونه آلمان كه موفق ترین كشور در امر پسماند زباله هاست در سال های گذشته حدود 40 درصد زباله های خود را بازیافت كرد و در زمان حاضر میزان دفن زباله های این كشور به صفر رسیده است.

**نقش رسانه ها و مردم در حفظ و احیای محیط زیست
جوهرچی در ارتباط با نقش رسانه ها و مردم در حفظ و احیای محیط زیست گفت: فرهنگ سازی همانگونه كه عنوان شد از اصلی ترین اولویت ها در امر حفاظت محیط زیست به شمار می رود و این مهم بدون كمك رسانه ها و مردم صورت نمی گیرد. چنان كه در قانون، بندهای متعددی درباره ضرورت همكاری رسانه ها و مردم در این امر ارایه شده است و تمام كشورهای موفق در امر محیط زیست، فرهنگ سازی را در زمره اولویت های اجرایی خود قرار داده اند.

**خسارات بالای سیل های اخیر به بخش پسماند
وی درباره دلایل سیل های اخیر كشور و خساراتی كه به بخش پسماند وارد شد، گفت: اگر مرتع داری و آبخیزداری به شكل درست انجام می شد، به طور حتم این مشكلات با این وسعت ایجاد نمی شد. درباره خسارت های حوزه پسماند نیز باید گفت همه محل های دفن پسماندها از میان رفته و خسارت های شدیدی به این بخش از محیط زیست وارد شده است كه نابودی محل های دفن سبب انتشار و پراكندگی آلودگی در بخش های وسیع تری می شود و آلودگی ها را به طور زیادی انتقال می دهد. در این مواقع همه دستگاه ها می بایست در كنار هم و به صورت متحد عمل كنند و وجهه ملی قضیه را مد نظر قرار دهند تا خسارات با سرعت بیشتری برطرف شوند.

پژوهشم**9280**2002**9131