۲۹ اسفند ۱۳۹۷،‏ ۱۲:۵۳
کد خبر: 83249779
T T
۰ نفر
فرازهاي بهارانه

اصفهان- ايرنا- بهار، سفر، مهرورزي و صله رحم از موضوعاتي است كه مولاي متقيان علي (ع) در نهج البلاغه از آن سخن گفته است.

به گزارش ايرنا، نهج البلاغه ديباچه اي از حكمت ها و سخنان نغز، شيوا و اسرارآميز است كه تازگي و تنوع موضوعي آن بسياري از دانشمندان و صاحبنظران را در طول ساليان دراز شگفت زده كرده است.
نهج البلاغه از زبان بزرگ سخنور تاريخ كه كلامش سرآمد همه كلام هاست بر روي صفحات دل ها و فطرت ها نقش بسته است، از اين رو از آن به 'فوق كلام المخلوق و دون كلام الخالق' تعبير كرده اند.
اكنون در آستانه نوروز، اين عيد باستاني فرازهايي در اين كتاب ارزشمند به چشم مي آيد كه حامل پيام ها و نكته هاي بسيار است كه با مناسبت هاي اين روزها بي ارتباط نيست.

**بهار، كلاس مخصوص
فصل بهار يكي از مهم ترين موضوعاتي است كه امام علي (ع) نكته هاي مهمي مانند رستاخيز، معاد و تحول را بطن آن براي مخطب تحليل كرده است.
اين سخن از ايشان كه ' هر فصلي يك كلاسي است و فصل بهار يك كلاس مخصوص است' اين ادعا را ثابت مي كند.
امام علي(ع) در خطبه 115 مي فرمايد: 'خدايا رحمت خود را با ابر پرباران و بهار پر آب و گياهان خوش منظر شاداب بر ما نازل فرما، باراني درشت قطره بر ما فرو فرست كه مردگان را زنده و آنچه از دست ما رفته به ما بازگرداند. '
به گفته صاحبنظران در اين سخن كه مصداق آن در قرآن نيز آمده است، امام علي (ع) علاوه بر اشاره به برخي مواهب خدادادي طلب باران ، نظام طبيعت و دگرگوني نباتات به خوبي بيان شده است.
در جاي ديگري از نهج البلاغه(خطبه 185،) امام علي(ع مي فرمايند ': خدايي كه ابرهاي سنگين را ايجاد و باران هاي پي در پي را فرستاد، و سهم باران هر جايي را معين فرمود، زمين هاي خشك را بياري كرد، و گياهان را پس از خشكسالي روياند'
چگونگي پيدايش فصل ها و آغاز رستاخيز طبيعت مهم ترين پيام اين توصيف زيبا از بارش هاي بهاري است.
اهميت طبيعت پاك و شادابي حاصل از طبيعت گردي نيز در حكمت 14 امام علي (ع) آمده است كه فرمود :' نگاه كردن به سبزه موجب شادابي است'.

**پاسداشت آيين ها و سنت ها
در كتاب نهج البلاغه در نامه شماره 53 حضرت علي(ع) خطاب به مالك اشتر مي‌ نويسد: اگر سرزميني را فتح مي‌كنيد سنت‌ هاي پسنديده را كنار نگذاريد و حفظ كنيد و حتي آن را تبليغ كنيد.
اين سخن حضرت علي(ع) بنا به اظهار كارشناسان نشان مي‌دهد كه دين اسلام بويژه مكتب تشيع نگاه خاص و ويژه‌اي به بحث آيين‌هاي ملي بخصوص نوروز دارد.
در كتاب شيخ صدوق از حضرت علي(ع) نقل شده است: نوروز را پاس بداريد، روايتي از اسماعيل پسر حماد نوه امام ابوحنيفه (نعمان بن ثابت) آمده است كه مي‌گويد ايرانيان براي حضرت علي(ع) فالوده (پالوده) آماده كردند، بر پايه اين گزارش تاريخي، پدربزرگ ابوحنيفه براي امام علي(ع) فالوده آورد و آن حضرت اين خوراكي ايراني را ‌پسنديد. فرمود اين چيست؟ گفتند اي اميرالمؤمنين امروز نوروز است. فرمود، هرروز ما را نوروز سازيد.
غير از اين روايات، درباره نوروز نيز گفته مي ‌شود روز 18 ذي الحجه سال دهم هجري كه به عنوان روز عيد غدير خم است بنابر روايات تاريخي با نوروز تقارن پيدا كرده بود.

