۱۵ اسفند ۱۳۹۷،‏ ۱۱:۴۸
کد خبر: 83233274
۰ نفر
یزد، گردشگری و پنج اثر جهانی

یزد- ایرنا- یزد با تمدنی چند هزار ساله، علاوه بر داشتن بناهای تاریخی و فرهنگی منحصر بفرد، مردمان خونگرم و تلاشگری دارد كه رسم میهمان نوازی و پذیرایی از گردشگران داخلی و خارجی را به نیكی می دانند و آن را تا سر حد توان به كار می گیرند.

به گزارش ایرنا، این استان با داشتن بناهای مذهبی، بقعه، مساجد، حسینیه ها، زیارتگاههای زرتشتیان، خانه های تاریخی، آب انبارها، باغ های تاریخی، بادگیرها و بازارچه ها گنجینه ای از هنر، فرهنگ و تمدن ایرانی محسوب می شود.
یزد عناوینی از جمله نخستین شهر خشت خام، دومین شهر تاریخی جهان، شهر بادگیرها، كار و كاریز و كاهگل، دارالعباده، دارالعلم و دارالعمل، حسینیه ایران، شهر دوچرخه ها، شیرینی، قنات و قنوت و قناعت و شهر آتش و آفتاب شناخته می شود.
تاكنون پنج اثر یزد شامل بافت تاریخی مركز استان، باغ های دولت آباد یزد و پهلوان پور مهریز و قنات های زارچ و حسن آباد مشیر در فهرست میراث جهانی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسكو) به ثبت رسیده و نام این استان تاریخی را بیش از پیش در جهان پرآوازه كرده است.
استان یزد 2 هزار و 270 هكتار بافت تاریخی و 6هزار و 500 اثر تاریخی دارد كه از این تعداد تاكنون، یكهزار و 720 اثر به ثبت ملی رسیده است.
یزد در كنار استان های فارس و اصفهان به عنوان مثلث طلایی گردشگری ایران، مقصد نخست گردشگران خارجی و اروپایی است و این مهم، گردشگری را به عنوان یكی از محورهای توسعه استان قرار داده است.
در 10 ماهه سال 1397، 100 هزار گردشگر خارجی به استان یزد سفر كردند؛ گذشته از سفر گردشگران خارجی، صدها هزار گردشگر داخلی از بناهای تاریخی، فرهنگی و چشم اندازهای طبیعی، عرصه های بیابانی و كویری استان دیدن كردند.
شاید اكثر گردشگرانی كه برای نخستین بار یزد را به عنوان مقصد سفر خود انتخاب می كنند، همه مناطق این استان را از نظر شرایط آب و هوایی فقط گرم و خشك بدانند، حال اینكه در فاصله 30 كیلومتری از مركز این استان در شهرستان های تفت و مهریز مناطق ییلاقی و خوش آب و هوا قراردارد و حتی چندین كیلومتر آن طرف تر در این شهرستانها كوههایی پوشیده از برف مشاهده می شود كه باید با پوشش زمستانی در فصل بهار عازم این مناطق شد.

** بافت تاریخی یزد
كمیته میراث جهانی یونسكو 18 تیر 1396 در چهل و یكمین نشست خود در كراكوف لهستان، با اجماع اعضا، بخشی از بافت تاریخی شهر یزد را در فهرست میراث جهانی ثبت كرد.
با ثبت بافت تاریخی یزد، نخستین پرونده یك شهر تاریخی ایران در فهرست جهانی به ثبت رسید كه بیش از ٧٠٠ هكتار از اراضی شهر قدیمی یزد را در بر می گیرد.
بافت تاریخی یزد منحصر به فرد است و اگر كسی بخواهد یك شهر تاریخی و زنده اسلامی را به واقع ببیند باید به یزد سفر كند.
بافت تاریخی یزد به مساحت عرصه 743 هكتار و مساحت حریم پنج هزار هكتار در سال 1384 به ثبت ملی رسید و فعالیت جدی برای به ثبت رساندن آن در میراث جهانی از نخستین سال برنامه سوم توسعه تحت عنوان «پایگاه پژوهشی و حفاظتی ملی» با اختصاص اعتبار ملی و استانی آغاز شد.
