الموت، سرزمینی با قلعه های تاریخی و طبیعتی هزار رنگ

قزوین - ایرنا - الموت، سرزمینی با قلعه های تاریخی و طبیعتی هزار رنگ است كه باید آن را دید و لمس كرد، این منطقه زیبا و دیدنی بدون شك مقصد خوبی برای گردشگران نوروزی بویژه پایتخت نشینان كه فاصله كمی با آن دارند، محسوب می شود.

به گزارش ایرنا، الموت سرزمینی كه به آشیانه عقاب و زیستگاه پلنگ ایرانی معروف است، منطقه ای كوهستانی در شمال شرقی استان قزوین و بخشی از دامنه های رشته كوه البرز است كه به لحاظ تقسیمات كشوری به 2 بخش الموت غربی با مركزیت رازمیان و الموت شرقی با مركزیت معلم كلایه 2 بخش از توابع شهرستان قزوین به شمار می روند.
طبیعت دل انگیز و بكر الموت و هوای پاك و دلپذیر آن، این نقطه را به یكی از بهترین مقاصد برای كسانی كه دوست دارند از هیاهوی شهرهای پرجمعیت و آلودگی هوا و دود خودروها فرار كرده و چندروزی را در آسایش و آرامش بگذرانند، تبدیل كرده است.
الموت با داشتن قلعه ها و دژهای تاریخی و پررمز و راز،دره های عمیق و مه آلود، دریاچه و غارهای شگفت انگیز، درختان كهنسال و شالیزارها،چشمه سارها و رودهای زلال، گلزارها و دشت های سرسبز و كوه های پوشیده از برف، چشمه های آبگرم، پوشش متراكم جنگلی و بافت سنتی روستایی از جمله روستاهای پلكانی می تواند یكی از بهترین گزینه های سفر در نوروز 98 بویژه برای شهروندانی كه در شهرهای بزرگ زندگی می كنند باشد، بویژه تهران و كرج كه فاصله كمی با این منطقه زیبا و تاریخی دارند.
مسیر دسترسی به الموت از طریق راه های اصلی 2 جاده پر و پیچ و خم و البته زیبای كوهستانی است كه از قزوین آغاز می شوند و یكی منتهی به الموت غربی شده و دیگری به الموت شرقی می رود.
باید یادآور شد، الموت یكی از كاندیداهای ثبت در فهرست میراث جهانی یونسكو نیز به شمار می رود.
پرونده ثبت جهانی منظر تاریخی و طبیعی و فرهنگی الموت در یونسكو در حال پیگیری است، هرچند تداخلات انسانی از جمله ساخت ویلاها و تغییر شكل بافت روستایی در این منطقه از چالش های پیش روی این پرونده به شمار می رود.
جدا از آثار و بناهای تاریخی مربوط به اوایل دوره اسلامی، الموت همچنین یكی از مراكز و كانون های تمدنی ایران محسوب می شود، بر اساس یافته‌ها و داده‌های باستان‌شناسی، آثاری به قدمت چهار هزار سال از تمدن الموت یافت شده است.
سرپیكان مفرغی مربوط به هزاره قبل از میلاد و پیكرك های جانوری و انسانی مربوط به 700 تا 1500 سال قبل از میلاد مسیح كشف شده در اندج و گورستان نظام باغ الموت از جمله اشیای قدیمی كشف شده در این منطقه به شمار می روند كه اكنون در موزه شهر قزوین به نمایش گذاشته شده و معرف تمدن این بخش از سرزمین زیبای ایران هستند.

