توسعه بندر چابهار؛ حلقه گمشده حمل و نقل تركيبي

تهران-ايرنا- توسعه بندر چابهار به دليل نزديكي به بازارهاي جنوب و جنوب شرق آسيا مي‌تواند زنجيره حمل و نقل تركيبي را در ايران كامل كرده و علاوه بر درآمدزايي، اشتغال زايي داشته باشد.

به گزارش روز يكشنبه ايرنا، پراكنده بودن بازارهاي مصرف در جهان باعث مي‌شود تا تمركز براي انتقال كالا از طريق يكي از روش‌هاي حمل و نقل نه تنها صرفه اقتصادي نداشته باشد بلكه حتي در مواردي امكان‌پذير هم نباشد.
اكنون كالاها از قلب آسيا به سمت آمريكاي جنوبي بارگيري مي‌شود و تركيب روش‌هاي مختلف حمل و نقل امكان صادرات هر كالايي را از دام زنده گرفته تا دانه‌هاي قهوه فراهم كرده است.
در واقع، اين روش‌ها باعث شده تا دنيا كوچك‌تر شود و دسترسي به محصولات تمام نقاط دنيا براي مردم آسان باشد.
اما نمي‌توان محصولات و كالاها را با تكيه بر يكي از روش‌هاي حمل و نقل ريلي، هوايي، دريايي و يا جاده‌اي به دست مصرف كننده رساند؛ از همين رو حمل و نقل تركيبي به عنوان مفهومي جديد پا به عرصه صادرات كالا گذاشته است.
در اين روش كالا از محل توليد تا بازار مصرف از طريق 2 يا چند مدل حمل و نقل جا به جا مي‌شود. مهمترين دليل استفاده از حمل و نقل تركيبي نيز كاهش هزينه تمام‌شده و امكان رقابت‌پذيري بيشتر است.
با وجود استفاده از همه روش‌هاي حمل و نقل اما حمل و نقل دريايي را مي‌توان پاي ثابت در حمل و نقل تركيبي دانست زيرا كشتي‌هاي باري (كانتينري و فله‌بر) امكان جا به جايي حجم بالايي كالا را با هزينه‌اي پايين‌تر از ساير روش‌ها دارد و در مسافت‌هاي طولاني به صرفه است . بنابراين بيشتر كالاها از مبدا با كشتي به بنادر مقصد مي‌رسند و از طريق يكي ديگر از روش‌ها مانند ريلي و يا جاده‌اي به شهرها منتقل مي‌شوند.
ايران هم به دليل دارا بودن نوار ساحلي گسترده در جنوب، مي‌تواند در زمينه حمل و نقل تركيبي نقش فعالي را بازي كند.

** دور زدن تحريم ها با تكيه بر ترانزيت
در همين مورد، «ملك رضا ملك پور»، عضو هيات مديره انجمن توسعه دريا محور در گفت و گو با ايرنا با اشاره به اينكه ظرفيت ايران براي ترانزيت و ترانشيپ (تخليه و بارگيري مجدد در بندر) كالا بالاست، گفت: ايران از نظر جغرافيايي بهترين موقعيت را براي تامين اين خدمات در جهان دارد.
وي ادامه داد: البته براي اينكه اين ظرفيت را از حالت بالقوه به بالفعل تبديل كنيم نيازمند حمل و نقل تركيبي هستيم و بايد بتوانيم در كمترين زمان ممكن كالا را از يك شيوه حمل به شيوه ديگر منتقل كنيم.
ملك پور به موقعيت چابهار اشاره كرد و افزود: اين كار نه تنها در چابهار بلكه در تمامي بنادر ايران مانند خرمشهر، بوشهر، امام خميني، شهيد رجايي و بنادر درياي خزر ايران قابل اجراست.
وي بهره‌برداري ايران از ظرفيت انتقال كالا به روش حمل و نقل تركيبي را اندك دانست و تاكيد كرد: با توجه به تحريم كليه كشورهايي كه مي‌خواهند از ايران كالا وارد كنند، زماني كه به مرحله پرداخت مي‌رسند از بيم تحريم‌هاي آمريكا از معامله كنار مي‌روند.
عضو هيات مديره انجمن توسعه دريا محور با اشاره به مشكلات پيش روي صادرات ايران، گفت: از آنجا كه موضوع تحريم براي كليه كالاهايي است كه مبدا و يا مقصد ايران را دارند، بايد روي ترانزيت تمركز كرد.
وي ادامه داد: اقتصاد كشورهايي مانند هند، افغانستان، آسياي ميانه و قفقاز ممكن است به دليل تحريم‌هاي آمريكا عليه ايران و موانع نقل و انتقال كالا آسيب ببيند زيرا با جا به جا شدن چابهار با بندري دورتر، هزينه تمام شده حمل و نقل افزايش پيدا مي‌كند.
ملك پور افزود: اما از آنجا كه تحريم‌ها عليه ايران وضع شده، آمريكا نمي‌تواند جلوي ترانزيت كالا از مبدا و مقصدي به جز ايران را بگيرد و به همين دليل چابهار مي‌تواند در ترانزيت اين كالاها نقش داشته باشد.

