۲۹ اسفند ۱۳۹۷،‏ ۱۲:۴۱
کد خبر: 83249763
T T
۰ نفر
فرازهای بهارانه

اصفهان- ایرنا- بهار، سفر، مهرورزی و صله رحم از جمله موضوعاتی است كه مولای متقیان علی (ع) در نهج البلاغه از آن سخن گفته است كه اندیشه های نابی كه با بكارگیری آن درون و برون هر انسانی متحول می شود.

به گزارش ایرنا، نهج البلاغه دیباچه ای از حكمت ها و سخنان نغز، شیوا و اسرارآمیز است كه تازگی و تنوع موضوعی آن بسیاری از دانشمندان و صاحبنظران را در طول سالیان دراز شگفت زده كرده است.
نهج البلاغه از زبان بزرگ سخنور تاریخ كه كلامش سرآمد همه كلام هاست بر روی صفحات دل ها و فطرت ها نقش بسته است، از این رو از آن به 'فوق كلام المخلوق و دون كلام الخالق' تعبیر كرده اند.
اكنون در آستانه نوروز، این عید باستانی فرازهایی در این كتاب ارزشمند به چشم می آید كه حامل پیام ها و نكته های بسیار است كه با مناسبت های این روزها بی ارتباط نیست.

**بهار، كلاس مخصوص
فصل بهار یكی از مهم ترین موضوعاتی است كه امام علی (ع) نكته های مهمی مانند رستاخیز، معاد و تحول را بطن آن برای مخطب تحلیل كرده است.
این سخن از ایشان كه ' هر فصلي یك كلاسي است و فصل بهار یك كلاس مخصوص است' این ادعا را ثابت می كند.
امام علی(ع) در خطبه 115 می فرماید: 'خدایا رحمت خود را با ابر پرباران و بهار پر آب و گیاهان خوش منظر شاداب بر ما نازل فرما، بارانی درشت قطره بر ما فرو فرست كه مردگان را زنده و آنچه از دست ما رفته به ما بازگرداند. '
به گفته صاحبنظران در این سخن كه مصداق آن در قرآن نیز آمده است، امام علی (ع) علاوه بر اشاره به برخی مواهب خدادادی طلب باران ، نظام طبیعت و دگرگونی نباتات به خوبی بیان شده است.
در جای دیگری از نهج البلاغه(خطبه 185،) امام علی(ع می فرمایند ': خدایی كه ابرهای سنگین را ایجاد و باران های پی در پی را فرستاد، و سهم باران هر جایی را معین فرمود، زمین های خشك را بیاری كرد، و گیاهان را پس از خشكسالی رویاند'
چگونگی پیدایش فصل ها و آغاز رستاخیز طبیعت مهم ترین پیام این توصیف زیبا از بارش های بهاری است.
اهمیت طبیعت پاك و شادابی حاصل از طبیعت گردی نیز در حكمت 14 امام علی (ع) آمده است كه فرمود :' نگاه كردن به سبزه موجب شادابی است'.

**پاسداشت آیین ها و سنت ها
در كتاب نهج البلاغه در نامه شماره 53 حضرت علی(ع) خطاب به مالك اشتر می‌ نویسد: اگر سرزمینی را فتح می‌كنید سنت‌ های پسندیده را كنار نگذارید و حفظ كنید و حتی آن را تبلیغ كنید.
این سخن حضرت علی(ع) بنا به اظهار كارشناسان نشان می‌دهد كه دین اسلام بویژه مكتب تشیع نگاه خاص و ویژه‌ای به بحث آیین‌های ملی بخصوص نوروز دارد.
در كتاب شیخ صدوق از حضرت علی(ع) نقل شده است: نوروز را پاس بدارید، روایتی از اسماعیل پسر حماد نوه امام ابوحنیفه (نعمان بن ثابت) آمده است كه می‌گوید ایرانیان برای حضرت علی(ع) فالوده (پالوده) آماده كردند، بر پایه این گزارش تاریخی، پدربزرگ ابوحنیفه برای امام علی(ع) فالوده آورد و آن حضرت این خوراكی ایرانی را ‌پسندید. فرمود این چیست؟ گفتند ای امیرالمؤمنین امروز نوروز است. فرمود، هرروز ما را نوروز سازید.
غیر از این روایات، درباره نوروز نیز گفته می ‌شود روز 18 ذی الحجه سال دهم هجری كه به عنوان روز عید غدیر خم است بنابر روایات تاریخی با نوروز تقارن پیدا كرده بود.

