سالی كه مسئولان باید كفش آهنی بپوشند: چهار پیش‌بینی از اقتصاد ایران در 98

تهران- ایرناپلاس- پیش‌بینی های برخی مراكز بین‌المللی از اقتصاد ایران در سال 98، از شاخصهای دشواری حكایت دارد؛ موضوعی كه دشواری كار مسئولان دولتی را نشان می‌دهد و این كه باید برای تدبیر شرایط، كفش آهنی بپوشند.

تورم دورقمی، افزایش نرخ بیكاری، ركود اقتصادی و كاهش درآمد‌های نفتی، چهار پیش‌بینی مراكز بین‌المللی از اقتصاد ایران در سال آینده هستند؛ مواردی كه در صورت تلاش مردم و مسئولان، می‌تواند تغییر كند؛ همان گونه كه در سال 97 و اوج تحریم‌ها منجر به افتتاح فازهای پارس جنوبی و بسیاری پروژه های دیگر شد.

قصد نداریم در آغاز سال نو با این گزارش، كامتان را تلخ كنیم، اما اطلاع از استدلال‌ها و پیش‌بینی‌ها می‌تواند هشداری برای تغییر مسیر باشد و اگر مثبت بیندیشیم، می‌تواند پیش‌بینی‌ها را تغییر دهد. در این گزارش، پیش‌بینی صندوق بین‌المللی پول، سازمان ملل، بانك جهانی، اكونومیست، سازمان بین‌المللی انرژی و فوربس را درباره چهار شاخص اقتصادی كشورمان، مرور می‌كنیم.



*تورم
صندوق بین‌المللی پول با پیش‌بینی افزایش شاخص قیمت‌ها از تورم 34.1 درصدی در سال آینده می‌گوید. سایر پیش‌‎بینی‌ها از تورم در سال آینده، ارقام بالایی را اعلام می‌كنند. به‌عنوان مثال، سازمان ملل در گزارش وضعیت و چشم‌انداز اقتصاد 2019، تورم 34.9 درصدی را برای ایران پیش‌بینی كرده است. در این گزارش، ایران در كنار افغانستان، بنگلادش، بوتان، مالدیو، نپال، پاكستان و سریلانكا یكی از كشور‌های منطقه جنوب آسیا است كه در گروه كشور‌های جنوب آسیا قرار دارد و تنها كشور با تورم دو رقمی در این منطقه است.

بر اساس این گزارش، با وجود آثار تورمی كاهش ارزش پول داخلی و افزایش قیمت نفت، پیش‌بینی كلی تورم در كشور‌های مختلف، نرخ‌های متوسط و با ثبات در میان‌مدت است كه ایران در این پیش‎بینی، یك استثنای قابل‌توجه است. بازگشت تحریم‌های تجاری، تحریم‌های سرمایه‌گذاری و مالی آمریكا و نیز ضعف ساختار داخلی، این پیش‌بینی را برای كشورمان رقم زده است.



*بیكاری
صندوق بین‌المللی پول نرخ بیكاری ایران در سال 2019 را 14.3 درصد پیش‌بینی كرده كه نسبت به سال گذشته كه 12.8 درصد بود، رشد داشته است. به نظر می‌رسد این پیش‌بینی با وجود شرایط ركودی و تورم بالا، خارج از انتظار نیست. سازمان ملل می‌گوید افت سرمایه‌گذاری و عدم انتقال تكنولوژی در 10 سال گذشته، موجب محدودیت در فعالیت‌های اقتصادی كشورمان شده است.


*رشد اقتصادی
پیش‌بینی بانك جهانی از رشد اقتصادی ایران در سال آینده منفی است. بانك جهانی عدد 3.6- را برای رشد تولید ناخالص داخلی كشورمان پیش‌بینی كرده كه رقمی پایین‌تر از كشور‌های صادركننده در منطقه خاورمیانه است. میانگین رشد اقتصادی برای كشور‌های الجزایر، بحرین، ایران، عراق، كویت، عمان، قطر، عربستان و امارات متحده عربی برای این سال 1.4 درصد پیش‌بینی شده است.

