شفافیت آرای نمایندگان؛ گامی در مسیر حكمرانی خوب

تهران- ایرنا- شفافیت آرای نمایندگان، مسئولیت پذیری و پاسخگویی را محور آرای موافق، مخالف و ممتنع نمایندگان قرار داده و با ارتقای نظارت شهروندان و افكار عمومی، زمینه ساز حكمرانی خوب در فرآیند قانونگذاری است.

به گزارش خبرنگار سیاسی ایرنا، هفدهم مرداد 1397 طرح «شفافیت آرای نمایندگان» با امضای 29 تن از نمایندگان اصولگرای مجلس شورای اسلامی تقدیم هیات رئیسه مجلس شد؛ بنا به اظهارات نمایندگان شفاف شدن آرا از بهترین معیارهای ارزیابی مردم از نمایندگان است.
این طرح كه چهاردهم شهریور 97 مجلس شورای اسلامی اعلام وصول شد و فوریت آن رای نیاورد؛ با این حال این طرح بنابر اظهار نظر شماری از نمایندگان رونوشت طرحی است كه پیش تر در آذرماه 96 از سوی جمعی از نمایندگان فراكسیون امید، تقدیم هیات رییسه مجلس شده بود كه در نوبت بررسی قرار نگرفت.
نمایندگان دو جریان اصلی مجلس مواضع گاه متفاوت و گاه همسانی نسبت به طرح شفافیت آرا نمایندگان داشته اند؛ برخی آن را یك ضرورت در دستگاه قانون گذاری كشور دانسته و برخی دیگر این طرح را ابزاری برای بهره برداری های سیاسی در خانه ملت عنوان می كنند.نمایندگان عضو فراكسیون امید نخست كه پیشتر طرحی درزمینه شفافیت ارائه كرده بوند با این طرح مخالفتهایی كردند با این حال شماری از اعضای این فراكسیون همراه با طراحان ثانی(اصولگرایان و پایداری ها)، از نفس طرح دفاع كردند.

*از استقبال افكار عمومی تا مسئولیت پذیری آرا
رسانه ای شدن طرح شفافیت آرای نمایندگان، با استقبال مردم و افكار عمومی به ویژه در شبكه های اجتماعی روبرو شد. مسئولیت پذیری، پاسخگویی، شفافیت، نظارت، كارآمدی، مبارزه با فساد و ... از نتایج این طرح است و به گفته كارشناسان منجر به بهبود كیفیت قوانین و ارتقای جایگاه قانون گذاری كشور می شود.
به گزارش ایرنا در فرایند قانون گذاری گاها طرح ها، لوایح و مواد و تبصره هایی با رای نمایندگان تبدیل به قانون می شوند كه گاه به فاصله چند ماه یا یكی دوسال از گذشت آنها، مصوباتی خلاف آنها در مجلس شورای اسلامی تصویب می شود؛ موضوعی كه در جریان بررسی طرح و لوایح همچون بررسی برخی بندهای بودجه 98 و حتی پیشنهادهای نمایندگان خلاف برنامه ششم توسعه رخ داد.
با اجرای شفافیت آرای نمایندگان، رای یك نماینده محدود به یك موافقت یا مخالفت نخواهد بود بلكه مسئولیت پذیری و پاسخگویی نماینده را در قبال رای ارائه شده به دنبال خواهد داشت؛ از همه مهم تر نظارت شهروندان و افكار عمومی بر فرآیند قانون گذاری موضوعیت بیشتری پیدا می كند.
واقع امر این است كه كشور با چالش های مختلفی در حوزه های قانون گذاری، نظارت و اجرا روبرو بوده و همین مساله زمینه را برای بروز مسائلی نظیر فساد، قانون گریزی، رانت و بسیاری مسائل دیگر فراهم كرده است؛ اجرایی شدن شفایت آرای نمایندگان این امكان را فراهم می كند كه در برابر به آرایی كه نمایندگان ملت نسبت به طرح ها و لوایح در مجلس اتخاذ می كنند، نه با مسامحه و بی تفاوتی كه با كارشناسی و تعهد بیشتری نقش آفرینی كنند.

* شفافیت یا سیاسی كاری
طرح شفافیت آرای نمایندگان اگر چه هنوز تعیین تكلیف نشده است، با این حال در مظان سیاسی كاری و سوگیری جناحی قرار گرفته است به طوری كه برخی نمایندگان آن را ابزاری برای اعمال فشار از سوی مردم و همچنین موجب تضییع حق نماینده قلمداد می كنند.
در همین زمینه «احمد مازنی» نماینده مردم تهران و عضو فراكسیون امید مجلس شورای اسلامی و به عنوان یكی از موافقان این طرح در گفت و گو با ایرنا گفت: دلایل برخی مخالفان این طرح این دغدغه بود كه شفافیت، وسیله و ابزاری برای حذف رقیب قرار گیرد مثلا اگر پیشنهادی به عنوان طرح یا لایحه در مجلس مطرح باشد و یك جناح آن را خلاف باورها و اعتقادات خود می داند و از طرفی نماینده ای بر اساس وظایف نمایندگی خود به آن رای مثبت دهد در این شرایط ممكن است رای نمایندگان مبنایی برای رسیدگی به صلاحیت نماینده رای دهنده در دور بعدی نمایندگی مجلس شورای اسلامی قرار گیرد.
وی افزود: عناصر و سازمان هایی كه تصمیم سازی می كنند ممكن است از شفافیت استفاده ابزاری كنند؛ استدلال این دسته از مخالفان به سبب این كه در گذشته این موضوع تجربه شده تا حدودی پذیرفتنی است؛ در واقع شماری از نمایندگان شماری از اصلاح طلب، اصولگرا و مستقل بر این نظر هستند كه این طرح ذاتا درست است اما كلمه حقی است كه از آن اراده باطل می شود.
در همین زمینه «محمود صادقی» نماینده مردم تهران و عضو فراكسیون امید در مجلس شورای اسلامی در صفحه توییتر خود نوشت: ماده 6 قانون نظارت بر رفتار نمایندگان با ارجاع به اصل86 قانون اساسی و ماده 75 قانون آیین نامه داخلی مصونیت نمایندگان و غیرقابل تعقیب كیفری بودن آن ها به سبب آراء و اظهار نظرهای آنها تاكید كرده است.
«محمدرضا بادامچی» نماینده مردم تهران هم در زمان رد فوریت طرح شفافیت آرا نمایندگان در صفحه خود در توئیتر نوشت: مردم كارفرمای نمایندگان مجلس هستند و باید از عملكرد وكلای خود به صورت دقیق مطلع شوند؛ شفافیت آرای نمایندگان و نحوه مشاركت آنان در فرآیند تصویب لوایح و طرح ها، نكته عزیمت دموكراسی و ضرورت مغفول كشور ما است.
در هر صورت شفافیت آرای نمایندگان جدا از بحث و جدل ها و تعبیرها و تفسیرهایی كه درباره آن ارائه شده، طرحی در راستای تحقق حقوق و مطالبات مردم و نظارت شهروندان بر امر قانون گذاری است؛ این طرح مسئولیت پذیری، پاسخگویی و تعهد محوری را بعنوان ضرورت یك رای مطرح نمایندگان را به پرهیز از مسامحه كاری سیاسی و سوگیری های شخصی و جناحی درباره طرح ها و لوایح وا می دارد هر چند دغدغه های مخالفان این طرح هم قابل اعتناست و برای رفع این دغدغه ها باید فكری عاجل شود.
*سیام*3050*2021* 3063