**سفر، تمرین وارستگی
حضرت امیرالمؤمنین(ع) فرمودند: هرگاه روزگار بر یكی از شما دشوار شد، پس، از سرزمین خود خارج شود و بیهوده خویش و خاندانش را با غصه خوردن غمگین نكند.
امام علی(ع) در روایتی از افراد می‌خواهند به سفری نروند كه بیم آن می‌رود به نماز یا دینشان لطمه بخورد.
انتخاب همسفر در اسلام بسیار مهم شمرده شده و حضرت علی(ع) در نامه 31 نهج البلاغه خطاب به فرزندشان فرمود: «قبل از مسافرت، از رفیق و همسفرت سؤال كن و اطلاع بیاب، و قبل از تهیه مسكن از همسایه‌ات آگاه شو» در واقع تأكید شد كه پیش از سفر، همسفر مناسبی پیدا كنید زیرا مسافرت تنهایی مكروه است.
امام علی(ع) شب پیمایی را دوست نداشتند، ایشان هنگام سحر سفر خود را آغاز می‌ كردند و كسانی را هم كه قصد عزیمت به جایی دیگر را داشتند، به سفر در ساعت های صبح سفارش می كردند.
یكی از مهم ترین آموزه ای كه در كلام امام علی(ع) درباره سفر می توان دریافت این است كه ایشان همواره به سفر عظیم یعنی سفر آخرت اشاره كرده اند، در خطبه 223 نهج البلاغه می خوانیم: 'از امكانات دنیا برای آخرت بهره گیر و وسایل سفر آخرتت را فراهم ساز.'
به عقده تحلیلگران به دلیل همین توصیه است كه مسافرت نوعی تمرین برای وارستگی از تعلقات و تكیه بر توشه اندك، سختی كشیدن و گذران چند روز با محدودیت های خاص تعبیر شده است.
در سال 37 هجري كه امام علی (ع) به سوي شام سفر آغاز كرد، این نیایش(خطبه 46) را در حالي كه پا در ركاب نهاد زمزمه نمود 'خدایا از سختي سفر، و اندوه بازگشتن، و روبرو شدن با مناظر ناگوار در خانواده و مال و فرزند، به تو پناه مي برم، پروردگارا تو در سفر همراه ما و در وطن نسبت به بازماندگان ما سرپرست و نگهباني، و جمع میان این دو را هیچ كس جز تو نتواند كرد، زیرا آن كس كه سرپرست بازماندگان است نمي تواند همراه مسافر باشد و آن كه همراه و هم سفر است سرپرست بازماندگان انسان نمي تواند باشد.'
امام علی (ع) در این خطبه در واقع آنچه فكر یك مسافر را به خود مشغول مي دارد، بیان كرد: نخست مشكلات سفر است ، دوم چگونگي بازگشت است كه آیا انسان پیروزمند و با دست پرباز مي گردد و یا شكسته حال و با دست خالي و سوم نگرانیهاي مربوط به خانواده و خانه و اموال است، امام از تمام این مشكلات و امور نگران كننده به خدا پناه مي برد، و حل همه آنها را از خدا مي خواهد.

**پیوند با خویشاوندان، بازتاب هنر و خرد
امام علی (ع) در نامه 31 نهج البلاغه می فرمایند' بسا دوري كه از هر نزدیكي نزدیكتر است و بسا نزدیكي كه از هر دوري از آدمي دورتر است، غریب كسي است كه دوستي نداشته باشد.'
این كلام مولای متقیان به گفته تحلیلگران انعكاس دهنده اهمیت توانمندی انسان در دوست یابی است.
علی(ع) در خطبه 33 فرمود: 'اي مردم! هیچ كس هر اندازه هم ثروتمند باشد، از خویشان (ایل و عشیره ) خود و حمایت عملي و زباني آن ها از خویش بي نیاز نیست، آنان بزرگ ترین گروهي هستند كه از انسان پشتیباني مي كنند و پراكندگي و پریشاني او را از بین مي برند و در مصیبت ها و حوادثي كه برایش پیش مي آید بیش از همه به او مهربان و دلسوزند،نام نیكي كه خداوند براي انسان در میان مردم پدید مي آورد بهتر است از مال و ثروتي كه وي براي دیگران باقي مي گذارد،هان! مبادا از خویشاوند نیازمند خود روي برتابید و از دادن اندك مال به او، كه اگر ندهید چیزي بر ثروت شما نمي افزاید و اگر بدهید چیزي كم نمي شود، دریغ نكنید، هر كه از خویشان خود دست كشد، یك دست از آنان بازگرفته، اما دست هاي فراواني از خود كنار زده است و آن كس كه با قوم و خویشان خود نرم خو و مهربان باشد، دوستي و محبت همیشگي آنان را به دست آورد.'
به باوربسیاری از كارشناسان مذهبی مهرورزی، دوستی و حفظ پیوندهای خویشاوندی نمود عینی هنرمندی و خردمندی به صورت توامان است.
حضرت علی(ع) در نامه 31 نهج البلاغه درباره شیوه رفتار با دوستان شایسته، می افزاید: 'آن گاه كه برادرت [و دوستت] با تو قطع رابطه می كند، تو با او بپیوند، وقتی او از تو قهر می كند، تو با وی مهر بورز و به او نزدیك شو، هرگاه او به تو بخل می ورزد، تو بذل و بخشش كن، هر وقت او تندی نشان می دهد، تو نرم باش و هرگاه او خطا می كند، عذرش را بپذیر و چنان باش كه گویا تو غلام اویی و او صاحب نعمت بر توست، (البته) مبادا اینها را در غیر جای مناسب انجام دهی یا چنین لطف و بزرگواری را با نااهل داشته باشی!'
این سخن با سنت نیكوی كنار زدن كینه ها در نوروز و استحكام الفت و دوستی مطابق است.
از سوی دیگر در فرهنگ اسلامی، مهمان حبیب خداست و احترام به او یك ارزش محسوب می شود. مهمان نوازی امام علی(علیه السلام) نیز در روایات بسیاری مورد توجه قرارگرفته است. در روایتی آمده است كه روزی امام علی(ع) را نگران یافتند، چون سبب را پرسیدند، فرمود: 'هفت روز است كه مهمانی برای وارد نشده و ترس من از این است كه خداوند مرا مورد بی مهری خود قرار داده باشد.'
وجود نكته های ریز و درشت در دریای بیكران حكمت های نهج البلاغه نشانه كارآمدی و به روزبودن دانش مولای متقیان با وجود گذر از قرن های متمادی است، فرازهای سراسر آموزه كه بازخوانی و تحلیل آن بازگشت به تعالیم غنی تربیت اسلامی را به دنبال خواهد داشت.
6026/9861