بر اساس تحلیل كارشناسان بانك جهانی، تحریم‌های یك‌سویه آمریكا، با تأثیر منفی بر رشد اقتصادی ایران، رشد اقتصادی منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا را نیز كاهش داده است. پیش‌بینی بانك جهانی از رشد اقتصادی منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (منا) برای سال آینده 1.9 درصد است كه ریسك تشدید تنش روابط ایران و آمریكا، می‌تواند با تأثیر منفی بر كشور‌های منطقه، مقادیر پایین‌تری را رقم بزند.


پیش‌بینی سازمان ملل از رشد اقتصادی ایران اندكی خوش‌بینانه‌تر است. خوش‌بینانه بودن به معنای رونق بیشتر نیست و در واقع در این پیش‌بینی، عمق ركود، كمتر برآورد شده است. بر اساس پیش‌بینی این سازمان، نرخ رشد اقتصادی ایران در سال آینده، 2.4- خواهد بود و تنها كشور در منطقه جنوب آسیا (افغانستان، بنگلادش، بوتان، مالدیو، نپال، پاكستان و سریلانكا) است كه نرخ رشد منفی را تجربه خواهد كرد. بر اساس این پیش‌بینی، میانگین نرخ رشد اقتصادی كشور‌های منطقه در سال آینده، 5.4 درصد خواهد بود.


*درآمد‌های نفتی
اكونومیست در تحلیلی كه از صنایع در سال 2019 ارائه داده، تحریم‌های ایران را به‌عنوان یكی از ریسك‌های پیش روی صنایع در سال آینده معرفی كرده است. ایران به‌عنوان صادركننده نفت، یكی از بازیگران عرصه انرژی در سطح جهان است و به عقیده تحلیل‌گران اكونومیست، ریسك وارد شده به بازار‌های جهانی نفت در اثر بازگشت تحریم‌های ایران و به دنبال آن، كاهش تولید نفت در كشورمان، قیمت‌های برنت را تا 75.35 دلار در سال 2019 افزایش خواهد داد. در این گزارش آمده است كه میزان صادرات نفت كشورمان با كاهش 45 درصدی نسبت به سال 2018 به 1.2 میلیون بشكه در سال 2019 خواهد رسید.

سازمان بین‌المللی انرژی نیز پس از آخرین اجلاس اوپك، كاهش صادرات نفت ایران را پیش‌بینی كرده است. در گزارش این سازمان آمده كه بازگشت تحریم‌های ثانویه آمریكا علیه ایران، عرضه نفت ایران را كاهش می‌دهد كه به دنبال آن قیمت‌های جهانی نفت تا تابستان 2019، ابتدا تا 86 دلار در هر بشكه افزایش می‌یابد و پس از آن، افزایش عرضه برای جبران كاهش سهم ایران در بازار جهانی نفت، قیمت‌ها را به 58 دلار در هر بشكه می‌رساند.


تحلیل‌گر فوربس نیز تغییرات قیمت نفت را از كانال تحریم‌های آمریكا علیه ایران مورد بررسی قرار داده و نتیجه گرفته است كه تغییر و تحولات بازار جهانی نفت كه با بازگشت تحریم‌های ایران در سال 2018 آغاز شده، قیمت 80 دلاری برای هر بشكه نفت برنت را در سال آینده رقم خواهد زد.

سازمان ملل در گزارش خود، از نقش كاهش درآمد‌های نفتی در كسری بودجه سال آینده كشورمان می‌گوید و استدلال می‌كند كاهش درآمد‌های نفتی و افزایش فشار‌ها برای اعطای مزایای اجتماعی، كسری بودجه ایران در سال آینده را به دنبال خواهد داشت.


*دورنمای اقتصاد ایران در سال آینده
پیش‌بینی‌های مراكز معتبر اقتصادی، در دوره‌های زمانی معین، بازنگری می‌شوند. این بازنگری‌ها به معنای خطای پیش‌بینی‌های قبلی نیست، بلكه نشان‌دهنده تأثیر شرایط، سیاست‌ها و عملكرد‌ها بر شاخص‌های اقتصادی است و نمی‌توان احتمال تحقق پیش‌بینی‌ها را، حتی اگر از سوی معتبرترین مراكز و شناخته‌شده‌ترین تحلیل‌گر‌ها باشند، صد درصد دانست.

تنها اراده، رویكرد علمی، تلاش و همدلی و استفاده از تمام ظرفیتهاست كه می‌تواند آینده را طور دیگری برای اقتصاد ایران در سال جدید رقم زند.