۲۱ فروردین ۱۳۹۸ - ۰۹:۲۶
کد خبر 83272091
۰ نفر
سد، دیواری برای كنترل سیلاب

تهران- ایرنا- سدسازی ازجمله راهكارهایی است كه ضمن كمك به مدیریت صحیح منابع آب، مانع از جاری شدن روان آب ها و بروز سیلاب های ویرانگراست، اما مباحثی همچون بی توجهی به لایروبی سدها و انجام ندادن عملیات تثبیت جنگل ها و مراتع در بالادست، باعث می شود سدها خیلی زود كاركرد خود را از دست بدهند.

به گزارش روز چهارشنبه خبرنگار اقتصادی ایرنا، «سد» دیواری مستحكم است كه با هدف مهار كردن یا تغییر مسیر آب، درعرض دره یا میان دو كوه و در مسیر رود ایجاد می‌ شود. در پشت این دیوار مستحكم، دریاچه‌ای درست می‌شود كه آب را ذخیره می كند تا در موقع نیاز از آن استفاده شود.
البته سدها در نگهداری و استفاده از منابع آب و زمین به انسان یاری می ‌رسانند و سدی كه در جای مناسب ساخته ‌شود، می‌تواند جلوی بسیاری از سیل‌ها و طغیان‌های آبی را بگیرد.
براساس اطلاعات منابع علمی، در گذشته و در هر منطقه خاص جغرافیایی بنابر ضرورت یا نیاز ساكنان آنجا نسبت به ایجاد سد، ‌بند یا آبگیر اقدام می كرده اند تا نیازهای خود در زمینه آبیاری و آبرسانی را برطرف كنند و در مناطقی نیز به خاطر پایین بودن سطح آب‌های رودخانه ها یا نیاز جهت تغییر مسیر رود، سدسازی انجام می گرفته تا بتوانند سطح آب را بالا آورده و برای نیازهای كشاورزی و عمرانی از آن استفاده كنند.
سد سازی در كشورهای مختلف جهان با اهداف متفاوت دنبال شده و اهداف مدنظر را محقق كرده اند؛ بسیاری از كشورها اكنون دیگر ظرفیتی برای احداث سدهای جدید ندارند و اگر می داشتند از اقدام در این زمینه خودداری نمی كردند.
«بهروزمرادی »مدیرعامل شركت مدیریت منابع آب و نیروی ایران در این باره به خبرنگار ایرنا می گوید: سد سازی دراكثر كشورهای جهان انجام شده است و هركشوری بنابه نیازهای خود اقدام به ساخت تعداد زیادی سد كرده و دیگر اكنون ظرفیتی برای احداث سدهای جدید ندارند.
به گفته وی، سایر كشورها در زمینه احداث سد گوی سبقت از كشورمان را ربوده اند و خیلی پیشتر از ما اهداف خود را محقق كرده اند.
بنابر آمارهای منتشره كشور چین تا سال 2018 میلادی افزون بر 38 هزارسد بزرگ و كوچك احداث كرده و در این زمینه پیشتاز جهان است.

** سد سازی در ایران
سد سازی در ایران به علت كمبود آب، ‌شرایط اقلیمی خاص و نیازهای روزمره آبی از زمان های قدیم مورد توجه جدی بوده و علاوه بر آن ساخت سد با هدف پیشگیری از طغیان رودخانه ها و بروز سیلاب انجام می شده است.
در سرزمین های ایران و مصر كه از قدیم در معرض سیلاب و طغیان رودخانه ها قرار داشتند‌، ساخت بندهای متفاوت در طول مسیر رودخانه ها و یا مناطق سیل خیز به جلوگیری از خسارات این گونه طغیان ها كمك فراوانی می كرد.
روند سد سازی در ایران گرچه با فراز و فرودهایی مواجه بوده اما رونق مجدد آن ازحدود 40 سال پیش آغاز شده است و اكنون 699 سد كوچك و بزرگ در كشورمان یا درحال بهره برداری است یا در دست احداث است و یا هنوز درمرحله مطالعه هستند.
اما نمی توان نقش سدها در مقابله با سیلاب ها را نادیده گرفت چنانكه «رضا اردكانیان» وزیر نیرو درسفری كه درروزهای پایانی سال 1397 به استان خوزستان داشت گفته بود: «خوزستان در كنترل سیلاب، مدیون سدهای بزرگ است».
حجت الاسلام و المسلمین «حسن روحانی» رئیس جمهوری هم در هیجدهم فروردین ماه در مراسم افتتاح پروژه های شهر تهران گفت: اگر سد های كرخه و گتوند نبود امروز استان خوزستان وضع خوبی نداشت.
مدیرعامل شركت توسعه منابع آب و نیروی ایران گفت: سد گتوند با توجه به موقعیت جغرافیایی ویژه ای كه در مجموعه زنجیره سد های ساخته شده روی رودخانه كارون برخوردار است، بار دیگر در فرودین 1398 ناجی خوزستان شد.
مرادی اضافه كرد: در سیلاب فروردین 1398 خوزستان، سدهای استان از بیشترین آورد در بالاترین حجم بارندگی برخوردار بودند.
وی افزود: ششم فروردین امسال در شرایطی كه بارندگی در استان خوزستان به شدت جریان داشت و مسئولان تصور می كردند كه سد گتوند سرریز كرده است،آب ورودی به مخزن آن بالغ بر پنج هزار و 300 متر مكعب بر ثانیه شد و خروجی آن فقط 700 متر مكعب بر ثانیه بود.
مرادی اظهار داشت: سیلاب های اخیر اهمیت سدسازی و خصوصا نقش سد گتوند را در كنترل و مهار سیلاب های استان خوزستان را به خوبی آشكار كرد و در شرایطی كه مركز استان خوزستان درگیر سیلاب های میان حوضه شده بود، نیروگاه برق آبی گتوند تنها با ظرفیت 500 متر مكعب بر ثانیه به فعالیت خود ادامه می داد تا بتواند مراكز جمعیتی مهمی چون اهواز و شهرها و روستاهای منطقه را به خوبی حفظ و حراست كند.
رئیس هیات مدیره شركت توسعه منابع آب و نیروی ایران گفت: مدتی كه سیلاب در استان خوزستان جریان داشت (پنجم تا هفتم فروردین 1398) هرگز دبی خروجی سد و نیروگاه گتوند از 800 متر مكعب بر ثانیه بالاتر نرفت.
سد گتوند كه روی رودخانه كارون در استان خوزستان ساخته شده، بلندترین سد خاكی كشور محسوب می شود.

