۲۷ فروردین ۱۳۹۸ - ۱۰:۳۰
کد خبر 83280200
۰ نفر
نجات تالاب گاوخونی، مدیریت یا باران

اصفهان- ایرنا- تالاب بین المللی گاوخونی شاهرگ حیاتی فلات مركزی ایران كه با قطع حقابه این اكوسیستم طبیعی به دلایل مختلف از جمله بی توجهی و مدیریت غلط با بحران خشكسالی مواجه شد فقط بارندگی های اخیر توانست بخشی از آن را نجات دهد.

به گزارش ایرنا، تالاب ها یكی از مهمترین اكوسیستم های طبیعی كم نظیر هستند كه سه درصد از سطح كره زمین را به خود اختصاص داده اند.
ایران كشوری خشك و نیمه خشك است و 1.8 دهم درصد مساحت آن را تالاب تشكیل می دهد،
كارشناسان معتقدند تالاب ها اصلی ترین و مهمترین زیست بوم های محیط زیست به شمار می روند كه چند سالی است با بحران خشكسالی دست و پنجه نرم می كنند.
تامین غذا و آب، پاكسازی و تلطیف هوا، جذب آلاینده ها، كنترل سیلاب و خشكسالی، ذخیره كربن، تعدیل خرده اقلیم ها، مصارف شیلات، رونق گردشگری، حفظ فرهنگ های بومی و حفظ گونه های زیستی گیاهی و جانوری بر اساس یافته های كارشناسان، گوشه ای از كاركردهای این زیست بوم های مهم به شمار می رود.
تالاب ها همچنین در ثبات سطح آب های زیرزمینی، تامین منابع آبی تالاب های پایین دست، جلوگیری از نفوذ آب های شور، كنترل بادهای سخت و نمكی و رسوب زدایی از آب ها نقش پررنگی دارند كه به طور حتم اخلال در چرخه زیستی تالاب ها هر یك از این كاركردها را به مخاطره انداخته و محیط زیست اطراف را دچار بحران می سازد.
افزایش بی رویه سطح كشت اراضی حوضه های آبریز بالا دست، دریاچه ها و تالاب ها، كاهش آب ورودی به تالاب ها، اجرای طرح‌ های توسعه ای نظیر راهسازی و خطوط انتقال نیرو، ورود انواع آلاینده ها، شكار و صید غیرمجاز و بی‌ رویه و برداشت های علوفه و سایر محصولات تالابی، تغییركاربری اراضی تالابی برای امور كشاورزی، تغییر اقلیم و خشكسالی، حذف حق آبه های طبیعی و فقر اقتصادی و فرهنگی و تصرف اراضی از جمله چالشهایی است كه تالابها را به خطر انداخته است.
با توجه به اهمیت موضوع، شهر رامسر در شمال ایران در دوم فوریه سال ١٩٧٠ زادگاه یك كنوانسیون بین المللی با هدف حفاظت از تالاب های جهان شد كه به كنوانسیون رامسر معروف است، در آن سال، 18 كشور به آن پیوستند و امروز ١٧٠ كشور عضو این كنوانسیون هستند همچنین2 هزار و 337 تالاب جهان در آن به ثبت رسیده است.
ایران هم 24 عنوان در قالب 35 تالاب را در این كنوانسیون به ثبت رسانده است؛ یك و نیم میلیون هكتار از سه میلیون هكتار تالاب های كشور در كنوانسیون رامسر ثبت شد، اگرچه شروع آینده نگری در خصوص این بخش مهم طبیعت از ایران بود اما بنا به اظهار متخصصان حقیقت آن است بین 170 كشور عضو این كنوانسیون، تاكنون نتوانستیم سهمی در مدیریت تالاب ها داشته باشیم.
میزان بارش كشور از ابتدای سال آبی جاری (اول مهر سال 1397) تا 23 فروردین سال 98 بنا به اظهار مسوولان امر، 293 میلیمتر بوده كه نسبت به آمار بلندمدت 50 ساله، 45 درصد و نسبت به متوسط بارندگی سال گذشته بیش از 174 درصد افزایش داشته است.
بر این اساس كل جریان های ورودی به مخازن سدهای كشور بیش از 52 میلیارد مترمكعب اعلام شده كه سه و نیم برابر سال گذشته بوده و بیش از 250 درصد افزایش داشته است.