**سفر، تمرين وارستگي
حضرت اميرالمؤمنين(ع) فرمودند: هرگاه روزگار بر يكي از شما دشوار شد، پس، از سرزمين خود خارج شود و بيهوده خويش و خاندانش را با غصه خوردن غمگين نكند.
امام علي(ع) در روايتي از افراد مي‌خواهند به سفري نروند كه بيم آن مي‌رود به نماز يا دينشان لطمه بخورد.
انتخاب همسفر در اسلام بسيار مهم شمرده شده و حضرت علي(ع) در نامه 31 نهج البلاغه خطاب به فرزندشان فرمود: «قبل از مسافرت، از رفيق و همسفرت سؤال كن و اطلاع بياب، و قبل از تهيه مسكن از همسايه‌ات آگاه شو» در واقع تأكيد شد كه پيش از سفر، همسفر مناسبي پيدا كنيد زيرا مسافرت تنهايي مكروه است.
امام علي(ع) شب پيمايي را دوست نداشتند، ايشان هنگام سحر سفر خود را آغاز مي‌ كردند و كساني را هم كه قصد عزيمت به جايي ديگر را داشتند، به سفر در ساعت هاي صبح سفارش مي كردند.
يكي از مهم ترين آموزه اي كه در كلام امام علي(ع) درباره سفر مي توان دريافت اين است كه ايشان همواره به سفر عظيم يعني سفر آخرت اشاره كرده اند، در خطبه 223 نهج البلاغه مي خوانيم: 'از امكانات دنيا براي آخرت بهره گير و وسايل سفر آخرتت را فراهم ساز.'
به عقده تحليلگران به دليل همين توصيه است كه مسافرت نوعي تمرين براي وارستگي از تعلقات و تكيه بر توشه اندك، سختي كشيدن و گذران چند روز با محدوديت هاي خاص تعبير شده است.
در سال 37 هجري كه امام علي (ع) به سوي شام سفر آغاز كرد، اين نيايش(خطبه 46) را در حالي كه پا در ركاب نهاد زمزمه نمود 'خدايا از سختي سفر، و اندوه بازگشتن، و روبرو شدن با مناظر ناگوار در خانواده و مال و فرزند، به تو پناه مي برم، پروردگارا تو در سفر همراه ما و در وطن نسبت به بازماندگان ما سرپرست و نگهباني، و جمع ميان اين دو را هيچ كس جز تو نتواند كرد، زيرا آن كس كه سرپرست بازماندگان است نمي تواند همراه مسافر باشد و آن كه همراه و هم سفر است سرپرست بازماندگان انسان نمي تواند باشد.'
امام علي (ع) در اين خطبه در واقع آنچه فكر يك مسافر را به خود مشغول مي دارد، بيان كرد: نخست مشكلات سفر است ، دوم چگونگي بازگشت است كه آيا انسان پيروزمند و با دست پرباز مي گردد و يا شكسته حال و با دست خالي و سوم نگرانيهاي مربوط به خانواده و خانه و اموال است، امام از تمام اين مشكلات و امور نگران كننده به خدا پناه مي برد، و حل همه آنها را از خدا مي خواهد.

**پيوند با خويشاوندان، بازتاب هنر و خرد
امام علي (ع) در نامه 31 نهج البلاغه مي فرمايند' بسا دوري كه از هر نزديكي نزديكتر است و بسا نزديكي كه از هر دوري از آدمي دورتر است، غريب كسي است كه دوستي نداشته باشد.'
اين كلام مولاي متقيان به گفته تحليلگران انعكاس دهنده اهميت توانمندي انسان در دوست يابي است.
علي(ع) در خطبه 33 فرمود: 'اي مردم! هيچ كس هر اندازه هم ثروتمند باشد، از خويشان (ايل و عشيره ) خود و حمايت عملي و زباني آن ها از خويش بي نياز نيست، آنان بزرگ ترين گروهي هستند كه از انسان پشتيباني مي كنند و پراكندگي و پريشاني او را از بين مي برند و در مصيبت ها و حوادثي كه برايش پيش مي آيد بيش از همه به او مهربان و دلسوزند،نام نيكي كه خداوند براي انسان در ميان مردم پديد مي آورد بهتر است از مال و ثروتي كه وي براي ديگران باقي مي گذارد،هان! مبادا از خويشاوند نيازمند خود روي برتابيد و از دادن اندك مال به او، كه اگر ندهيد چيزي بر ثروت شما نمي افزايد و اگر بدهيد چيزي كم نمي شود، دريغ نكنيد، هر كه از خويشان خود دست كشد، يك دست از آنان بازگرفته، اما دست هاي فراواني از خود كنار زده است و آن كس كه با قوم و خويشان خود نرم خو و مهربان باشد، دوستي و محبت هميشگي آنان را به دست آورد.'
به باوربسياري از كارشناسان مذهبي مهرورزي، دوستي و حفظ پيوندهاي خويشاوندي نمود عيني هنرمندي و خردمندي به صورت توامان است.
حضرت علي(ع) در نامه 31 نهج البلاغه درباره شيوه رفتار با دوستان شايسته، مي افزايد: 'آن گاه كه برادرت [و دوستت] با تو قطع رابطه مي كند، تو با او بپيوند، وقتي او از تو قهر مي كند، تو با وي مهر بورز و به او نزديك شو، هرگاه او به تو بخل مي ورزد، تو بذل و بخشش كن، هر وقت او تندي نشان مي دهد، تو نرم باش و هرگاه او خطا مي كند، عذرش را بپذير و چنان باش كه گويا تو غلام اويي و او صاحب نعمت بر توست، (البته) مبادا اينها را در غير جاي مناسب انجام دهي يا چنين لطف و بزرگواري را با نااهل داشته باشي!'
اين سخن با سنت نيكوي كنار زدن كينه ها در نوروز و استحكام الفت و دوستي مطابق است.
از سوي ديگر در فرهنگ اسلامي، مهمان حبيب خداست و احترام به او يك ارزش محسوب مي شود. مهمان نوازي امام علي(عليه السلام) نيز در روايات بسياري مورد توجه قرارگرفته است. در روايتي آمده است كه روزي امام علي(ع) را نگران يافتند، چون سبب را پرسيدند، فرمود: 'هفت روز است كه مهماني براي وارد نشده و ترس من از اين است كه خداوند مرا مورد بي مهري خود قرار داده باشد.'
وجود نكته هاي ريز و درشت در درياي بيكران حكمت هاي نهج البلاغه نشانه كارآمدي و به روزبودن دانش مولاي متقيان با وجود گذر از قرن هاي متمادي است، فرازهاي سراسر آموزه كه بازخواني و تحليل آن بازگشت به تعاليم غني تربيت اسلامي را به دنبال خواهد داشت.
6026/9861

سرخط اخبار استان‌ها