مهار نوسان های نرخ ارز با راه اندازی بازار متشكل ارزی

تهران- ایرنا- یك كارشناس امور بانكی با بیان اینكه بازار متشكل ارزی می‌تواند التهاب و نوسان نرخ ارز را كاهش دهد، گفت: به دلیل اینكه معاملات این بازار، شفاف است و خریداران و فروشندگان می توانند در شرایط رقابتی درخواست‌های خود را ارائه كنند، نوسان های آن نسبت به بازار غیرشفاف كمتر خواهد بود.

به گزارش روز یكشنبه خبرنگار اقتصادی ایرنا، پس از مدت ها انتظار و نوسان های شدید نرخ ارز كه بی ثباتی ارزی و اقتصادی را در سال گذشته به دنبال داشت، بانك مركزی تصمیم گرفت بازار متشكل ارز را راه اندازی كند و نخستین گام ها را برای عملیاتی كردن این بازار بردارد.
نخستین جلسه هیات مدیره بازار متشكل ارزی نیز در هفته گذشته برگزار شد؛ قرار است در نخستین گام برای راه اندازی این بازار، همه صرافی های مجاز و بانك های عامل از درگاهی كه اعلام می شود، نسبت به اخذ كد كارگزاری بازار متشكل ارزی اقدام كنند.
به نظر كارشناسان این بازار می تواند بی ثباتی بازار ارز را كاهش داده و سازوكاری شفاف و قابل رصد را برای معاملات انواع ارز ایجاد كند.
«احمد حاتمی یزد» امروز (یكشنبه) در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی ایرنا درباره راه‌اندازی بازار متشكل ارزی، افزود: این بازار، سازوكاری مشابه بورس دارد كه خریداران و فروشندگان، قیمت‌های مورد نظر خود را در آن اعلام می‌كنند كه در نهایت طرفین بر سر یك قیمت به توافق رسیده و معامله انجام می‌شود.
مدیرعامل اسبق بانك صادرات با برشماری مزایای راه اندازی بازار متشكل ارزی اضافه كرد: این بازار باعث شفافیت معاملات ارز شده و همچنین بروز رسانی و كارآمد شدن اطلاعات بانك مركزی و مدیریت ارزی كشور را به دنبال دارد.
وی خاطر نشان كرد: از طریق این بازار مشخص خواهد شد كه چه افرادی و با چه هدفی، اقدام به خرید و فروش ارز كرده اند، به عنوان مثال مشخص می شود كه ارز خریداری شده را برای واردات دریافت كرده و یا آن را صرف پرداخت بدهی ارزی خود كرده اند.
این كارشناس امور بانكی ادامه داد: همچنین از طریق این بازار، نرخ مورد قبول بازار آزاد كه با نرخ رسمی دولتی متفاوت است نیز كشف و مشخص می شود.
وی اضافه كرد: بانك مركزی به عنوان بزرگترین عرضه كننده ارز كشور می تواند در مقاطعی كه لازم می داند در این بازار مداخله كرده و تاثیرگذار باشد و با قیمت بازار و یا پایین تر از آن، ارز خود را به فروش برساند.
حاتمی یادآور شد: البته در شرایطی بانك مركزی اقدام به مداخله و تاثیرگذاری خواهد كرد كه یا نیاز به ریال داشته و یا اینكه بخواهد نرخ ارز را پایین نگاه دارد.
وی افزود: همچنین اگر بانك مركزی مشاهده كند كه نرخ ارز به صورت غیرمعمول در حال كاهش است نیز مداخله كرده و می‌تواند از طریق خریداری ارز، مانع افت غیرمعمول قیمت ها شود.

