۲ اردیبهشت ۱۳۹۸ - ۰۸:۱۷
کد خبر 83286692
۰ نفر
سرنوشت پارلمان اصلاحات چه مي‌شود

تهران- ايرنا- چندي پيش كه وزارت كشور فهرست كامل احزاب مجوزدار را منتشر كرد، در نگاه نخست كثرت و ناشناس‌بودن تعدادي از احزاب جلب توجه مي‌كرد. تعدد احزاب شايد به‌ظاهر بر وجود تحزب در كشور دلالت داشته باشد اما در مقام عمل يا دست‌كم در وضعيت موجود در ايران كميت حزبي باعث تحقق اصول اصلي تحزب نمي‌شود.

بيشتر احزاب كوچك كاركرد مقطعي انتخاباتي ايفا مي‌كنند؛ در‌صورتي‌كه تحزب اقتضا مي‌كند احزاب در مدت‌زمان دو انتخابات اعم از انتخابات رياست‌جمهوري، مجلس يا شورا به انتقاد از نهادها و ارائه راهبرد نظري و عملي بپردازند تا در هنگامه انتخابات با برنامه‌اي عمل‌گرا با مردم مواجه شوند.

چنين مشكلي محدود به جناح‌بندي‌هاي سياسي در ايران نمي‌شود و در اصولگرايان و اصلاح‌طلبان به چشم مي‌خورد؛ به‌طوري كه اصلاح‌طلبان به‌تازگي با مطرح‌كردن پارلمان اصلاحات مي‌كوشند از تعدد بي‌منطق احزاب موجود در طيف خود جلوگيري كنند و اجماعي فراگير ميان احزاب اصلاح‌طلب ايجاد كنند، هرچند به‌تازگي يكي از اعضاي شوراي مركزي حزب كارگزاران سازندگي گفته است اين امكان وجود دارد كه پارلمان اصلاحات به‌عنوان يك تشكل جديد و نه يك‌ سازوكار ائتلافي مطرح شود.

**جزئيات پارلمان اصلاحات
به‌تازگي يكي از اعضاي حزب كارگزاران از جزئيات تشكيل پارلمان اصلاحات به «ايرنا» گفت: «عملياتي‌شدن تشكيل پارلمان در سال 96 در شوراي هماهنگي جبهه اصلاحات با اكثريت آرا تصويب و سازوكار آن به كميته سياسي شوراي هماهنگي جبهه اصلاحات واگذار شد. كميته سياسي بعد از 9 ماه به طرح اوليه‌اي درباره اين سازمان رسيد. در ادامه و بعد از نظرخواهي از اعضا، طرح به صحن شورا آورده شد و در سه ماه اخير 10 ماده آن تصويب شده است. با توجه به قانون جديد احزاب اين پارلمان احتمالا خود به‌عنوان يك تشكل جديد مطرح شود نه يك سازوكار ائتلافي. اين موضوع اعضاي شوراي هماهنگي را دچار ترديد كرده و به‌همين‌دليل كار بررسي پارلمان اصلاحات كند شده است. البته برخي از دوستان هم در حال رايزني با وزارت كشور هستند تا به اين جمع‌بندي برسند كه اساسنامه تدوين‌شده براي پارلمان اصلاحات مي‌تواند اساسنامه ائتلاف يا يك تشكل مستقل باشد و هنوز نظرات جمع‌بندي نشده است».‌

طاهرنژاد درباره اعضاي حاضر در پارلمان اصلاحات نيز گفت: «براساس مواد بررسي‌شده از طرح پارلمان اصلاحات، تاكنون تنها حضور احزاب مشخص شده كه از هر حزب عضو شوراي هماهنگي 10 تا 15 نفر در اين پارلمان حضور خواهند داشت. پيشنهاد ديگري كه هنوز تصويب نشده، به اين صورت است كه از هر حوزه انتخابيه متناظر با نمايندگان مجلس، يك نماينده در پارلمان حضور داشته باشد كه اين نماينده مي‌تواند حقيقي يا حقوقي باشد. به اين ترتيب و براساس اين پيشنهاد 290 نفر به عضويت پارلمان اصلاحات درمي‌آيند كه مي‌توانند حزبي يا غيرحزبي باشند. در طرح مورد نظر حضور 50 نفر از ادبا، شعرا، هنرمندان، روزنامه‌نگاران، نويسندگان و چهره‌هاي سياسي هم در پارلمان اصلاحات بررسي مي‌شود. همچنين حضور وزراي پيشين اصلاح‌طلب از اول انقلاب تاكنون در اين طرح بررسي خواهد شد».