این بارش ها اگر چه خسارت های جانی و مالی بر جای گذاشت، اما در اوج نقمت با نعمت هایی همراه بود كه آشتی بیشتر تالاب های كشور با آب یكی از آنهاست، به طوری كه به گفته مسوولان، سیلاب‌ توانسته بیشتر تالاب ‌های ایران را در زمان حاضر سیراب و از آب پر كند.
تازه ترین آمار حاكی از آن است با توجه به گستردگی بارش های مناسب سال جاری و حجم زیاد جریان های سطحی، 44 پهنه از تالاب های مهم كشور كه در اثر خشكسالی مستمر سال های اخیر دچار مشكلات جدی شده بودند، بین 40 تا 100 درصد آبگیری كرده و از آب پر شده اند.
به دنبال بارش ها و حركت روان آب ها و سیلاب ها، بنا بر اظهار مسوولان، تالاب های گمیشان، آلاگل، اجی گل و آلما گل در شمال كشور، میقان و آقگل در مركز، چغاخور، گندمان، بامدژ، هورالعظیم ، حله و مهارلو در غرب و جنوب و تالاب هامون و هیرمند در جنوب شرق همچنین دریاچه ارومیه آبگیری شدند. علاوه بر این تالاب های شادگان، میان بران ، شین بان و جازموریان به گفته مسوولان وضعیت خوبی پیدا كردند.
در این میان استان اصفهان همچنان برغم بارش های بی سابقه و بالا آمدن محسوس سطح آب زاینده رود سهم بسیار ناچیزی از احیای تالاب ها دارد، به طوری كه با وجود بارندگی بی سابقه تالاب بین المللی گاوخونی پس از 15 سال تنها با رسیدن بخش اندكی از آب زاینده رود قدری زنده شد اگرچه همین اندك قدم رنجه آب موجی از مسرت و شادمانی مردم اصفهان را به دنبال داشت.
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان هشت فروردین امسال در حاشیه بازدید از این تالاب در گفت و گو با ایرنا، افزود : پس از بازگشایی دریچه های سد زاینده رود و استمرار بارش ها، پساب یك متر مكعب بر ثانیه وارد این تالاب شده است.
حجت الله غلامی گفت : با هدایت سیلاب و روان آب بارش های اخیر به رودخانه زاینده رود حجم 10 مترمكعب بر ثانیه به تالاب بین المللی گاوخونی رسید و این تالاب پس از 15 سال رنگ آب را به خود دید.

** گاوخونی رنجور و بی نصیب
گاوخونی را شاید بتوان تالاب بی نصیب و رنجور ایران نامید، چرا كه علاوه بر رویایی با سو مدیریت های دنباله دار، از سخاوت آسمان در ریزش بارش های سیل آسای اخیر هم محروم ماند و تمام سهم آن از خروش سیلاب های بی امان، به ورود ناچیز آب خلاصه شد، اینجاست كه در میان همه غفلت ها و بی مهری ها، باز هم باید باران را تنها چتر نجات گاوخونی دانست چرا كه پس از 15 سال دوباره بر تن خشكیده گاوخونی شبنم طراوت نشاند.
تالاب گاوخونی منطقه ‌ای به وسعت 476 كیلومتر مربع در 167 كیلومتری جنوب شرق اصفهان در كنار شهر ورزنه و در مجاورت تپه ‌های شنی واقع و ارتفاع آن از سطح دریا یكهزار و 470 متر و بیشینه عمق آن 150 سانتی متر است، این تالاب بیش از یك دهه به جز یك مورد آنهم كوتاه مدت در سال 95، آب را به خود ندیده است.
گاوخونی در سال 1354 در كنوانسیون رامسر به ثبت رسید و نام آن در فهرست تالاب های بین المللی قرار گرفت، این تالاب كه روزگاری یكی از زیستگاههای حیات وحش و پرندگان در فلات مركزی ایران بود اكنون نشانی از حیات موجودات زنده در آن نیست.
برخی از كارشناسان معتقدند اگر این تالاب منشاء گرد و غبار شود، انتشار سمی آلوده به فلزات سنگین شهر اصفهان و استانهای اطراف را تهدید می كند.