** قلعه حسن صباح، دژ منحصر به فرد و سحرانگیز الموت
سفر به الموت بدون دیدن قلعه تاریخی حسن صباح خالی از لطف است، بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی به شوق دیدن این دژ تسخیر ناپذیر و منحصر به فرد كه بر فراز یك پرتگاه بلند در میان صخره های سرخ و خاكستری الموت بنا شده است، به این منطقه سفر می كنند.
قلعه تاریخی الموت در فاصله حدود 100 كیلومتری از شهر قزوین و در حاشیه روستای گازرخان در بخش الموت شرقی و بر بلندای صخره ای با شیب تند در ارتفاع 2100 متری از سطح دریا قرار دارد.
تاریخ دقیق ساخت این قلعه مشخص نیست اما در برخی كتب زمان احداث آنرا سال 226 هجری دانسته اند اما به هرحال باید این بنا را متعلق به قرون اولیه اسلامی و دارای بیش از یك هزار سال قدمت دانست.
این قلعه در سال 483 هجری به تصرف حسن صباح در آمده و تا زمان سقوط اسماعیلیان ایران به سال 654 مركز فرمانروایی آنان بوده است.
این قلعه به گونه ای احداث شده كه دشمنان راهی برای نفوذ به آن پیدا نكنند به طوری كه به دور آن خندق هایی ایجاد و دیواره های بالایی به شكل مورب درآمده تا امكان تسخیر آن وجود نداشته باشد.
یكی از شگفتی های این قلعه كه بر بلندای صخره های رفیع الموت قرار گرفته است، سیستم پیچیده آبرسانی با تنبوشه هایی به قطر 10 سانتی متر است كه از چشمه كلدر آب را به دژ می رسانده و در حوض های سنگی تعبیه شده ذخیره می كرده است.
به گفته حمیده چوبك، سرپرست تیم كاوش های باستان شناسی الموت، این قلعه از 2 بخش دژ بالا و پایین تشكیل شده كه دژ بالا با توجه به فضاها و اتاق ها به عنوان بخش مسكونی و دژ پایین به منزله بخش بیرونی دژ اصلی و بخش حاشیه ای به شمار می رفته است.
دروازه شمالی و سردر دارالعماره این دژ دارای ستونها و ازاره سنگی با تزیینات پركار آجری همچون برج های دوگانه خرقان و مسجد جامع اصفهان است.
سردر دارالعماره این بنا دارای كتیبه ای به خط كوفی بوده كه از بین رفته ولی تكه هایی از آن در خاكبرداری های سال های گذشته پیدا شده است.
كاشی های زرین فام بدست آمده از كاوش های باستان شناسی در سال جاری و گچ بری های بدست آمده در ورودی قلعه نشانگر تزئینات زیبای این قلعه و هنر معماری دوران گذشته است.
مشاهده مناظر پیرامون قلعه الموت از داخل آن كه مشرف به پرتگاه ها و دره های عمیق هستند، تماشایی و بسیار لذت بخش است.
گروه باستان شناسی الموت چندین سال است كه در این قلعه به كار كاوش مشغول هستند و قرار است ضمن مرمت و آوار برداری بنا و لایه نگاری قلعه برای كشف دوره های استقراری، برخی یافته ها و آثار كشف شده را در موزه ای در روستای گازرخان كه در جوار قلعه قرار دارد به نمایش گذاشته بگذارند.

** قلعه لمبسر، دژ نفوذناپذیر
دژهای تاریخی الموت به قلعه حسن صباح خلاصه نمی شود.
قلعه تاریخی لمبسر در شمال شهر رازمیان مركز بخش الموت غربی و در 63 كیلومتری شهر قزوین قرار دارد و تاریخ بنای آن به دوره سلجوقی بازمی گردد.
لمبسر نیز مانند قلعه حسن صباح جزو قلاع فتح ناپذیر بوده و دژی مستحكم در برابر نفوذ بیگانگان محسوب می شده است.
بخش هایی از این قلعه با كمك میراث فرهنگی برای گردشگران قابلیت بازدید پیدا كرده است.
لمبسر یكی از دیدنی های مهم رازمیان مركز بخش الموت غربی به شمار می رود كه توجه گردشگران را به خود جلب كرده است..