با این حال، تهیه اسناد و مدارك اولیه پرونده ثبت جهانی بافت تاریخی یزد به طور مشخص از سال 1389 با انعقاد قرارداد مشاوره ای در دستور كار قرار داده شد و فعالیت ها و پیگیری های جدی برای ثبت جهانی در سال 1394 با ارسال پرونده به یونسكو شكل جدی و رسمی به خود گرفت.
در این سال، محدوده بافت تاریخی شهر یزد با 743 هكتار وسعت به عنوان نخستین بافت تاریخی زنده برای ثبت جهانی به یونسكو ارسال شد تا به‌ عنوان نخستین شهر تاریخی جهان توسط جمهوری اسلامی ایران به دنیا معرفی شود.
روند ثبت جهانی میراث فرهنگی به اینگونه است كه یك پرونده ابتدا در یونسكو از نظر شكلی بررسی و سپس به شورای جهانی بناها و محوطه های تاریخی (ایكوموس) ارسال می ‌شود تا از جنبه ‌های مختلفی ارزیابی و به یونسكو بازگردانده شود كه در این بین از كارشناسان برجسته نیز بهره می‌ گیرند.
شهریور 1395 ارزیاب یونسكو برای بررسی وضعیت بافت تاریخی یزد و ارایه گزارش به كمیته های مربوطه به یزد سفر كرد. «ماریا كوریا» از كشور پرتغال به عنوان كارشناس و متخصص خشت و خاك در مدت پنج روز از محورهای گردشگری و مجموعه بناهای یزد در بافت تاریخی این شهر برای ثبت جهانی، بازدید و گزارش آن را به یونسكو ارائه كرد.
ارزیاب یونسكو در این سفر گفت: اكثر سایت های جهانی دارای ویژگی های خاص خود در حوزه های میراث ملموس و ناملموس هستند اما میراث فرهنگی و تاریخی مردم یزد دارای ذات و روح مشتركی است.
سرانجام پرونده 110 هكتار از بافت تاریخی شهر یزد مربوطبه دوره ایلخانی، 18 تیر ماه 1396 در چهل و یكمین اجلاس كمیته میراث بشری یونسكو با حمایت قاطع نمایندگان كشورهای جمهوری آذربایجان، كویت، تركیه، ویتنام، تونس و لبنان و اجماع اعضای كمیته به ثبت جهانی رسید.
در استان یزد بالغ بر دو هزار و 200 هكتار بافت تاریخی وجود دارد كه در فهرست آثار ملی كشور به ثبت رسیده و این افتخار بزرگی برای یزد محسوب می شود.
در سالهای پیش از ثبت بافت تاریخی یزد به عنوان بیست و دومین اثر جهانی ایران در یونسكو، چغازنبیل، میدان امام اصفهان، تخت جمشید، تخت سلیمان، ارگ بم، پاسارگاد، سلطانیه، بیستون، مجموعه قره كلیسای آذربایجان، سازه های تاریخی - آبی شوشتر، بازار تبریز، بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی، 9 باغ ایرانی شامل اكبریه بیرجند، فین كاشان، شاهزاده ماهان، ارم شیراز، عباس آباد بهشهر، چهلستون اصفهان، دولت آباد یزد، پاسارگاد شیراز، پهلوان پور مهریز (در مجموع به عنوان یك اثر)، گنبد قابوس، مسجد جامع اصفهان، كاخ گلستان، شهر سوخته، محوطه باستانی شوش و چشم انداز فرهنگی میمند از ایران در فهرست میراث جهانی یونسكو به ثبت رسید.
همچنین یك سال پیش از آن، مجموعه قناتهای ایرانی شامل 11 قنات از جمله قنات زارچ و حسن آباد مشیر در استان یزد و كویر لوت به عنوان نخستین میراث طبیعی ایران سال 1395 در چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسكو در استانبول ثبت شد.

** باغ دولت آباد
2 باغ دولت‌ آباد یزد و پهلوان ‌پور مهریز از استان یزد به همراه هفت باغ دیگر ایرانی به اتفاق آرا در سی و پنجمین اجلاس كمیته میراث جهانی برای ثبت در فهرست میراث جهانی به تصویب رسید.
با ثبت این پرونده مهم، مجموع پرونده‌های ثبت شده جمهوری اسلامی ایران نزد یونسكو در آن برهه به 13 پرونده رسید و نخستین ثبت آثار جهانی استان یزد رقم خورد.
