تئاتر، شگردی آموزشی برای اصلاح رفتار كودكان

سمنان- ایرنا- روش های غیرمستقیم آموزش و تربیت و اصلاح رفتار كودكان و نوجوانان بهترین شیوه برای القاء و نهادینه كردن مفاهیم تربیتی در آنهاست و تئاتر یكی از بهترین ابزارها در این مسیر است.

به گزارش ایرنا، امروزه تحولات و پیشرفت ‏های بسیار مناسبی در زمینه ‏های گوناگون تعلیم و تربیت كودكان و نوجوانان مانند گسترش و تحول رشته‏ ها و محتوای تعلیم و تربیتی و روش ‏های تدریس به وجود آمده است.
همچنین فن های آموزشی و تربیتی و كسب مهارت های مورد نیاز در زندگی با انقلاب و دگرگونی ژرفی مواجه شده است كه این تحول ها متاثر از مسائل روان شناختی، روحی، فردی و ارزشی هر جامعه متغییر است.
اما همچنان رویكردها و روش‏ های تربیت و آموزش به منظور القاء مفاهیم ارزشی و اخلاقی به كودكان و نوجوانان و حتی جوانان با چالش‏ هایی مواجه است كه شاید این امر معلول نارسایی ارائه راهكارهای تئوری و عملی از سوی صاحبنظران و كارشناسان باشد كه هنوز نتوانسته اند متفق روش های تربیتی مناسبی را به والدین و مربیان تربیتی تقدیم كنند.
از آنجا كه كودكان و نوجوانان سرمایه های گرانقیمت هر جامعه هستند، غفلت از تعلیم و تربیت آنان و همچنین استمرار در به كارگیری روش های نامطلوب آموزشی پیامدهای جبران ناپذیری را در سال های آینده به همراه دارد.
آموزش های تربیتی و ارزشی و حتی آموزش های درسی در نظام آموزش و پروش با كمك از روش های غیرمستقیم همچون اجرای نمایش به ویژه تئاتر كودك و نوجوان تدبیری است كه همچنان در استفاده از آن كم كاری شده است.
در این راستا برخی از كارشناسان و صاحبنظران در گفت و گو با ایرنا بیان كردند كه وزارتخانه های آموزش و پرورش، فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر وزارتخانه های مربوطه، با كاركرد آموزشی و پرورشی تئاتر برای كودكان آشنایی كمی دارند و باید این كوتاهی به سرعت بر طرف شود.
عباس جهانگیریان نمایشنامه نویس و فعال حوزه تئاتر كودك روز چهارشنبه همزمان با 20 مارس روز جهانی تئاتر كودك و نوجوان در گفت و گو با ایرنا می گوید: اكنون در دنیا از تئاتر به عنوان یك وسیله آموزشی و پروشی و حتی درمانی استفاده می شود اما در ایران توجه شایسته ای به این هنر به ویژه نمایش كودك و نوجوان صورت نگرفته است.

** تئاتر باید در مدارس جدی گرفته شود
جهانگیریان ادامه داد: سال ها در ارتباط با استفاده از روش های غیر مستقیم مانند نمایش و تئاتر كودك و نوجوان به عنوان تدبیری آموزشی در آموزش و پرورش تاكید كرده ایم اما كمتر شاهد ایجاد تحول در این زمینه بوده ایم.
وی، شكل‌گیری گروه ‌‌های تئاتر در مدارس و برگزاری جشنواره ‌‌های دانش‌آموزی تئاتر، تئاتر كودك و نوجوان با رویكرد آموزش مفاهیم ارزشی، اخلاقی و دینی و حتی اصلاح رفتارهای ناهنجار كودكان را بسیار حائز اهمت خواند.
مدرس و پژوهشگر تئاتر كودك و نوجوان به اهمیت كیفیت آثار نمایشی نیز اشاره و بیان كرد: خلق آثار نمایشی در حوزه كودك و نوجوان باید با توجه به نیازها، خواسته و شرایط بومی هر منطقه باشد تا تاثیرات القای مفاهیم ارزشی این آثار هنری نهادینه تر و عمیق تر شود.
وی تصریح كرد: تئاتر كودك و نوجوان باید به عنوان جایگزینی برای سخنرانی های خشك و مستقیم، وارد مدارس آموزش و پرورش شود و در این راستا دانش‌ آموزان بتوانند ضمن آشنایی، در نمایش حضور داشته ‌باشند.
جهانگیریان اضافه كرد: نوشتن نمایشنامه با موضوع های تربیتی و اخلاقی توسط دانش آموزان می تواند حتی در درمان مشكلات روحی و روانی آن ها نیز بسیار موثر باشد.
وی ضمن تأكید بر توجه بیشتر مسئولان به تئاتر كودك و نوجوان تأكید كرد: اجرای نمایش در مدارس ضمن جذب مخاطبان خاص هر نمایش، می‌تواند موجب هدایت نوجوانان به سمت و سوی هنر نمایش شود تا بتوانند در این عرصه فعالیت كنند.
فعال حوزه تئاتر كودك گفت: خلاقیت كودكان و نوجوانان در نمایش نمود می‌یابد و با ورود این هنر به درون مدارس می توان استعدادهای آنها را نیز شكوفا كرد.

