دانشگاه تهران در سال 97، بیش از 400 قرارداد بین المللی امضا كرد

تهران- ایرنا- مدیركل برنامه ریزی و همكاری های بین المللی دانشگاه تهران می گوید: این دانشگاه در سال 97 بیش از 400 قرارداد بین المللی امضا كرده به نحوی كه برترین دانشگاه در این حوزه شناخته شده است.

عبدالمجید اسكندری می افزاید: به طور معمول پس از بازدیدهای متقابل هیات های علمی و انجام مذاكرات و یا مكاتبات دو جانبه یا چند جانبه، دانشگاهها اقدام به امضای یادداشت تفاهم می كنند كه به عنوان سكوی اولیه در شروع همكاری ها محسوب می شود.

گروه دانشگاه ایرنا روز جمعه در گفت و گویی با عبدالمجید اسكندری تعداد و شیوه عملكرد تفاهم نامه های همكاری دانشگاهی در ارتباطات بین المللی دانشگاه تهران را جویا شد.

- ایرنا: نقش یادداشت های تفاهم همكاری را در انتخاب دانشگاه تهران به عنوان دانشگاه برتر در حوزه فعالیت های بین المللی توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری چگونه می بینید؟

** اسكندری: سال گذشته دانشگاه تهران بیش از 30 تفاهم نامه با اتحادیه اروپا در خصوص طرح های مبادله استاد و دانشجو و ظرفیت سازی در قالب پروژه های مختلف از جمله اراسموس پلاس امضا كرده است كه بر اساس آن اعضای هیات علمی، دانشجویان و كارشناسان می توانند با حمایت مالی اتحادیه اروپا مبادله شده و حمایت مالی آن توسط اتحادیه اروپا صورت می گیرد.
این تبادل به افزایش تجارب علمی و كاری شركت كنندگان و شناسایی ظرفیت ها و نیز ارتقای شرح حال علمی در جهت اشتغال در سطح ملی و بین المللی كمك می كند. دانشگاه های همكار ایران در این طرح ها از كشورهای مختلف اروپایی همچون بلغارستان، تركیه، اسپانیا، ایتالیا، مجارستان، لهستان، فرانسه و لیتوانی به شمار می آیند.
پروژه های اتحادیه اروپا بعضا به ظرفیت سازی تخصیص داشته كه بر اساس آن به تجهیز دانشگاه ها و شناخت ظرفیت های همكاری در تبادلات علمی كمك می كند.

- ایرنا: آیا یك نوع خاص از یادداشت تفاهم در موارد همكاری مورد استفاده قرار می گیرد؟

** اسكندری: بسته به نوع همكاری، یادداشت تفاهم های متنوعی وجود دارد. در سال گذشته همچنین شاهد افزایش یادداشت تفاهم همكاری دانشگاه تهران با بسیاری از دانشگاه های تركیه بوده ایم كه علاوه بر طرح های اراسموس در قالب طرحی موسوم به مولانا انجام می گیرد.
بر اساس این طرح تبادل استاد و دانشجو میان ایران و تركیه با حمایت مالی دولت آنكارا اجرایی می شود. از دانشگاههای همكار در این طرح می توان از دانشگاه یلدیز، اندوكوزمایس و نظایر آن نام برد. برای نمونه دانشجویان دانشكده كارآفرینی به تركیه اعزام و دانشجویان و استادان دانشگاه كركلای تركیه برای آموزش زبان وادبیات فارسی در دانشگاه تهران حضور یافته اند.
برخی از قراردادها مثل اعطای دو مدرك، در طرح هایی نظیر كوتوتل كه به صورت مشترك بین دو دانشگاه انجام می گیرد، قرارداد برای یك فرد تنظیم می شود. برخی گروه های آموزشی، موسسات، دانشكده ها یا پردیس ها ممكن است قراردادی صرفا با همتای خود امضا و از امضای قرارداد كلی اجتناب كنند و در همه این موارد، نقش این قراردادهای همكاری به عنوان سنگ اولیه همكاری غیر قابل انكار است.