در چند سال اخیر توسعه نا‌متوازن استان اصفهان سبب ایجاد مشكلات و چالش‌های زیست محیطی بسیاری شامل آلودگی هوا، آلودگی آب، كم‌ آبی، خشكی تالاب گاوخونی و رودخانه زاینده ‌رود و افت شدید آب‌ های زیر‌زمینی شده است.
تالاب بین المللی گاوخونی در سال های اخیر بدلیل كاهش بارش ها در حوضه زاینده رود و برداشت بی رویه در این حوضه آبی، به منطقه ای خشك بدل شده است، این تالاب نقش عمده ای در اكوسیستم منطقه بویژه پراكنش ریزگردها تا كویر مركزی ایران دارد.
كاهش تبعات تغییرات آب و هوایی، تصفیه پساب های جاری شده در زاینده رود، پركردن سفره های آب زیرزمینی، جلوگیری از سیلاب، گردشگری و مباحث فرهنگی، تثبیت شن های روان و گنجینه متنوع زیستی و ژنتیكی از جمله ارزش ها و كاركردهای تالاب گاوخونی است.
زاینده رود به طول بیش از 380 كیلومتر بزرگترین رودخانه منطقه مركزی ایران از كوه‌ های زاگرس مركزی بویژه زردكوه بختیاری سرچشمه گرفته و در كویر مركزی ایران به سمت شرق حدود 200 كیلومتر پیش می ‌رود و در نهایت به تالاب بین المللی گاوخونی در شرق اصفهان می‌ ریزد.
این رودخانه تاكنون نقش موثری در عرصه های اقتصادی، فرهنگی ، زیست محیطی و اجتماعی و حیات تالاب گاوخونی داشته است از این رو صاحبنظران و متخصصان بر این باورند مسوولان كلان كشوری باید با در نظر گرفتن همه ابعاد و پیامدهای بی آبی آن و با نشست های تخصصی با حضور مسوولان استانهای مربوط برای نجات این رود تصمیم اصولی و كارشناسی اتخاذ كنند.

** 300 میلیون مترمكعب، نیاز آبی تالاب گاوخونی
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اصفهان در گفت و گو با ایرنا اظهار كرد: تالاب گاوخونی اصفهان برای سیراب شدن به حدود 300 میلیون متر مكعب آب نیاز دارد یعنی زمانی كه ارتفاع آب در این اكوسیستم طبیعی نزدیك به یك متر باشد به كاركرد واقعی اش می رسد.
ناصر حاجیان افزود : تاكنون كمتر از 10 میلیون متر مكعب آب به عرصه های تالاب بین المللی گاوخونی رسیده است در حالی كه باید سطح آب به بیش از این میزان برسد.
وی معتقد است مساحت تالاب گاوخونی به طور تقریبی برابر با مساحت شهر اصفهان است و این حجم گسترده باید به خوبی آب داشته باشد تا این كه سیراب شود.
استان اصفهان با مساحت 107 هزار و 443 كیلومتر مربع، حدود 25.6 درصد از مساحت كل كشور را به خود اختصاص داده است.
این استاد و متخصص بخش آب با اشاره به این كه در گذشته سالهایی هم بوده یك میلیارد متر مكعب در بستر این تالاب آب جاری می شد، خاطرنشان كرد : برای چنین اتفاقی سد زاینده رود هم پر از آب بوده است.
وی مدیریت منابع آب را بسیار مهم دانست و یادآورشد: برای تكمیل ظرفیت آب سد زاینده رود نیاز به آب بیشتری است و نباید نسبت به میزان تناسب ورودی و خروجی آن بی توجهی كرد و خودسرانه آب زیادی را باز كرد و منابع آبی را از دست داد.
حاجیان با اشاره به این كه امكان دارد میزان بارندگی در سرشاخه های زاینده رود به حدود 2 هزار تا 500 میلی متر برسد، تصریح كرد : چنین میزان بارشی در 60 سال گذشته به طور تقریبی كم سابقه بوده اما با توجه به این كه در سال گذشته كمترین میزان بارش را تجربه كرده ایم تحلیل موضوع و توجه به منابع آبی از اهمیت خاصی برخوردار است.