** دریاچه اوان، نگین الموت
دریاچه آب شیرین اوان را باید یكی از بهترین مكان ها برای پیك نیك و گشت گذار گروهی و خانوادگی و استراحت چند ساعته دانست.
دریاچه زیبا و چشم نواز اوان در یكی از دره های وسیع الموت شرقی و در حلقه روستاهای اوان، وربن، زرآباد و زوار دشت و در ارتفاع 1800 متری از دریا و در فاصله 88 كیلومتری از شهر قزوین قرار دارد.
این دریاچه كه به ثبت آثار ملی نیز رسیده را می توان از مهم ترین آثار طبیعی و گردشگری استان قزوین نام برد كه بازدید از آن در هر فصل زیبایی های خاص خود را داراست.
دورتادور این دریاچه به مساحت 70 هزار متر كه عمیق ترین بخش آن 7.5 متر است، پوشیده از باغات و اراضی كشاورزی كشاورزان محلی بوده كه چشم انداز و جلوه ای زیبا به منطقه بخشیده است.
جالب است بدانید كه دریاچه اوان از محیط پیرامونی خود آبی دریافت نمی كند و تنها منبع تغذیه آب آن از چشمه های زلالی است كه از كف دریاچه می جوشد.
برپایی چادر و استراحت در لب ساحل دریاچه، ماهی گیری و قایقرانی در آن از جمله تفریحات گردشگران در فصل بهار و تابستان در حین بازدید از این اثر طبیعی زیباست.
تاسیسات رفاهی از جمله اماكن اقامتی همچون اقامتگاه های بوم گردی، خانه مسافر و سرویس های بهداشتی و پاركینگ برای رفاه حال گردشگران در این دریاچه و حاشیه آن تعبیه شده و وجود دارد.

** صخره های اعجاز برانگیز اندج
دره و صخره های رفیع و یك نواخت اندج رود الموت چشم انداز بی نظیری را پیش روی گردشگرانی كه به الموت سفر می كنند، قرار داده است.
موقعیت جغرافیایی این دره و صخره های زیبایش به این شكل است كه از ارتفاعات كوه خرم ور آغاز و به روستای شهرك ختم می شود و از شمال به كوه پس وشته، از شرق و شمال شرق به كوه ستو و دره تارو، از شمال و شمال غربی به كوه دیمیان و دره چاكان و از جنوب شرقی به كوه قلعه چای محدود می شود.
این دره و صخره های آن كه نمادی از منظر طبیعی الموت به شمار می روند در فهرست آثار ملی قرار دارند.

**روستاهای پلكانی الموت
بافت تاریخی روستاهای الموت همواره یكی از جاذبه های گردشگری این منطقه به شمار می رفته است.
خیلی از روستاهای الموت برخلاف دیگر روستاها هنوز بیشتر بافت روستایی خود را حفظ كرده اند و زنان و مردان با پوشش محلی و سنتی خود در آنها زندگی می كنند.
جالب است بدانید بافت چندین روستای الموت از جمله 'كلایه' و 'آتان' با خانه های پلكانی و كاهگلی شباهت زیادی به ماسوله گیلان دارند.
بافت تاریخی این روستاها به ثبت آثار ملی رسیده و میراث فرهنگی می كوشد تا با تدابیر خود از این بافت های ارزشمند حفاظت كند.
در كنار روستاهای پلكانی، بافت سنتی و دست نخورده برخی روستاهای الموت نیز دیدنی است و از جاذبه های گردشگری این منطقه زیبا به شمار می رود..

** چنار خونبار زرآباد، درختی كه خون می گرید
گفته می شود هر ساله در صبحدم روز عاشورای حسینی مایع سرخ رنگی از چنار كنهسال واقع در صحن امامزاده علی اصغر(ع) روستای زرآباد الموت تراوش می كند.
خون بار بودن این درخت، قدمت دیرینه ای دارد و حتی در زمان شاه سلطان حسین صفوی نیز روایت هایی از آن مطرح شده است.
هرساله در ایام عاشورا هزاران گردشگر از نقاط مختلف ایران و خارج از كشور برای تماشای این پدیده خود را به زرآباد الموت می رسانند.
آنطور كه مردم محلی و شاهدان می گوید در سحرگاه روز عاشورا و پس از خواندن مرثیه و عزاداری، صمغ قرمز رنگی از شاخه های درخت چنار كهنسال امامزاده علی اصغر(ع) تراوش می كند.
نكته جالب این است كه این مایع فقط روز عاشورا از درخت خارج می شود، یعنی با توجه به متفاوت بودن سال های هجری شمسی و هجری قمری، این اتفاق درست در روز دهم ماه محرم رخ می دهد.
این مسئول افزود: وجود این درخت كه برای مردم محلی درختی مقدس بوده، به یكی از جاذبه های گردشگری و مذهبی استان قزوین تبدیل شده است، هر سال در ماه محرم گردشگران زیادی را از كشورهای مسلمان و حتی برخی از كشورهای اروپایی به این محل می كشاند.
دیدن مناظر روستا و باغ های متراكم آن و چشم انداز دریاچه اوان از حاشیه روستا نیز برای گردشگرانی كه به این روستای زیبا و تاریخی سفر می كنند، خالی از لطف نیست.