پرونده مربوط به باغ ‌های ایرانی علاوه بر 2 بعد فرهنگی و طبیعی در 9 نقطه مختلف از كشور واقع شده و از این حیث كه 9 اثر مربوطه در دل یك پرونده گنجانده شد دارای اهمیت فراوانی است.
یكی از بناهای تاریخی و منحصر بفرد یزد در مركز این استان باغ دولت آباد است كه به عنوان یكی از زیباترین باغ های ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسكو به ثبت رسیده و همواره شاهد حضور گردشگران بی شماری از داخل و خارج كشور است.
این باغ در سال 1160هجری قمری ساخته شد و از زیباترین بناهایی است كه به دوره افشاریه و زندیه مربوط می شود؛ این اثر تاریخی از قناتی به همین نام مشروب می شود و جریان آب درباغ، استخوان بندی طراحی آن را تشكیل می دهد.
باغ دولت آباد یزد دارای قسمت های بادگیر و هشتی، عمارت حرمخانه، اصطبل و شترخانه، عمارت مستخدمین، عمارت تالار آئینه سر در اصلی، آب انبار 2 دهانه و عمارت باغ بهشت آیین است.
جالب ترین بنای این مجموعه را عمارت هشتی و بادگیر تشكیل می دهد كه تلفیق جریان آب و هوا به زیباترین شكل در آن صورت گرفته است.
بادگیر باغ مذكور با ارتفاع نزدیك به 34 متر بلندی از سطح زمین شاهكار مهندسی و نشانه نبوغ معماران یزدی است، این بنا شامل یك هشتی كلاه فرنگی و بادگیر بلند و پنج حوض مرمر در داخل این بنا و سه حوض مرمر در سه ظرف بنا تعبیه شده و مصالح اصلی بنا آجر، خشت و در نمای خارجی اندود های سیگل گچ و ریگ و سنگ مرمر است.
در داخل به غیر از زیر بادگیر كه با سنگ مرمر در قسمت مفروش شده، بقیه كف های با آجر به صورت گل و موج پوشیده شده و هنوز بعضی از درها و مشبك ها گروه چینی از چوب چنار با شیشه های رنگی بسیار زیبای قدیمی آن موجود است.
گنبد و كلاه فرنگی روی هشتی قسمتی از بادگیر و درها در سال های اخیر بازسازی و مرمت شده است.
عمارت حرمخانه این بنا در گوشه شرقی باغ قرار گرفته و دارای فضاهای بسته مناسب با نور كافی است و دارای چهار اتاق قرینه پشت سرهم می باشد كه قسمت جلو آن ها یك جفت ایوان قرار دارد.
این بنا دارای بادگیر كوتاه و حجیم بوده و زیر زمینی وسیع و متناسب دارد و تمامی درها و پنجره های این مجموعه پس از ویرانی مجددا باز سازی شده است.
عمارت تالار آیینه سر در اصلی باغ دولت آباد نیز در سه طبقه با اتاق های متعدد و یك تالار بزرگ است كه همگی دارای نقاشی های زیبایی با گچ بری ها و كنده كاری های بسیار غنی است.
عمارت باغ بهشت آیین باغ هم دارای محوطه سازی جالب با سنگ فرش ها و هره های آجری با ابعاد بزرگ است.
در قسمت جنوب عمارت سر در اصلی در سه طرف فضایی كه در خارج باغ است سه عمارت سر در میدان جلو خان و تالار آیینه و عمارت تهرانی قرار داشته كه آنچه اكنون از محوطه سازی داخل بهشت آیین باقیست سنگ فرش های جالب و استخرهای بزرگ است.
اصطبل این بنا در پشت عمارت حرمخانه واقع شده و دارای 2 راه ورودی یكی از داخل و دیگری از خارج باغ و شامل قسمت هایی سرپوشیده و حیاط مربع رو باز است كه اواخر دوره قاجاریه در زمان تصرف آن توسط ارتش اتاق زندانیان در قسمت ورودی به آن اضافه شده است.
عمارت مستخدمین در شرق عمارت بادگیر در ضلع كناری باغ ساختمان هایی شامل انبار، آشپزخانه، چند اتاق كم عمق با دهانه های كوچك واقع شده كه به قسمت مستخدمین معروف است.