وی خاطرنشان كرد : باید در بخش آب متخصصان اظهارنظر كنند و بر اساس نظر كارشناسان كار را به خوبی پیش برود.

** ساماندهی زاینده رود، حلقه مفقوده احیای گاوخونی
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان در گفت و گو با ایرنا اظهار كرد: برای احیای تالاب بین المللی گاوخونی، باید ساماندهی رودخانه زاینده رود از سراب تا پایاب انجام شود.
حجت الله غلامی افزود : ساماندهی زاینده رود از پرت آب در مسیر جلوگیری می كند و در مواقع بازگشایی آب برای كشاورزی، اضافه های آن به تالاب هم می رسد.
وی اظهارداشت : در صورتی كه ساماندهی رودخانه زاینده رود در سالهای گذشته انجام شده بود بارندگی های اخیر به راحتی به سمت تالاب هدایت شده و آنرا سیراب می كرد.
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان تصریح كرد : برای احیا و ساماندهی این تالاب اعتباری در نظر گرفته نشده اما برای ساماندهی رودخانه زاینده رود از سراب تا پایاب اعتبار اختصاص پیدا كرده است.
وی بیان كرد: پس از بازگشایی سد زاینده رود، آب به تالاب گاوخونی رسیده اما دبی بالایی ندارد ولی بارش های خوب روزهای گذشته موجب شد آب با دبی به نسبت خوب به تالاب برسد.
غلامی اضافه كرد: با هدایت بخشی از سیلاب ها و روان آب ها به تالاب گاوخونی، وضعیت نامناسبی كه بر اثر خشكی كه در شرایط جوی ناپایدار با افزایش گرد و غبار همراه با فلزات سنگین در محیط اطراف پراكنده می شد، بهبود پیدا می كند.

** سهم حقابه گاوخونی، رویایی دست نیافتنی
13 بهمن سال گذشته شماری از كارشناسان شركت كننده در همایش تالاب بین المللی گاوخونی(تهدید ها و امیدها) در تالار شهید فتوحی دانشگاه صنعتی رهنمودها و اظهار نظرهای قابل تاملی را در این خصوص بیان كردند.
مدیر دفتر برنامه ریزی شركت آب منطقه ای اصفهان در این همایش اظهارداشت: از آن جایی كه حقابه زیست محیطی این تالاب طی سالهای گذشته پرداخت نشده ، تالاب گاوخونی به وضعیت كنونی دچار شده است.
بابك ابراهیمی با بیان اینكه در برخوار60 متر و نجف آباد 80 متر سطح آب های زیرزمینی افت كرده است، گفت: اینگونه مسائل پیامد بیماری بوده كه حوضه آبریز زاینده رود با آن مواجه شده و طی 30 سال اخیر به چالش عدم تعادل منابع، مصرف و توان اكولوژیك بدل شده است.
وی اضافه كرد: بسیاری از عواملی كه انسان در آن دخیل بوده باعث به وجود آمدن شرایط كنونی شده است، سدی كه ساخته می شود اجازه می دهیم در بالادست اراضی كشاورزی افزایش پیدا كند به همین دلیل سد از كاركرد افتاده است.
مدیر دفتر برنامه ریزی شركت آب منطقه ای اصفهان تصریح كرد: نگاه ما نگاه بخشی و مدیریت بخشی بوده است، همچنین از لحاظ جغرافیایی و بخش مدیریت فنی نگاه بخشی به مسائل داریم.
وی سال گذشته را در 50 سال پیش بدترین وضعیت آبی و خشكسالی دانست .

** ظرفیت بالای تالاب گاوخونی در تولید گردو غبار
عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی اصفهان یكی دیگر از سخنرانان این همایش بیان كرد: در گذشته تالاب بین المللی گاوخونی یك پیكره مهم منحصر به فرد آبی بود ولی در زمان حاضر به شكلی در آمده كه می تواند پتانسیل بالایی برای تولید گرد و غبار باشد.
احمد جلالیان ادامه داد : براساس تحقیقات انجام شده در صورت خشك شدن تالاب گاوخونی، خطر ریزگردها و سونامی نمك اراضی این منطقه را تهدید می كند.
جلالیان افزود: گاوخونی در كنترل فرسایش بادی، جلوگیری از سیل، از نظر شرایط تنوع زیست محیطی، گردشگری اجتماعی و اقتصادی یك مجموعه منحصر به فرد بوده است.