** صادرات خدمات در بستر حمل و نقل تركيبي
وي به لزوم سرعت در ارائه خدمات در چابهار اشاره كرد و گفت: چابهار مي‌تواند از اين ظرفيت استفاده كند به شرط آنكه خدمات از نظر سرعت و هزينه تمام شده معطلي كشتي و كالا را به حداقل برساند و سرعت انتقال به آسياي ميانه و كالاهاي آسياي ميانه به چابهار از طريق خطوط ريلي و يا جاده‌اي كم شود.
وي اين روش ترانزيت كالا را نوعي صادرات خدمات دانست و افزود: علاوه بر كسب درآمد در حمل و نقل تركيبي، آثار اشتغالزايي نيز در كشور دارد.
ملك پور با اشاره به اينكه ظرفيت ايجاد شده در بخش دريايي محدود نيست، تاكيد كرد: مشكل اساسي بعد از تخليه در چابهار و انتقال به كشورهاي افغانستان و آسياي ميانه است و از آنجا كه در اين مسير امكانات ريلي نداريم، فشار به جاده‌ها مي‌آيد و از آنجا كه جاده‌ها توان لازم را ندارد، سرعت كاهش پيدا مي‌كند.
وي سهم حمل و نقل ريلي در ترانزيت بين‌المللي را 10 درصد عنوان كرد و ادامه داد: بايد بنادر ريلي را فعال كنيم و اين موضوع نبايد تنها در بندر چابهار مورد توجه قرار گيرد.
عضو هيات مديره انجمن توسعه دريا محور افزود: در سازمان ملل بخشي به نام كشورهاي محصور در خشكي وجود دارد . اين بخش در سال 2011 به كشورهاي جهان اعلام كرد كه اگر مي‌خواهيد در زنجيره اقتصاد و لجستيك جهاني براي كشورهاي محصور در خشكي نقش داشته باشيد، برنامه خود را ارائه كنيد.
وي گفت: اين موضوع براي ايران اهميت زيادي دارد زيرا7+3 كشور محصور در خشكي اطراف ايران وجود دارند ومحتاج سواحل ايران براي رسيدن به آبهاي آزاد هستند اما ايران پاسخي به اين فراخوان نداد در مقابل تركيه، مارات و پاكستان در اين زمينه فعالانه حضور پيدا كردند.
حمل و نقل تركيبي در شرايطي مي تواند براي ايران درآمدزا باشد كه زيرساخت‌هاي لازم از توسعه جاده‌ها گرفته تا افزايش خطوط ريلي در دستور كار قرار گيرد.
در كنار آن، ارتباط مطلوب در عرصه بين‌المللي با اولويت كشورهاي همسايه مهمترين اصلي است كه يك كشور را مسيري مطلوب براي عبور كالا به جهان معرفي مي‌كند. در نتيجه تنش‌زدايي در منطقه و جهان، موفقيت ايران را در اين راه تضمين خواهد كرد.
اقتصام**4018**9189