قضاوت درباره نقش تغییر اقلیم در سیلهای اخیر نیازمند زمان است

تهران- ایرنا- كارشناسان برای وقوع سیل اخیر در كشور دلایل مختلفی را ذكر كرده اند كه یكی از آنها نقش تغییر اقلیم است اما برخی از استادان و صاحبنظران این عرصه معتقدند قضاوت كردن در این زمینه زود است و اثبات نقش تغییر اقلیم در وقوع این سیلهای فراگیر، نیازمند زمان است.

چند سالی است كه واژه تغییر اقلیم را به وفور می شنویم و به نظر می رسد ساده ترین راه حل این است كه هر تغییری كه در جو و زمین رخ می دهد از گرما، سرما، خشكسالی، بارش و توفان را به آن نسبت دهیم، مانند سیل اخیر كه در روزهای اخیر، استانهای گلستان، فارس، لرستان و خوزستان را درگیر كرد و عده ای بروز آن را به تغییر اقلیم نسبت داده اند.
این در حالی است كه به گفته «بهلول علیجانی» استاد دانشگاه خوارزمی قضاوت كردن و رسیدن به جوابی قاطعانه در این زمینه به زمان نیاز دارد.
وی روز یكشنبه در گفت و گو با خبرنگار علمی ایرنا گفت: ما می گوییم اقلیم بی نظم است اما وقتی تغییر اقلیم اتفاق می افتد این بی نظمی تشدید می شود، بنابراین وقوع سیل های اخیر در كشور را می توان از دو دیدگاه بررسی كرد.
وی درباره نقش تغییر اقلیم در بروز سیل های اخیر در كشور افزود: اگر بگوییم وقوع این سیل ها نشانه تغییر اقلیم است یعنی یك حالت «ترین» یا پدیده شدیدی رخ داده و این خسارت ها را به بار آورده است همانطور كه چند سال پیش در ایلام و گرگان اتفاق افتاده بود؛ از این دیدگاه می توان گفت كه تغییر اقلیم در بروز سیل ها نقش داشته است، چون گفته شده كه به علت تغییر اقلیم پدیده های «ترین» مانند خشكسالی ها، رگبارهای شدید و سیل ها پیش می آید.
وی ادامه داد: اما اگر بگوییم این تغییر اقلیم نیست بلكه وضعیت آبی كشور دارد به حالت طبیعی خود بر می گردد، باز می بینم كه بارش ها در كشور بی نظم است یعنی به این صورت كه یك سال اصلا باران نداریم و خشك است و سال بعد، باران به صورت رگبارهای شدید رخ می دهد، بنابراین به این موضوع می توان از دو دیدگاه نگاه كرد.
علیجانی اظهار داشت: اما اگر بارش ها سال آینده نیز تكرار شود آن موقع دیگر نمی گوییم تغییر اقلیم در بروز سیل ها نقش داشته است بلكه می گوییم داریم وارد دوره تَرسالی می شویم و مشكلات كم آبی كشور در حال برطرف شدن است اما اگر فقط امسال باشد نشانه تغییر اقلیم است.
وی ادامه داد: می دانیم كه تغییر اقلیم در جهان و در ایران اتفاق افتاده، هوای ایران گرمتر شده است، نشانه های تغییر اقلیم را مانند خشكسالی، سرما، سیل و گرمای شدید كه بی سابقه نیز بودند در سال های گذشته داشتیم، اكنون هم كه شاهد بروز سیل در كشور هستیم ممكن است یكی از آن نشانه ها باشد اما اگر سال بعد و سال بعد از آن هم تكرار شود می گوییم این نشانه های تغییر اقلیم نیست، خشكسالی تمام شده و داریم وارد دوره تَرسالی می شویم.
استاد دانشگاه خوارزمی تاكید كرد: بنابراین برای یافتن جواب درست باید منتظر بمانیم اما فعلا اگر همین یك تك پدیده امسال باشد نشانه تغییر اقلیم است و فعلا نیز اینگونه فكر می كنیم اما امیدواریم سال های بعد بارش ها تكرار شود كه آن موقع می توانیم بگوییم دوره تَرسالی ایران آغاز شده است.
وی درباره افزایش دما و تاثیر آن بر بارندگی ها در كشور گفت: افزایش دما در میزان بارش ها تاثیر ندارد بلكه در نوع بارش تاثیر دارد به طوری كه بارش ها را رگباری و تند كرده است.
علیجانی در پاسخ به اینكه آیا می توانیم دلیل بروز سیلهای اخیر را به تخریب محیط زیست نیز نسبت داد، گفت: بله می توانیم آن را به تخریب محیط زیست ربط دهیم یعنی وقتی بارش ها رگباری می شود آب باران در زمین نفوذ نمی كند یعنی ظرفیت نفوذ زمین بسیار كمتر از شدت این بارشهاست چون مراتع و جنگل را در بالادست نابود كرده ایم بنابراین باران در زمین جاری می شود و سیل راه می افتد.
وی اظهار داشت: گفته می شود در سیل اخیر در برخی جاها ارتفاع رسوبات تا سه متر رسیده است كه علت آن تخریب خاك در بالادست است چون پوشش گیاهی از بین رفته و خاك در معرض تخریب قرار گرفته است بنابراین با كاهش توان جذب خاك به جاری شدن باران در سطح زمین و وقوع سیل كمك كرده ایم.
علمی** 9014**