**الموت، قطب تولید زغال اخته، فندق،گیلاس و گیاهان دارویی
اگر تابستان هوس سفر به الموت به سرتان زد، باید سری هم به باغ های زغال اخته هیر زده و چیدن و میل كردن این میوه خوشرنگ و خوش طعم از روی شاخ و برگ درخت را تجربه كنید.
85 درصد زغال اخته ایران، این میوه دارای كاربردهای درمانی فراوان در الموت غربی قزوین تولید می شود.
روستای هیر را باید معدن زغال اخته ایران نامید، روستایی كه در تابستان ملمو از دوستداران طبیعت و گردشگرانی است كه برای دیدن بافت تاریخی زیبای این روستا و استفاده از طبیعت آن و آب و هوای معتدلش و خوردن و خرید زغال اخته به آن سفر می كنند.
هیر در كنار روستاهای ویار و سپارده و حوالی آن همچنین محل تلاقی سه استان قزوین،گیلان و مازندران هستند و تماشای طبیعت بكر و زیبای آن برای هر بیننده و گردشگری دل نواز و به یادماندنی است.
در سال های اخیر جشنواره زغال اخته در روستاهای الموت برگزار می شود كه به رونق گردشگری این منطقه كمك كرده است.
الموت را همچنین باید قطب تولید محصولاتی همچون فندق و گیلاس نیز دانست، میوه هایی كه چشیدن طعم آنها سفر به این خطه زیبا را لذت بخش تر می كند.
الموت همچنین محل رویش بسیاری از گیاهان با خواص دارویی است كه گردشگران می توانند آنها را در قالب سوغات از مردمان محلی تهیه و خریداری كنند.

** غارهای الموت، نمایی شگفت انگیز از طبیعت
بخشی از جاذبه های طبیعی الموت به غارها اختصاص دارد كه البته بیشتر مورد توجه كوهنوردان و طبیعت گردان است.
یكی از این غارها، غار ولی با قدمتی 250 میلیون ساله است كه با برخورداری از یك تالار اصلی و چندتالار فرعی در پنج كیلومتری جنوب غربی روستای گشنه رود قرار دارد.
غار حاجت خانه در نزدیكی شمال روستای اكوجان نیز از دیگر اثار طبیعی الموت به شمار می رود و نقاشی های یافت شده روی دیواره های آن نشان از وجود تمدن در این نقطه دارد.
غار سفیداب با عمر 290 میلیون سالانه نیز از دیگر غارهای موجود در منطقه الموت به شمار می رود كه دارای دهلیزهای عمودی و چاه روی های فراوانی است.
قلعه سیالان از دیگر جاذبه های طبیعی الموت به شمار می رود كه با ارتفاع 4185 متر در مرز بین قزوین و مازندران قرار گرفته و باید آنرا در زمره اثار گردشگری ورزشی دانست كه سالانه صدها تن از كوهنوردان از نقاط مختلف ایران را به سمت خود می كشاند.
كاروانسرای سنگی پیچ بن، قلعه نویزر شاه، آرامگاه‌های سنگی شاه كوه و حسن‌آباد مناظر بكر روستایی در گرمارود، پوشش و گویش محلی در كنار رودها و چشمه سارها و غارها و مسیر روستاهای اتان به كلایه، گرمارود به پیچ بن و هنیز به سیالان از دیگر جاذبه های الموت برای گردشگران به شمار می رود كه همگی نشان از قابلیت های بالای این منطقه زیبا و تاریخی در حوزه گردشگری دارد.
البته نباید از نظر دور داشت كه بهسازی راه های دسترسی به الموت از جمله راه های روستایی، گسترش امكانات رفاهی و اقامتی و تقویت زیرساخت های ارتباطی همچون اینترنت در كنار ایجاد یك موزه می تواند گردشگران بیشتری را به این سرزمین زیبا جذب كند كه این موارد باید مورد توجه دست اندركاران و مسئولان قرار بگیرد.
3013