**طرح موضوع پارلمان
دي‌ماه سال گذشته بود كه قرار شد پارلمان اصلاحات با رفع بعضي از ايراد‌هاي واردشده تشكيل شود؛ چنان كه مصطفي كواكبيان، دبير كل حزب مردم‌سالاري، گفته بود: «در كميته سياسي شوراي هماهنگي اصلاح‌طلبان، ايراداتي به اين طرح وارد بود كه بررسي‌ و برطرف شدند. قرار بر اين است كه در صحن شوراي هماهنگي نيز اين طرح مطرح و تصويب شود. پس از تصويب نهايي در شوراي هماهنگي اصلاح‌طلبان، پارلمان اصلاحات از بهمن سال جاري فعاليت خود را آغاز خواهد كرد». در همان دي‌ماه بود كه جلسه شوراي هماهنگي جبهه اصلاحات به رياست الياس حضرتي برگزار شد و علاوه بر تصويب كليات آيين‌نامه نحوه تشكيل پارلمان اصلاحات، چهار ماده اول آيين‌نامه نيز به تصويب اعضاي جلسه رسيد. به گفته كواكبيان در آن مقطع پارلمان اصلاحات قرار بود جايگزين شوراي سياست‌گذاري اصلاح‌طلبان شود.

اوايل اسفند 97 محمد عطريانفر از موافقت اصولي سيدمحمد خاتمي با تشكيل پارلمان اصلاحات خبر داد و انتظار مي‌رفت اين پارلمان به‌سرعت تشكيل شود تا بتواند فعاليت‌هاي منسجم انتخاباتي را انجام دهد و نقش محوري خود براي احزاب اصلاح‌طلب را ايفا كند؛ اما در همان ايام محمود ميرلوحي درباره جزئيات طرح پارلمان اصلاحات گفت: «پارلمان اصلاحات در كميته سياسي شوراي هماهنگي بررسي شده ‎است؛ اما به نظر مي‎رسد شرايط آن براي انتخابات مجلس 98 آماده نشود».

**انتقادها به تشكيل پارلمان
ميرلوحي درباره موانع پيش‌روي تشكيل پارلمان گفته بود: «آيا در حال حاضر ما در شرايطي هستيم كه همه اصلاح‎طلبان بتوانند به صورت سلسله‌مراتبي از شهرستان‌ها به استان و منتخبان آنها هم از استان به پايتخت بيايند؟ در تهران نيز افراد براساس سازوكاري انتخاب شوند؟ علاوه بر اينها همه اصلاح‎طلبان كشور بايد چند روز در كنگره‎اي سراسري جمع شوند و درباره سازوكار و سلسله‌مراتب آن اجماع كنند؛ به طور مثال آقاي خاتمي به عنوان كسي كه رهبري اصلاحات را برعهده دارد، مي‎تواند در سازوكار اين پارلمان نقش داشته باشد؟ درحال‌حاضر معذورات و محدوديت‌هايي وجود دارد و به همين جهت تا زماني كه شرايط كاملا مساعد نباشد، جريان اصلاحات بايد به صورت جبهه‌اي كارش را ادامه دهد؛ يعني مانند آنچه در شوراي عالي اصلاحات انجام مي‎شود. پارلمان يك مفهوم انتخاباتي است و بايد به صورت سلسله‌مراتبي شكل بگيرد. البته شوراي هماهنگي كارگروهي را در اين خصوص شكل داده و در حال بررسي آن است. با اين حال برآوردها نشان مي‎دهد كه پارلمان اصلاحات براي انتخابات آينده شكل نمي‎گيرد. ساختار پارلمان اصلاحات در عين حال كه پارلمان است، شبيه يك حزب فراگير است. بنابراين بايد مشخصات يك حزب فراگير را فراهم كند اما شرايط آن فراهم نيست».

