۲۸ اسفند ۱۳۹۷،‏ ۱۴:۱۵
کد خبر: 83248879
۰ نفر
چهارشنبه سوري؛ بيگانگي با رسمي آشنا

ساري - ايرنا - چهارشنبه سوري به عنوان يكي از كهن ترين آيين هاي پيش درآمد تحول و دگرگوني سال با تمام زيبايي ها و حكمتهايش امروز در ميان انواع تحريفات ناخوشايند در حال گم شدن است.

به گزارش خبرنگار ايرنا، چهارشنبه آخر سال در اسناد بسياري از نويسندگان نگارنده تاريخ آييني سالم و حكيمانه بوده و به گفته برخي مردم شناسان از زمان ساسانيان پيش درآمد نوروز و بدرود بدي ها و سوزاندن كينه ها و نفرت و سبكبالي از هرچه آزاردهنده روح و ذهن بوده، چهارشنبه اي كه آغوشش باز بود براي گستراندن سوري به وسعت همگي يك اجتماع، سفره بي منت و بي شيله پيله اي كه همه دورش جمع مي شدند تا بهانه اي براي دورهمي باشد و شادي هايي كه ترس نداشت و خانه هايي كه خالي مي شد تا بزم چهارشنبه بي مهمان نگذرد.
چهارشنبه اي كه پيش درآمد و پله اول نوروز است، چهارشنبه اي كه مردم با برگزاري رسومي سنتي چون افروختن و پرش از روي آتش، قاشق‌زني، آجيل مشكل‌گشاي، فال‌گوش و شكاندن كوزه خود را گرم مي كردند تا پرانرژي و مهيا وارد گود سال جديد شوند.
چهارشنبه سوري از ديرباز تقريبا در همه نقاط ايران برگزار مي شود. در اين مراسم در شب آخرين چهارشنبه سال (يعني نزديك غروب آفتاب روز سه شنبه) بيرون از خانه و در فضايي مناسب آتش مي افروزند و با پريدن از روي آن و گفتن 'زردي من از تو، سرخي تو از من'، ناراحتي ها و نگراني هاي يك ساله را به آتش مي سپارند تا مهياي ورود به سال و فصل هايي جديد شوند.
انحراف از اجزا و بخش هاي شاد و سالم اين سنت ديرين طي ساليان اخير و ورود پاره اي انحرافات و استفاده از انواع ترقه و مواد آتش زا و برافروختن آتش هاي مهيب از سوي برخي افراد شادي اين شب و پيشواز سال جديد را به كابوسي همراه با انواع سوختگي ها و صدمات جدي روحي و رواني مبدل كرده كه براي بازگشت به اصل و هويت واقعي آن نياز به همدلي و همراهي و فرهنگ سازي دارد.
** ضرورت ابزار سازي فرهنگي براي بازگشت به چهارشنبه سوري شاد
دكتر فريدون معتمد متخصص اعصاب و روان هم در اين زمينه به خبرنگار ايرنا گفت : چهارشنبه سوري سنت ديرينه اي است كه هدف آن در گذشته جشن و شادي بوده و افراد به غلط يا درست فكر مي كردند با پريدن از روي آتش مي توانند اين سنت را اجرا كنند.
وي ادامه داد: مساله اي كه طي ساليان اخير اتفاق افتاده هيجان كاذبي است كه جوانان ما دارند و نمي توانند آن را به راحتي تخليه كنند و اين هيجان را در مراسم خاصي مانند چهارشنبه سوري پياده مي كنند و تبليغاتي سوء باعث شده اين هيجان را به شكل غلط و يا تشديد شده اي بكار ببرند.
دكتر معتمد افزود: ايجاد آتش سوزي هاي بي مورد و انداختن مواد انفجاري مثل نارنجك هاي صوتي يا ترقه در آتش كه باعث ايجاد رعب و وحشت و گاها باعث خسارت هاي مالي و جاني در افراد مي شود از جمله شكل غلط اين رسم است.
اين روانپزشك تصريح كرد: بايد حتما در اين مورد مراقب بود و به اين هيجانات كاذب بايد خط داده و عليه آنها اقدام شود زيرا برخي از اين هيجانات كاذب و موارد غيرضرور در افرادي كه مستعد اضطراب هستند، ايجاد آسيب مي كند و برخي مواقع نيز منجر به فاجعه مي شود كه اگر اين فاجعه جسماني باشد اثرات ماندگار مي گذارد و يا ايجاد ضايعه رواني و وحشت زدگي مي كند.
دكترمعتمد افزود: تلاش بايد به سمت فرهنگ سازي درست باشد كه در حال حاضر در برخي از گروه ها از جمله هنرمندان حركت هاي زيبايي به اين سمت آغاز شده تا جوانان را از اين فضاي هيجان كاذب و وحشت آفرين دور كرده و آنها را به طرف سنت زيبا و قشنگ جشن ببريم تا آتش بهانه اي براي برپايي دورهمي و جشن در اين روز زيبا باشد.
