۳۱ فروردین ۱۳۹۸ - ۰۷:۴۰
کد خبر 83284720
۰ نفر
سیل، نقمت در اوج نعمت!

تربت حیدریه- ایرنا- هرچند اشاره رسانه های خارجی در بارش های سیل آسای فروردین ماه امسال بر كلید واژه هایی چون 'سیل در ایران' و 'سیل در دروازه قرآن شیراز' و عواقب ناخوشایند و منفی آن متمركز بود اما به نظر كارشناسان این بارندگی ها نتایج مثبتی نیز داشت كه از چشم آنها دورافتاده است.

به گزارش ایرنا، بارش های غیرمتعارف نوروز امسال و جاری شدن سیل، لباس نوی بسیاری از هموطنان را از تن به در كرد و جامه گل و لای و عزا را جایگزین آن نمود كه هر چند مشاهده این همه ویرانی وجدان هر انسانی را به درد می آورد اما رسانه های خارجی و به ویژه مغرض به بزرگنمایی اندوه این حادثه پرداختند غافل از اینكه مسئولان نظام و مردم كشور در یاری رساندن به سیل زدگان از جان مایه گذاشته و چهره واقعی وحدت ملت ایران را نشان دادند.
گرچه در بخش هایی از كشور هموطنان ما خانه و كاشانه خود را از دست دادند اما سدها و سفره های آب زیر زمینی كه در اثر خشكسالی های چند ده ساله خالی و تشنه شده بود، آنقدر سیراب و غرقاب شد كه به گواه بسیاری از كارشناسان و مسئولان ذیربط، آب از سدهای بزرگ كشور سرریز شد.
كشت دیم كه به گفته بسیاری از كارشناسان جهاد كشاورزی در بسیاری از نقاط كشور تقریبا ازبین رفته بود با بارش های اخیر احیا شد و در حوزه مراتع و آبخیزداری نیز در كنار تقویت سفره های آب زیرزمینی، پروژه ایجاد بانك اطلاعاتی و به خصوص یافتن و تكثیر گونه های گیاهی در حال انقراض، جان دوباره یافت كه كمیت و كیفیت آن در شهرهای مختلف، متفاوت بوده و در این گزارش به نظرات كارشناسان در باره شهرستان تربت حیدریه در این زمینه می پردازیم.

*معرفی و موقعیت طبیعی و كشاورزی شهرستان تربت حیدیه
شهرستان 225 هزار نفری تربت حیدریه دارای چهار بخش مركزی، جلگه رخ، كدكن و بایگ، چهار شهر، هشت دهستان و 136 آبادی با جمعیت 69 هزار و 974 نفر است كه از این تعداد 121 روستا بیش از 20 خانوار جمعیت دارند.
79 درصد نیروی كار تربت حیدریه در گستره 90 هزار هكتاری زمینهای كشاورزی و باغی این شهرستان به كشاورزی اشتغال دارند.
بخش كشاورزی این شهرستان با تولید 37 نوع محصول زراعی و 31 نوع محصول باغی به ترتیب رتبه های پنجم و سوم را از این نظر در خراسان رضوی در اختیار دارد.
یكی از شاخص ترین محصولات این شهرستان كه در ایران و جهان رتبه نخست را به خود اختصاص داده، زعفران است كه كشت آن در سطح هشت هزار هكتار از اراضی این شهرستان با تولید سالانه 34 تن صورت می گیرد.