غلامحسين كرباسچي، دبير‌كل حزب كارگزاران سازندگي نيز گفت چشم‌اندازي جز مقطع انتخابات نمي‌توان براي پارلمان اصلاحات در نظر گرفت. او در اين خصوص در گفت‌وگويي با «شرق» گفته بود: «پارلمان اصلاحات تنها در زمان انتخابات مي‌تواند مؤثر عمل كند و هيچ‌ تأثيري بر روند احزاب جبهه اصلاحات و انسجام فكري و عملي اصلاحات نخواهد داشت. در حقيقت آنچه تحت عنوان پارلمان اصلاحات مطرح مي‌شود، تنها كاركرد انتخاباتي خواهد داشت و چشم‌اندازي بيش‌ از ‌اين برايش نمي‌توان متصور بود».

محمدعلي ابطحي نيز مخالف اين پارلمان بود و در گفت‌وگو با «شرق» اظهار كرده بود: «تبديل اصلاحات به يك‌‌ محيط سازماني كار درستي نيست؛ خواه آن سازمان پارلمان اصلاحات يا هر چيز ديگري باشد. قابل پذيرش نيست افرادي كه شايد اصلا به باورهاي اصلاحات اعتقاد ندارند و تنها با ثبت يك حزب عنوان اصلاح‌طلب را بر خود نهاده‌اند، متوليان يك سازمان به نام پارلمان اصلاحات شوند. آنها نمي‌توانند هدايت‌كنندگان يك جريان فكري عظيم به نام اصلاحات باشند. اصلاحات يك انديشه است كه در سطح جامعه متبلور شد. قرار بود انديشه اصلاحات با محوريت آقاي خاتمي عملياتي شود و در طول زمان خود را به‌روز كند. اصلاحات يك جوهر ثابت دارد و بايد آن جوهر حفظ و با مقتضيات روز هماهنگ مي‌شد، اما با آنچه امروز رخ داده، رنگ و نشاني از چنين روندي نمي‌بينيم. افرادي بدون شناسنامه خاص سياسي آمده و با يك ثبت‌نام ساده يك حزب تشكيل داده‌اند و خود را نماد اصلاح‌طلبي مي‌دانند. با چنين شرايطي پارلمان اصلاحات از پيش شكست‌‌خورده است، زيرا پارلمان بايد يك مجموعه انتخابي باشد و در شرايطي كه هنوز تحزب در ايران پا نگرفته، نمي‌توانين قائل به يك پارلمان واقعي باشيم».

**موانع شكل‌گيري پارلمان
چنين انتقادهايي باعث شد ‌‌يكپارچگي عملي در ميان تمام نيروهاي اصلاح‌طلب وجود نداشته باشد؛ هرچند نمي‌توان به دقت گفت كه نتيجه تفكر موافقان محورقرارگرفتن پارلمان اصلاحات مثبت است يا منتقدان آن، اما مي‌توان گفت يكي از موانع تشكيل‌نشدن زودهنگام اين پارلمان نبود توافق همگاني بر سر محتوا و كار آن بوده است؛ از سوي ديگر بايد ديد بر اساس قانون جديد انتخابات، پارلمان اصلاحات چگونه مي‌تواند شكل بگيرد و آيا ايجاد يك توافق فراگير ميان احزاب مهم اصلاحات و نيز رفع موانع قانوني تا انتخابات سال جاري ميسر مي‌شود يا آنكه باز هم مانند سابق نيروهاي سياسي اصلاح‌طلب در همان روزهاي منتهي به انتخابات فعاليت‌هاي حزبي خود را آغاز مي‌كنند؟ اما آنچه مسلم است، ضرورت يك وحدت سراسري ميان نيروهاي اصلاح‌طلب است كه ممكن است با پارلمان اصلاحات محقق شود.

منبع: روزنامه شرق؛ 1398،02،02
گروه اطلاع رساني**2059**2002