- ایرنا: می توانید نمونه هایی از یادداشت های تفاهم همكاری جدید دانشگاه تهران را نام ببرید؟

**اسكندری: در ارتباط با سایر كشورها می توان از امضا یا تمدید مدت قراردادهای همكاری با دانشگاه های پكن، مطالعات خارجی پكن و رن مین نام برد.
یادداشت های تفاهم همكاری با دانشگاه های روسیه ازجمله دانشگاه لامانوسف مسكو و سنت پترزبورگ اجرایی شده است و شاهد تبادل تعدادی از دانشجویان و محققان دو كشور بوده ایم.
امضای تفاهم نامه جدید با دانشگاه دمشق، دانشگاه های فیلیپین (مانند فاطیما)، كره جنوبی (مدرسه مهندسی مكانیك دانشگاه سونگ كی اونكوان)، هند (مدرسه علم و تكنولوژی)، اتریش (دانشگاه وین)، آلمان (دانشگاه گوته، موسسه فرهنگ و مذهب اسلام)، اوكراین (موزه ملی تاریخ طبیعی)، ایتالیا (دانشگاه ترنتو، دانشگاه آلدومورو،) دانمارك (دانشگاه كپنهاگ)، سویس، فرانسه (دانشگاه لیون 2، پاریس تك، پاریس 3 (سوربن)، لهستان (دانشگاه كراكف) نیز ازجمله نمونه های تفاهم نامه های امضا شده است.

- ایرنا: برای امضای یادداشت تفاهم آیا دو دانشگاه باید همسطح باشند؟

**اسكندری : بعضی تفاهم نامه ها با دانشگاه های همسطح از نظر رتبه صورت می گیرد، برخی نیز ممكن است با دانشگاه های قوی تر و یا ضعیف تر امضا شود كه هر مورد فواید خاص خود را دارد. از دانشگاه های قوی تر می توان دروسی را فرا گرفت و جایگاه خود را ارتقا داد و از دانشگاه های ضعیف تر برای انتقال تجربه و تخصص و اشتغال برای بدنه دانش آموختگان و یا اساتید شاغل بهره مند شد.
در جهت ایجاد پیوند بیشتر دانشگاه ها، برخی اتحادیه های دانشگاهی نظیر آسیا و اقیانوسیه كه رئیس دانشگاه تهران اكنون رئیس آن است بخشی از برنامه اجلاس های اصلی آن به امضای یادداشت تفاهم همكاری دو جانبه یا چند جانبه بین دانشگاه های عضو تخصیص دارد كه به منزله برگ های درخت دوستی بین دانشگاه های ملل مختلف عمل می كند. بسیاری از مذاكرات درخصوص امضای یادداشت های تفاهم در حاشیه نشست های علمی و یا نمایشگاه های دانشجویی و علمی بین المللی شكل می گیرد.

- ایرنا: چگونه می توان از یادداشت تفاهم های همكاری و قراردادها بهره مند شد؟

** اسكندری: بهره گیری از این تفاهم نامه ها برعهده استادان، دانشجویان و كارشناسان دانشگاه است و تفاهم نامه صرفا یك بستر است. در بیشتر موارد در مكاتبات اولیه با گروه های آموزشی و یا مسئولان تسهیلات خدماتی، اشاره به وجود تفاهم نامه بسیار موثر است و می تواند شروع ارتباط بین المللی را تسهیل كند.
دانشگاه تهران در سال گذشته كارگروه های همكاری بین المللی را با حضور استادان برجسته با تفكر بین المللی در ارتباط با همكاری با كشورهای مختلف شكل داده است كه یكی از فعالیت های این كارگروه ها بررسی قراردادهای موجود و پیشنهاد امضای یادداشت های تفاهم و قراردادهای بین المللی جدید است.
یكی از اهداف راهبردی دانشگاه تهران بین المللی سازی درجهت ارتقای كیفی دانشگاه و جایگاه دانش آموختگان آن در سطح بین المللی است و در این جهت، یادداشت های تفاهم همكاری می تواند نقش مهمی ایفا كند.