** تفاوت خشكی تالاب گاوخونی با دیگر تالاب ها
معاون نظارت و پایش اداره كل حفاظت محیط زیست اصفهان با بیان اینكه بدون حساسیت نمی توان از مشكلات زیست محیطی عبور كرد، افزود: متاسفانه مشكلات را عیان نمی كنیم و با آمار وارقام همه چیز را خوب جلوه می دهیم.
حسین اكبری با اشاره به اینكه برای ایجاد حساسیت ملی باید مشكلات را ارائه دهیم، ادامه داد: روند طبیعی خشك شدن تالاب ها میلیون ها سال طول می كشد زیرا خود تالاب ها حاصل كاركرد میلیون ها سال است.
وی تصریح كرد: بارگذاری بیش از حد، كشاورزی، صنعت و خدمات مشكلات كنونی را بر پیكره مظلوم تالاب گاوخونی به وجود آورده است.
معاون نظارت و پایش اداره كل حفاظت محیط زیست اصفهان ادامه داد: خشكی تالاب بین المللی گاو خونی با دیگر تالاب ها متفاوت است، تالاب گاوخونی در پهنه بیابانی و اقلیم خشك واقع شده است كه بادخیز بودن آن شرایط را صد چندان بحرانی می كرده و ریز گردها و منابع را تحت تاثیر خود قرار می دهد.
وی با بیان اینكه تالاب بین المللی گاوخونی در سال های نه چندان دور پذیرای حدود 150 هزار پرنده بوده است، خاطرنشان كرد: راهكار محیط زیست برای احیای تالاب تامین حق آبه است كه حدود 176 میلیون مترمعكب نیاز آبی این تالاب بعد از آشامیدنی است.
اكبری با اشاره به راهكارهای احیای تالاب گاوخونی اضافه كرد: تاسیس دبیر خانه مدیریت زیست بومی تالاب گاوخونی(براساس توسعه پایدار) و تامین نیاز آبی زاینده رود از راهكارهای احیای تالاب است.

** فرهنگ سازی، گام نخست احیای گاوخونی
عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی اصفهان در این همایش گفت: اگر در زمینه احیای تالاب گاوخونی فرهنگ سازی نشود نمی توان راهی از پیش برد البته فرهنگ سازی نیازمند زمان است.
وی تصریح كرد: با تاسف باید گفت آخرین مقوله ای كه درباره توسعه به آن می پردازیم، فرهنگ سازی است، فرهنگ سازی باید به نحوی باشد كه تصمیم گیری، تصمیم سازی و اجرای مسوولان در این راستا باشد.
عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی اصفهان با اشاره به اهمیت حفظ تالاب ها، تصریح كرد: باید اهمیت تالاب ها مطرح و بزرگنمایی شود از این رو رسانه ها بزرگترین رسالت را در این زمینه دارند این در حالی است كه به این رسالت عمل نمی كنند.
وی با بیان اینكه با ورود فناوری به كشور به جان طبیعت افتادیم، خاطرنشان كرد: ما علم نداشتیم و تكنولوژی را هم قرض كردیم از این رو توسعه ناپایدار و خارج از ظرفیت را در این راستا به ارمغان آوردیم كه نتیجه ای جز تخریب نداشت.
بصیری با اشاره به اینكه تالاب ها اكوسیستم منحصر به فرد و مولد هستند، تصریح كرد: تالاب ها در حد فاصل زیستگاه های آبی و خاكی قرار دارند یعنی مرز آب و خاك هستند.
به گفته عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی اصفهان، تالاب ها نقش كلیدی در نگهداری چرخه های طبیعی دارند و طیف وسیعی از تنوع زیستی را پشتیبانی می كنند.
این استاد دانشگاه، سدها را مشكل اصلی تالاب ها دانست و گفت: سد احداث می كنیم تا آب را كنترل كنیم اما طبیعت كنترل های دقیق و صحیحی از خود دارد از این رو مدیریت ناقص كه برای سدها و رودخانه ها وجود دارد ما را به این نقطه رسانده است.