** بازیگران بازار متشكل ارز
این كارشناس امور بانكی اضافه كرد: علاوه بر بانك مركزی، سایر بانك ها و همچنین صرافی های مجاز نیز به عنوان بازیگران بازار متشكل ارزی به‌شمار خواهند رفت كه توسط آنها خرید و فروش انجام می شود.فعالان اقتصادی و همچنین افراد عادی می‌توانند از طریق بانك‌ها یا صرافان در بازار متشكل ارزی، اقدام به خرید و فروش ارز كنند.
حاتمی درباره توان بازار متشكل ارزی برای تبدیل شدن به مرجع اصلی تعیین قیمت ارز، اضافه كرد: در شرایط عادی این هدف تحقق پذیراست، اما در شرایط بحرانی و تحریم نمی‌توان به طور كامل به این هدف دست یافت.
این كارشناس امور بانكی یادآور شد: اكنون بخش زیادی از درآمد ارزی ما در خارج از كشور نگهداری شده و امكان جابجایی آن وجود ندارد، اگر امكان انتقال این ارزها باشد شرایط رقابتی تر خواهد شد.
حاتمی با بیان اینكه برخی فعالان اقتصادی تمایل به خارج كردن ارز از كشور دارند، گفت: در سال گذشته بیش از 40 میلیارد دلار صادرات غیرنفتی انجام شد كه حدود یك چهارم آن به كشور بازگشت و بقیه از طریق صادركنندگان دولتی، خصوصی و خصولتی در خارج از كشور نگهداری می شود كه مشخص نیست به چه صورت قرار است به كشور بازگردد.
این كارشناس امور بانكی یادآور شد: بخشی از این پول، صرف واردات مورد نیاز خود شركت ها خواهد شد، قسمتی نیز در بازار آزاد بفروش می رسد اما نهایتا بخش مهمی از سرمایه ارزی كشور هیچ گاه باز نمی گردد.
وی ادامه داد: بنابراین می توان گفت كه طرف عرضه و تقاضا اكنون به صورت كامل، رقابتی نیست بر این اساس، اهداف مورد نظر به طور كامل تحقق نمی یابد و نتایج مورد نظر محدود خواهد بود.

** امكان جایگزینی سامانه نیما در آینده
این كارشناس امور بانكی درباره احتمال جایگزینی بازار متشكل ارزی با سامانه نیما، گفت: در ابتدا بازار متشكل ارزی و سامانه نیما می توانند همزمان به فعالیت بپردازند، اما اگر بازار متشكل ارزی بتواند كارآمدی خود را نشان دهد در آینده می تواند جایگزین سامانه نیما شود.
وی افزود: اكنون در سامانه نیما واردكنندگان و صادركنندگان تقاضاهای خود را مطرح می‌كنند، اما در خارج از سامانه نیما، افراد دیگری از طریق صرافی ها و یا در كف خیابان اقدام به خرید و فروش ارز می كنند كه بازار متشكل ارزی می تواند آنها را پوشش دهد.

** شرط موفقیت بانك مركزی در اثرگذاری بر قیمت ارز
این كارشناس امور بانكی با بیان اینكه راه اندازی بازار متشكل ارزی برای اقتصاد كشور مفید است، یادآور شد: در صورتی كه بازار متشكل ارزی راه اندازی شود، دیگر شاهد معاملات در كف خیابان نخواهیم بود، زیرا افراد نیازی به عرضه ارز در كف خیابان نداشته و می توانند در بازار متشكل، اقدام به فروش كنند یا نیاز ارزی خود را تامین كنند.
حاتمی به مزیت دیگر راه اندازی این بازار اشاره كرد و گفت: اكنون مقدار قابل توجهی ارز در خانه های مردم نگهداری می شود كه دیر یا زود افراد به دلیل نیاز به پول برای خرید خانه و غیره، باید آن را به فروش برسانند كه در صورت وجود بازار متشكل ارزی، این بازار می تواند به محلی مطمئن و امن برای خرید و فروش ارز این افراد تبدیل شود.
وی به تاثیرات منفی دخالت بانك مركزی برای قیمت‌گذاری دستوری در بازار متشكل ارزی اشاره كرد و گفت: قیمت‌گذاری دستوری هیچ گاه به نتیجه نمی رسد زیرا بازار ارز، بازار بسیار بزرگی است كه افراد زیادی در آن مشغول فعالیت هستند و همه آنها قابل شناسایی و كنترل نیستند.
مدیرعامل اسبق بانك صادرات یادآور شد: اگر بانك مركزی بخواهد در بازار ارز تاثیرگذار باشد باید به جای دستور دادن، خود وارد بازار شده و برای جلوگیری از بالا رفتن نرخ آن اقدام به عرضه ارز كند.
وی گفت: بانك مركزی زمانی می تواند در تعیین قیمت ارز در بازار متشكل ارزی موفق باشد كه نرخ مورد نظرش، منطقی بوده و بر اساس واقعیت های اقتصادی و نیز موجودی ارزی بانك مركزی تعیین شده باشد.
این كارشناس امور بانكی تصریح كرد: نرخ مورد نظر بانك مركزی باید بر اساس عرضه و تقاضا و كار كارشناسی دقیق محاسبه تعیین شود.
حاتمی با بیان اینكه بانك مركزی پیش از این در تعیین قیمت كارشناسی و واقعی ارز دچار اشتباهاتی شده بود، گفت: نمونه بارز این اشتباه در اصرار بر عرضه ارز 4200 تومانی بود كه منطقی نبود و باعث هدر رفتن منابع ارزی كشور شد و همچنین نتوانست بازار ارز را به تعادل برساند.
اقتصام***2022**9189