وي ادامه داد: هيجان زدگي و هيجان دوستي در جوانان امري طبيعي است و ممانعت از بروز رفتارهاي عادي هيجاني ممكن است به شيوه هاي اعتراضي گوناگون بروز يابد اما اگر اجازه دهيم اين جشن در جاي خودش و در محل هاي اعلام شده با روش هاي درست اجرا شود، مي توان از پيامدهاي آسيب زا كاست.
اين متخصص اعصاب و روان با تاكيد بر فرهنگ سازي و سازماندهي برنامه ها در مورد اين آيين گفت: روشنگري در مورد خطراتي كه بروز غلط اين سنت مي تواند ايجاد كند با فرهنگ سازي درست و نه اخبار مستقيم از طريق داستان، سريال، كارتون و انيمشين ها كه بتواند بدرستي اين خطرات را نشان دهد، امكانپذير است.
** رفع بلا و شادي هدف آغازين چهارشنبه سوري
زهرا كريم نيا كارشناس ارشد مردم شناسي و مطالعات اجتماعي نيز در اين زمينه گفت: معمولا در هر جامعه اي نقص يا خلايي در يكي از افعال فرهنگي بدون ايجاد هيچگونه جايگزيني صورت گيرد جامعه با مشكلاتي مواجه مي شود.
وي نوروز را از جمله سنت هاي زيبا و محترم براي همه اقوام و خانواده هاي ايراني عنوان كرد و افزود: جشن هاي نوروز به شكل هاي مختلف در حال برگزاري در كشور است و حتي از مرزهاي ما نيز فراتر رفته و خانه تكاني و چهارشنبه سوري نيز جزو لاينفك فرهنگ ايرانيان و يكي از پيش زمينه هاي نوروز است.
كريم نيا گفت: در زمان هاي كهن در ايران هر ماه به اقتضاي شرايط زماني و مكاني جشني بوده و سفره اي همراه با خيرخواهي و بخشش پهن مي شده كه برخي از اين آيين ها و سنت ها همانند جشن مهرگان كه مفصل تر از نوروز بود، برچيده شده و برخي همچون يلدا و چهارشنبه سوري همچنان در فرهنگ مردم ايران جاي دارد.
وي افزود: وقتي سنت ها و آيين هايي كه جزو خصوصيت لاينفك شخصيتي و مليتي ملت هاست دچار تغيير يا حذف مي شود و هيچ جايگزيني براي آن نيز در نظر گرفته نمي شود، متاسفانه خود مردم يا بخشي از آنها براي جايگزيني آن شروع به همانندسازي مي كنند كه اثرات آن يا سنت ها به شكل ديگري توام با نارضايتي خشم و هيجان ظهور و بروز پيدا مي كند.
كريم نيا ادامه داد: پريدن از روي آتش از سوي مردم كه به صورت دورهمي هاي اقوام و دوستان و همسايگان بود، ايجاد مودت و انس و دوستي مي كرد با برخي برخوردها كمرنگ تر شد و جايگزيني نيز براي آن در نظر گرفته نشد و از دهه 60 تقريبا با ورود دارت و ترقه به سنت چهارشنبه سوري به عنوان جايگزين مواجه بوديم و به دست خود رفتار مردم را به سمت معضل كنوني سوق داديم.
وي خاطر نشان كرد: برپايي برنامه ها و جشن هاي شاد درست با رعايت حريم امنيت شخصي، خانواده و محارم كه شادي و نشاط و اميد به زندگي را رونق دهد و موجب انسجام اجتماعي بيشتر شود ، مي تواند ما را با چهارشنبه سوري گذشته پيوند دهد.
وي با اشاره به زمان بر بودن اين فرايند تاكيد كرد: طي چند دهه با اين سنت مقابله كرديم و در حال حاضر براي بازگشت به اصل آن با توجه به مدرن بودن جامعه و پيچيدگي هاي زندگي كنوني مردم بدون انس و الفت هاي گذشته ، حتما دگرگوني هايي به همراه خواهد داشت.
كريم نيا گفت: اين كار توسط حكومتي ها انجام نخواهد شد و حتما بايد مردم دست به كار شده و سنت ها و آيين هاي درست بدون صدمه به جامعه و خصوصيات اجتماعي پيدايش يابد.
اين مردم شناس تاكيد كرد: صدا و سيما و رسانه هاي ما نيز در زنده نگه داشتن اين آيين و اجراي درست آن نقش اساسي دارند و اكنون كه بخشي از جامعه آگاهي لازم در زمينه اين سنت و انحرافات آن را دارد مي توان با انتقال درست تجربيات پدر و مادرها به فرزنداني كه ذهنيات آنها اين تجربيات را لمس نكرده، در هر محله و منطقه به صورت كاربردي، اين سنت را همچون سنت هاي زيبا و مورد استقبال مردم مانند درختكاري احيا كرد.
7335/1899

سرخط اخبار استان‌ها