* نگذاشتیم حتی یك شهروند تربت حیدریه از بارش های سیل آسا آسیب جانی ببیند
فرماندار ویژه تربت حیدریه در باره بارندگی های سیل آسای اخیر در این شهرستان به خبرنگار ایرنا گفت: به گواه اداره هواشناسی در سال زراعی جاری شاهد افزایش ۱۴۰ درصدی بارندگی در این خطه نسبت به سال زراعی قبل بوده ایم.
علی رستمی افزود: در مدت 28 روز نخست سال جاری میزان باران در این خطه 66.2 میلیمتر بود كه نسبت به مدت مشابه سال قبل كه 32.1 میلیمتر اعلام شده، 106 درصد افزایش داشت.
وی اظهار داشت: به دلیل خشكسالی های چند 10 ساله اخیر و البته غفلت برخی مسئولان، شاهد ساخت و سازهایی در بستر رودخانه ها بودیم و لایروبی كانال ها نیز آنطور كه باید و شاید صورت نگرفت اما در روزهای پایانی سال گذشته و از ابتدای سال جاری تمام اعضای كمیته بحران شهرستان، بی اعتنا به تعطیلی نوروز و با انجام یك سری فعالیت های منظم و یكپارچه كارهایی كه ظرف چند سال انجام نشده بود را به نحو مطلوب به سرانجام رساندند و نتیجه آن شد كه اجازه ندادیم حتی یك شهروند یا هموطن روستایی در این سیل آسیب جانی ببیند.
رستمی با بیان اینكه از دایره انصاف به دور است اگر نگوییم بارش های سیل آسای اخیر برای منطقه ما نعمت و مزیت بود گفت: افزایش منابع آب زیرزمینی، سرریز شدن آب بندها، تقویت قنات ها، احیای مراتع و به خصوص تقویت بنیه كشاورزی و دامپروری شهرستان از دیگر مزایای این بارش ها بود.
وی اظهار داشت: ما این بركت ها را پس از لطف خداوند، مدیون تدابیر اعضای شورای مدیریت بحران شهرستان می دانیم كه مهمترین آن پاكسازی، لایروبی و لایه برداری مسیرهایی به طول 70 كیلومتر بود كه امكان داشت با عبور سیل، مشكل آفرین شود.
وی گفت: همچنین دهانه پل ها در جاده های اصلی و فرعی بازبینی و ارزیابی شد، بازدیدهای میدانی از مسیرها، مسیل ها و رودخانه ها انجام شد و هر جا كه به مرمت و بازسازی نیاز داشت با نظر كارشناسان مربوطه انجام شد.
فرماندار تربت حیدریه با بیان اینكه در حوزه مناطق روستایی، موضوع بیمه مسكن روستایی ترویج و روستاییان تشویق به انجام این مهم شدند افزود: سد 'نسر' در جلگه رخ نیز كه هنوز افتتاح نشده، آبگیری شد و حجم 500 هزار مترمكعبی آن پر و حتی سرریز شد.
وی ادامه داد: با بارش های اخیر مراتع این شهرستان سرسبز شد و در بخش منابع طبیعی كه به دلیل خشكسالی های چند سال اخیر بسیاری گونه ‌های گیاهی رو به انقراض بود دوباره رشد كرد.