**تئاتر از بهترین شیوه های تربیت و درمان كودكان است
كارشناس آفرینش های هنری كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان هنری استان سمنان، اجرای نمایش درباره مفاهیمی چون احترام به بزرگترها، اخلاق، آسیب اعتیاد، بی نظمی، پرخاشگری، درغگویی، نافرمانی، پرخوری، كم یا پرتحركی و ترس های نامتعارف بسیار موثر است.
راحله دانایی اضافه كرد: برخی از كودكان به رفتارهای نامتعارف مختلفی دچار هستند كه می توان با اجرای تئاتر و نمایش به اصلاح ناملایمات تربیتی آنان دست یافت.
وی بیان كرد: نویسندگان و نمایشنامه نویسان فعال در زمینه كودك و نوجوان، با الهام از كتاب های غنی دینی و اصیل فارسی، می توانند نمایشنامه هایی با محتوای آموزشی و القاء ارزش های فرهنگی، دینی و اخلاقی بنویسند.
دانایی، نقش كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان و نهادهای فرهنگی و هنری كشور را در آموزش هنرمندان و تولید آثار هنری پرمحتوا به ویژه با پرورش ذهن كودكان بسیار مهم خواند و گفت: كانون پرورش فكری هنری از طریق مشاركت كودكان و نوجوانان در نوشتن نمایشنامه و اجرای آن به شكوفایی خلاقیت كودكان كمك می كنند.
وی، كسب تجربه، آفرینش آثار هنری، كسب مهارت های مختلف و توانایی حل مسائل مختلف، افزایش حس زیباشناسی و افزایش حواس و تمركز را از جمله مسائل كاربردی تئاتر و نمایش های صحنه ای برشمرد.
دانایی با اشاره به ضرورت اجرای نمایش توسط كودكان و نوجوانان گفت: انجام فعالیت های گروهی علاوه بر ایجاد شادی و سرگرمی، كسب مهارت ها و ارتباطات اجتماعی و رشد اخلاقی آنان را به همراه دارد.
كارشناس آفرینش های هنری كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان هنری استان سمنان با اشاره به اینكه فعالیت نمایشی در این كانون فرایند محور است، افزود: گروه های سنی 6 تا 17 سال در این كانون در كلیه فرایندهای تولید متن تا اجرا مشاركت می كنند و حتی اجرای نمایش خلاق با بداهه گویی به منظور تقویت ایده پردازی، تمركز و فن بیان كودكان و نوجوانان نیز اجرا می شود.

**نحوه مدیریت و سیاستگذاری منشاء مشكلات تئاتر كشور
رئیس انجمن نمایش استان سمنان نیز به بیان مشكلات تئاتر اشاره و بیان كرد: مشكلات تئاتر در شهرستان های مختلف كشور تا حدی مشترك و یكسان است و نحوه مدیریت و سیاستگذاری علت اصلی و اساسی مشكلات تئاتر كشور محسوب می شود و تئاتر كودك و نوجوان نیز از این قواعد مستثنی نیست.
سید رحیم موسوی اظهار داشت: تعریف ساز و كارهای تشویقی برای هنرمندان هنرهای نمایشی برای علم آموزی موجب حل مشكلات تئاتر از جمله تئاتر كودك و نوجوان می شود.