- ایرنا: یادداشت های تفاهم چه زمانی شكل می گیرد؟

** اسكندری: یادداشت تفاهم های دانشگاهی عمدتا توافق دوجانبه یا چند جانبه میان طرفین است. درحقیقت برای بیان همگرایی اراده‌های طرفین و توافق به منظور افزایش همكاری در زمینه‌های مرتبط با فعالیت های آكادمیك به كار می رود. یادداشت تفاهم ها در بیشتر موارد تعهدات حقوقی ایجاد نمی كند و از این رو در جهت تسهیل ایجاد ارتباط اولیه، دانشگاه ها از انجام آن استقبال می كنند.

- ایرنا: آیا بدون یادداشت تفاهم امكان همكاری مشترك دانشگاهی میسر نمی شود؟

** اسكندری: اصولا فعالیت های دانشگاهی بین الملی بر بستر اعتماد متقابل صورت می گیرد و از آن جا كه دو استاد یا دانشجو یا سازمان همدیگر را به رسمیت شناخته اند حتی اگر سندی مكتوب هم نباشد كارهای خود را انجام می دهند ولی به هر شكل برای داشتن مبنایی مكتوب، یادداشت های تفاهم مفید است و به اجرایی شدن نظرات مورد مذاكره كمك می كند.

- ایرنا: آیا نفس امضای یادداشت تفاهم به خودی خود ارزشمند است ؟

** اسكندری: این نكته را باید در نظر داشته باشیم كه فعالیت های علمی و دانشگاهی بدون تبادل و مطابق با استانداردهای بین المللی به پیش نمی رود. یكی از معیارهای ارزیابی كیفی دانشگاه ها به رسمیت شناخته شدن فعالیت و كوشش علمی در سطح بین المللی و بر اساس استانداردهای علمی محض است.
بسیاری از نظام های رتبه بندی تعداد یادداشت های تفاهم یا تفاهم نامه را به عنوان یكی از پارامترهای بین المللی بودن دانشگاه ها در نظر می گیرند، از این رو داشتن دانشگاه همكار بین المللی به خودی خود كاری ارزشمند است.
معمولا دانشگاه ها یك پیش نویس اولیه تحت عناوین (Memorandum of Understanding (MoU یادداشت تفاهم همكاری، Letter of Cooperation ، Accord ،Framework Arrangement و نظایر آن را دراختیار دارند كه البته نحوه نگارش آن متفاوت است اما كم و بیش شبیه هم است. درمواردی هم كه هنوز اطمینان به امضای یادداشت تفاهم نیست از اسناد دیگری مانند قصد نامه یا انگیزه نامه Letter of Intent ممكن است امضا كنند به این مفهوم كه در آینده سندی قوی تر امضا خواهند كرد.

- ایرنا: آیا تضمینی برای اجرایی شدن مفاد یادداشت های تفاهم همكاری وجود دارد؟

** اسكندری: در طی فعالیت بین المللی در دانشگاه تهران و دیدار با همتایان دیگر كشورها مواردی بوده است كه دانشگاهی در سطح بین المللی تمامی یادداشت های تفاهم یا سایر اشكال قرارداد را اجرایی كرده است و مواردی هم بوده كه بخشی از آن یا اصولا هیچ همكاری شكل نگرفته است. برخی از قراردادهای همكاری نیازمند حمایت وزارت متبوع و مسئولان دانشگاهی و برخی نیازمند تلاش انفرادی یا جمعی مجموعه دانشگاهی است. مسائل و جریان های روز بین المللی و ارتباطات در سطح كشوری نیز بعضا می تواند بر روند ایجاد این پیوندها و امضای تفاهم نامه ها تاثیر بگذارد اما رویه ای كه عمدتا در مراكز دانشگاهی دنبال می شود توجه به این همكاری ها فارغ از تنش های مقطعی است و اعتقاد بر این است كه دیپلماسی علمی می تواند به تفاهم بیشتر بین المللی و ارتقای شرایط زندگی انسان و محیط پیرامون آن كمك كند.
**9491** 1055