* پیش بینی برداشت 6 تا 10 هزار تن گندم و جو دیم در تربت حیدریه
مدیر جهاد كشاورزی تربت حیدریه نیز گفت: هر چند میزان خسارت باران در 28 روز نخست امسال در بخش ‌های زراعت، باغات، آبزیان پرورشی، طیور، دام، ساختمان ها، تاسیسات، منابع طبیعی، قنوات، ادوات و ابزار آلات كشاورزی حدود 479 میلیارد ریال برآورد شده است اما این میزان در مقابل مزایای بسیار زیاد آن، ناچیز می باشد كه مهمترین آن، احیای كشت دیم در این خطه است.
محمدرضا عباسپور افزود: ۶ هزار هكتار زمین دیم برای كشت غلات در این شهرستان داریم كه اگر وضعیت بارندگی در اردیبهشت ماه نیز ادامه یابد، پیش بینی می‌شود ۶ تا ۱۰ هزار تن گندم و جو از این میزان سطح زیركشت برداشت كنیم.
وی اظهار داشت: در سال زراعی گذشته به دلیل خشكسالی به هیچ وجه كشت دیم در این شهرستان نداشتیم.
عباسپور ادامه داد: از مجموع ۳۰۰ هزار راس دام سبك این شهرستان، ۲۰۰ هزار راس با این شرایط جوی به مدت ۴۵ روز از مراتع تغذیه و تعلیف خواهد شد كه هزینه ‌های دامداران را بسیار كاهش می دهد.
وی گفت: نتیجه مثبت دیگر بارندگی های اخیر این است كه ۴۵۶ حلقه چاه عمیق كشاورزی موجود در این خطه دستكم برای سه مدار آبیاری نیاز به روشن شدن موتور پمپ ندارند كه این امر حدود یك میلیون مترمكعب صرفه‌ جویی آب را در پی خواهد داشت.
وی افزود: مزیت بعدی بارش ها، آب دهی قنات ها و چشمه های كشاورزی است كه حدود ۲۰ میلیون مترمكعب افزایش آب دهی از چشمه ها و قنوات را در طول سال شاهد خواهیم بود كه دستكم ۱۰ درصد افزایش تولید را در پی خواهد داشت.
مدیر جهاد كشاورزی تربت حیدریه به مزیت بارندگی ها در بخش زعفران اشاره كرد و گفت: زعفران كه محصول محوری این منطقه است به طور معمول پس از عید نیاز به یك آبیاری بهاره دارد كه به اصطلاح به آن 'زردآب' می گویند.
وی اظهار داشت: مزیت 'زردآب' این است كه طول دوره رویش را زیاد می كند و كمك می كند برگها سبز بمانند كه این یك فرایند فیزیولوژی است و هر چه مدت سبزی برگ زیادتر شود، میزان فتوسنتز نیز افزایش پیدا می كند و لذا در آینده پیازهای زعفران درشت تر شده و در میزان تولید آن بیشتر می شود.

* تولید كتیرا و آنغوزه در حوزه منابع طبیعی تربت حیدریه دستاورد دیگر بارش های اخیر
رئیس اداره منابع طبیعی تربت حیدریه نیز به خبرنگار ایرنا گفت: به دنبال بارندگی های امسال امید است با برداشت كتیرا و آنغوزه در بیش از 2 هزار هكتار با برآورد برداشت 2 هزار و 300 كیلو گرم كتیرا به ارزش هر كیلو 700 تا 900 هزار ریال و شیره آنغوزه به میزان هزار و 200 كیلو گرم به ارزش هر كیلو 2 میلیون و 500 هزار ریال علاوه بر ایجاد اشتغال، درآمدزایی خوبی برای بخش خصوصی در پی داشته باشد كه این ارقام به دلیل تداوم بارش ها، قابل افزایش خواهد بود.
سعیدرضا فلاح، مساحت اراضی منابع طبیعی شهرستان را 255 هزار و 451 هكتار عنوان كرد و افزود: این بدان معناست كه ۷۰ درصد مساحت كل شهرستان را عرصه های منابع طبیعی در بر گرفته كه به تفكیك ۸۱۱ هكتار بیشه زار و درختچه، ۹۷ هكتار مراتع خوب و متراكم، 58 هزار و 121 هكتار مراتع متوسط و نیمه متراكم، 178 هزار و 778 هكتار مراتع فقیر و كم تراكم، چهار هزار و 228 هكتار بیرون زدگی سنگی و 500 هكتار به صورت ذخیرگاه جنگلی گونه ارس می باشد.
وی اظهار داشت: مساحت حوزه های آبخیز شهرستان 275 هزار هكتار شامل 50 حوزه و زیرحوزه آبخیز است كه تاكنون 10 درصد از اجرای عملیات آبخیزداری شامل عملیات مكانیكی از قبیل بند خاكی، سنگ ملات و گابیون و عملیات بیولوژیك و بیومكانیك از قبیل بذر كاری، كپه كاری، نهال كاری، تراس بندی و بانكت بندی انجام شده است.
وی گفت: با اجرای عملیات آبخیزداری در هر منطقه كه موجب استقرار پوشش گیاهی می شود نفوذ آب در خاك حدود ۴۰ برابر مناطق بدون پوشش گیاهی افزایش می یابد و از وقوع سیلاب و فرسایش خاك در اثر بارش های فصلی و بهاری جلوگیری می گردد.
فلاح افزود: از آنجا كه در بیش از ۱۵حوزه آبخیز شهرستان طرحهای مطالعاتی تهیه و مصوب شده، لذا با تخصیص 200 میلیارد ریال، می توان از وقوع سیل جلوگیری و باعث كاهش ۵۰ درصدی خسارات ناشی از آن در این شهرستان شد و روان آب ها و سیلاب های فصلی را در بالادست حوزه ها مهار و تهدید سیل را به فرصتی در راستای تغذیه سفره های آب زیرزمینی، چاه ها و قنوات تبدیل كرد.