وی با بیان این كه مدیریت آب كشور به دست مهندسان است نه دست فردی اكولوژیست و محیط زیست و كشاورز ادامه داد: آن ها دیدگاه پروژه محور و مهندسی دارند و تمام هم و غم خود را بر روی اجرا و طرح گذاشتند.
به گفته بصیری مدیریت آب مهم تر از تامین آب است در غیر این صورت با كمبود آب مواجه خواهیم شد.
وی با بیان اینكه خشك شدن تالاب به این دلیل است كه ظرفیت محیط و رودخانه را در نظر نگرفتیم، اضافه كرد: قوانین مربوط به آب در ایران خوب است، از ابتدا تاكنون چهار قانون آب داشتیم كه در هیچ یك از آن ها قانونی در راستای تعرض در آب ها را نداریم.
این استاد دانشگاه با بیان اینكه باید ارزش تالاب ها به درستی به همگان شناخته شود، بیان كرد: مدیریت حوضه از سراب تا پایاب باید واحد، مشترك و یكپارچه شود، حكمرانی صحیح و قوی باید داشته باشیم تا تالاب حفظ شود.
وی اضافه كرد: كمبود آب به دلیل حكمرانی ناصحیح در این راستا است.
عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی اصفهان با بیان اینكه بزرگترین مشكل كشور آب بوده كه قابل حل است، خاطر نشان كرد: فرصت برای خطا در رابطه با آب وجود ندارد و اقداماتی صورت می گیرد و برنامه ها و پروژه هایی در حال اجراست كه انگار با كم آبی رو به رو نیستیم.

**اصفهان ستیزی، سنگ بزرگ در مسیر آب
رئیس مجمع نمایندگان مجلس اصفهان تصریح كرد: تالاب گاوخونی و محیط زیست دارای سهمیه است كه اكنون آب برای بخش كشاورزی باز شده سهم تالاب و محیط زیست را هفت مترمكعب در نظر گرفتند.
حجت الاسلام سید ناصر موسوی افزود: در مجلس هشتم عنوان كردم اگر تالاب گاوخونی خشك شود و ریزگردهای سمی در هوا پرتاب شود تمام استان ها حتی تهران را درگیر خواهد كرد.
رئیس مجمع نمایندگان مجلس اصفهان تصریح كرد: مجمع نمایندگان استان در دوره دهم مجلس شورای اسلامی به اذعان نمایندگانی كه از ادوار اول در مجلس بودند گفتند هیچ زمان اتحادی به ویژه برای آب نبوده است.
وی با بیان این كه 25 جلسه با مسوولان طراز اول كشور در خصوص آب برگزار شد، ادامه داد: یكی از درخواست ها بحث احیای زاینده رود و تالاب گاوخونی توسط نمایندگان در مجلس بوده است.
موسوی لارگانی خاطرنشان كرد: زمانی كه مدیر قصد ارتقا جایگاه دارد عنوان می كند در فلان رتبه كشوری رتبه نخست را داریم كه این موضوع باعث می شود نتوانیم بودجه كافی برای استان تخصیص دهیم.
وی با بیان اینكه مشكل به خود ما باز می گردد چرا كه از حق خود دفاع نمی كنیم، یادآور شد: اگر اتحاد با مدیران وجود داشته باشد مشكلات كنونی برطرف خواهد شد.
وی با اشاره به بازگشایی سد زاینده رود و شادی مردم گفت: نباید شادی مردم را با بی تدبیری از آن ها سلب كنیم.
به گزارش ایرنا، هرچند بارش های اخیر در برخی نقاط كشور، خساراتی به همراه داشته اما این بارش ها، زندگی دوباره ای به بیشتر تالاب ها كه از كم آبی شدیدی رنج می بردند، بخشید.
به گفته صاحبنظران، احیای تالاب ‌ها در ایران تا پیش از این آرزوی محالی بود اما حالا كه سیلاب‌ها توانسته‌اند این آرزوی محال را بدون بیان كمبود بودجه و سنگ ‌اندازی‌ های سازمانی به واقعیت بدل كنند واقعیت این است كه اگر حق ‌آبه تالاب ‌ها و بهره‌ برداری از تالاب‌ها طبق روال سابق باشد، این خوشحالی و لبخند تالاب ‌ها چندان طولانی نخواهد بود.
6026/9861