** كنترل 363 میلیون متر مكعب سیلاب در سد كارون 4
مدیرعامل شركت توسعه منابع آب و نیروی ایران گفت: سد بلند كارون 4 در زمان بارندگی های اوایل امسال، در 48 ساعت بیش از 363 میلیون مترمكعب سیلاب را كنترل كرد.
مرادی یادآور شد: سد كارون 4 كه در ابتدای سرشاخه رودخانه كارون ساخته شده است، در مدت 48 ساعت (پنجم تا هفتم فروردین امسال) توانست بیش از 363 ملیون متر مكعب بارش ها و رواناب های منطقه را مهار كند و تنها 47 میلیون متر مكعب آن را به همراه تولید برق از نیروگاه خارج كند.
وی افزود: در این مدت ارتفاع تراز آب مخزن سد كارون 4 بیش از 12 متر افزایش یافت.
سد و نیروگاه كارون 4 در استان چهارمحال و بختیاری واقع شده است.

** مهار سیلاب 128 میلیون متر مكعبی در سد سیمره
مدیرعامل شركت توسعه منابع آب و نیروی ایران گفت: با توجه به پیش بینی های صورت گرفته در خصوص بارش های سیل آسا در فروردین 1398، تراز مخزن سد سیمره در اواخر سال گذشته به میزان 7.6 متر و به حجم 273 میلیون مترمكعب كاهش یافت.
این گزارش حاكی است كه در روزهای چهارم تا هفتم فروردین 1398 بارشی برابر با 93.5 میلی متر در ایستگاه هواشناسی سد سیمره ثبت شد كه در روز پنجم فروردین و در زمان بارندگی، دبی پیك ورودی به مخزن سد سیمره به میزان 831 متر مكعب بر ثانیه بود.
مرادی افزود: میزان افزایش تراز مخزن سد سیمره در زمان یاد شده برابر با 2.4 متر بود كه با توجه به كاهش ترازی كه قبلا انجام شده بود، به خوبی آورد رودخانه سیمره در سیلاب، كنترل و باعث شد كه دبی حدود 540 متر مكعبی در مخزن این سد ذخیره و كنترل شود.
وی با بیان اینكه از سوی دیگر تنها حدود 60 میلیون متر مكعب توسط نیروگاه برق آبی سیمره تخلیه شده كه معادل دبی 262 مترمكعبی است، اظهار داشت: این امر مانع از طغیان رودخانه در پایین دست سد سیمره شده و از بروز خسارت به ساكنان و كشاورزان منطقه جلوگیری كرد.
به گفته این مقام مسئول سد سیمره كه در استان ایلام ساخته شده است، در روزهای چهارم تا هفتم فروردین 1398 حدود 128 میلیون مترمكعب آورد رودخانه سیمره را كنترل و مهار كرد.
رئیس هیات مدیره شركت توسعه منابع آب و نیروی ایران گفت: در صورت كاهش نیافتن تراز مخزن سد سیمره در اواخر سال گذشته، علاوه بر تشدید خسارات به حوضه آبریز كرخه، پل ارتباطی گاومیشان به دلیل طغیان رودخانه كشكان به زیر آب می رفت و باعث قطع راه ارتباطی دره شهر به پلدختر می شد.
اما در عین حال كه سدها نجات بخش هستند اگر نسبت به لایروبی آنها بی تفاوت باشیم و علاوه برآن عملیات تثبیت جنگل ها در بالادست و آبخیزداری و آبخوانداری انجام نشود همین سد ها ممكن است بلای جان شوند.
اقتصام**2078**9189