*بارش های بهاری محیط زیست تربت حیدریه را تلطیف كرد
رئیس اداره حفاظت محیط زیست تربت حیدریه نیز گفت: افزایش نزولات جوی و به تبع آن افزایش پوشش گیاهی در مراتع و اكوسیستم های طبیعی موجب شادابی و سر سبزی درختان و گیاهان، ایجاد فرایند فتوسنتز به صورت مطلوب تر در گیاهان، افزایش میزان اكسیژن و كاهش دی اكسیدكربن در جو شده و شادابی محیط زیست منطقه را به همراه داشته است.
داوود نورمحمدی افزود: پوشش گیاهی مطلوب علاوه بر حفظ رطوبت خاك و جلوگیری از تبخیر، باعث بهبود كیفیت خاك از طریق افزایش میكرو ارگانیزم های مفید خاك می شود و در نتیجه جلوگیری از فرسایش خاك در ارتفاعات و سطوح شیب دار را به همراه دارد.
وی اظهار داشت: همچنین علوفه و دان در طبیعت به راحتی در اختیار حیات وحش قرار می گیرد و آن ها برای تامین غذای خود مجبور هجوم به روستاها نخواهند شد.
وی گفت: پرشدن آبگیرها و آب بندهای طبیعی و مصنوعی و احیای زیستگاه پرندگان آبزی و كنار آبزی، احیای چشمه های خشك شده فصلی و همچنین دسترسی آسانتر حیات وحش به آب و افزایش زاد و ولد و بازگشت حیات وحش به زیستگاه های طبیعی خود و احیای اكوسیستم ها را به دنبال دارد كه این بستر بر اثر بارش های بهار امسال فراهم شده است.
نورمحمدی با بیان اینكه شهرستان تربت حیدریه 385 هزار هكتار اراضی ملی دارد كه 22 هزار هكتار از ارتفاعات شمال شرق و جنوب شرق این شهرستان شامل منطقه شكار ممنوع ژرف و بزمای است افزود: گستره منطقه 'ژرف ' 58 هزار هكتار است كه در محدوده شهرستان های تربت حیدریه، زاوه و فریمان و حدود 22 درصد از وسعت این منطقه در حوزه استحفاظی تربت حیدریه قرار دارد.
وی اظهار داشت: گونه های شاخصی چون قوچ و میش، كل و بز، گراز، گرگ، كفتار، پلنگ، گربه وحشی و پرندگانی چون كبك، تیهو و انواع پرندگان شكاری در این منطقه زیست می كنند.
به هر حال انتظار می رود آن روی دیگر سكه بارش های بهاری كه افزایش دبی رودخانه ها، افزایش منابع آبهای زیرزمینی و آب های ذخیره در پشت سد است نیز در شرایطی كه كشور در چند سال اخیر با بحران خشكسالی دست و پنجه نرم می كند، مورد توجه رسانه ها قرار گیرد تا با پرداختن به این موارد علاوه بر افزایش آگاهی عمومی، موجبات كاهش آلام آسیب دیدگان و امید به آینده روشن برای آنها فراهم گردد.
شهرستان 225 هزار نفری تربت حیدریه در 150 كیلومتری جنوب غربی مشهد قرار دارد.
7079/6121 / 6053