**آموزش راهكار حل مشكلات تئاتر كشور است
‌معاون اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سمنان گفت: مشكل و منشا اصلی تئاتر كشو، آموزش است و آموزش و پرورش به عنوان متولی آموزش باید بپذیرد آموختن فرهنگ، یك وظیفه است.
سیما رجبی استفاده از نمایش را به عنوان ابزاری برای تربیت كودكان و نوجوانان عنوان و بیان كرد: آموزش و پرورش همان گونه كه در رشته های انسانی، تجربی، كار و دانش با به كارگیری متخصصان به آموزش می پردازد، باید با جذب متخصصان هنر در رشته های هنری از جمله تئاتر نیز آموزش ارائه دهد.
به گفته وی، مسوولان آموزش و پرورش در 40 سال گذشته نسبت به آموزش هنر دغدغه نداشته اند و ضرورت تجدید نظر به منظور اعتلای هنر در شرح وظایف وزارت آموزش و پرورش، محسوس است.
وی اظهار داشت: در نظر گرفتن زنگ هنر در مدارس اتفاق مباركی است اما زنگ هنر در مدارس زنگ تفریح و كلاس حاشیه ای تلقی می شود و آموزش حرفه ای و كاربردی هنر در این زنگ ارائه نمی شود.
رجبی تصریح كرد: 90 درصد افراد یك كلاس 80 نفره در هنرستان هنرهای زیبا، هیچ پیشینه هنری و آموزشی از قبل ندارند.
وی ابراز داشت: آموزش و پرورش باید به هنر و تئاتر توجه كند و از این ابزار برای هدایت اخلاقی و رفتاری دانش آموزان كمك گیرد.

**تئاتر كشور نیازمند تعریف راهبرد است
نمایشنامه نویس و مدرس تئاتر گفت: تئاتر حرفه ای و تئاتر كودك و نوجوان معیارهای خاص خود را دارد و نیازمند آموزش، تامین بودجه و احترام به جایگاه هنرمندان است.
به گفته اسماعیل همتی، در ظاهر جامعه اسم تئاتر، حرفه ای است اما در ذات بسیاری آماتور هستند و در شهرستان ها به دلیل نبود بودجه و امكانات نگاه حرفه ای وجود ندارد.
وی اظهار داشت: برای بهبود، پیشرفت و ارتقای تئاتر باید جایگاه هنرمند و هنرجو براساس آزمون و خطا و در نظر گرفتن معیار و ملاك سطح بندی شود تا كاربردهای این هنر به ویژه در گروه های سنی پایین تر تجلی پیدا كند.
همتی خاطر نشان كرد: اكنون هنرمندان تئاتر حتی حوزه كودك و نوجوان كه بسیار حساس و دقیق است، رغبتی به آموزش ندارند و علت آن فقدان احساس نیاز است.
این مدرس دانشگاه با تاكید بر این كه باید هدف های كاربردی تئاتر در حوزه كودكان و نوجوانان، مورد بازنگری قرار بگیرد و سپس براساس آن وظیفه و آموزش تعریف شود، گفت: آموزش در هنر نیازمند بازتعریف و بازسازی است اكنون به دلیل نبود مدیریت، تئاتر به خوبی تدریس نمی شود.
همتی افزود: مقوله هنر و تئاتر بسیار مهم و اثرگذار در همه حوزه ها به ویژه حوزه كودك است و برای بهره گیری از این هنر باید به صورت علمی و جدی به آن پرداخته شود و از این هنر به عنوان روش آموزشی غیرمستقیم به منظور نهادینه كردن ارزش های اخلاقی استفاده شود.
به گفته وی، برای اثرگذاری تئاتر در القای مفاهیم به كودكان و نوجوانان باید فاصله آموزه های دانشگاهی با آموزه های اجرایی كاهش یابد و به عبارتی آموزش ها كاربردی و متناسب با نیاز و شرایط سنی، فرهنگی و بومی آنان باشد.
7342م/6103