باغ زیبا و ارزشمند دولت آباد یزد 22 اسفند 1346 به شماره 774 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

** باغ پهلوان پور مهریز
باغ پهلوان‌ پور مهریز متعلق به دوره‌ قاجار در محله مزویرآباد مهریز واقع شده كه در نوع خود در كل منطقه كم نظیر و متعلق به یكی از تجار یزدی به نام علی پهلوان پور است.
مساحت باغ 5.3 هكتار و عمده ساخت و ساز صورت گرفته در آن شامل برج گلین و فضاهای خدماتی مرتبط با آن در جبهه جنوب شرقی است؛ عمارت زمستانخانه در جبهه غربی، عمارت شربتخانه (كوشك) در بخش مركزی، فضاهای خدماتی (اصطبل، انبار، سرایداری و...) و كارگاه ریسندگی و قالی بافی در جبهه جنوبی قرار دارد.
ارزشمندترین بخش باغ، عمارت كوشك یا شربتخانه در سه طبقه و به مساحت 1500 مترمربع است؛ عمارت كلاه فرنگی كوشك با كاربندی پركاری زینت داده شده و از نفیس ترین قسمت‌های بنای شربتخانه به شمار می‌رود. این عمارت بر اساس ضوابط و اصول باغات ایرانی بر محور اصلی باغ قرار گرفته است.
این باغ زیبا در سالهای اخیر به هتل باغ پهلوان پور تبدیل شده است؛ در محیط باغ امكاناتی از جمله زمین فوتبال ساحلی و والیبال ساحلی، میز تنیس و فوتبال دستی و همچنین چندین تخت قرار داده شده است.
باغ پهلوان پور مهریز هفتم مهر 1381 به شماره 6334 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

** قنات زارچ
قنات یا كاریز نوعی سازه برای انتقال آب از دوردست به شهرها و آبادی هاست و جزو شگفتی‌ های معماری ایرانی محسوب می شود.
سازمان علمی، آموزشی و فرهنگی ملل متحد(یونسكو)، 11 قنات از جمله قنات زارچ و حسن آباد مشیر در استان یزد را با عنوان «قنات ایرانی» در میراث فرهنگی تاریخ بشر ثبت كرده است.
25 تیر 1395 در چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسكو به میزبانی استانبول تركیه، 11 قنات ایرانی با داشتن تكنولوژی متفاوت و قدمتی بین 200 تا 2500 سال به عنوان بیستمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی ثبت شدند.
هركدام از این 11 قنات به لحاظ نوع معماری، قدمت، عمق، طول و... منحصر به فرد هستند كه قنات حسن‌ آباد مهریز در استان یزد هم با قدمتی 700 ساله یكی از آنها به شمار می رود.
استان یزد از نظر تعداد قنات، رتبه چهارم و از نظر میزان آبدهی قنات، رتبه ششم كشور را به خود اختصاص داده است.
قنات تاریخی زارچ با قدمت سه هزار سال و به طول 83 كیلومتر به عنوان طولانی ترین قنات جهان به ثبت رسید.
زارچ از توابع شهرستان یزد از قدیمی ترین شهرهای مركز ایران است كه قنات سه هزار ساله آن در سال 1395 در فهرست میراث جهانی یونسكو به ثبت رسید، هندبال نیز ورزش نخست در شهر زارچ از توابع شهرستان یزد نیز قنات این شهر كه به طولانی ترین قنات دنیا نیز شهرت دارد با قدمت بیش از سه هزار سال، نماد هویت، تمدن و سختكوشی مردم این خطه است.
بخش 20 هزار نفری زارچ در غرب مركز استان یزد و قنات زارچ در عمق 23 متری زمین به عنوان طولانی ترین سازه آبی جهان حفر شد كه از ویژگی های آن داشتن 70 پله است و این ویژگی به اضافه طولانی بودن و قدمت، آن را به یكی از قنات های ارزنده دنیا تبدیل كرده است.
یكی از ویژگی های قنات زارچ مقطع مربعی آن است كه پیشینه حفر آن، به قبل از اسلامی می رسد.
قنات زارچ، از روستای فهرج در 60 كیلومتری شهر یزد سرچشمه می گیرد و حدود 30 كیلومتر آن نیز از «اكرمیه» تا دروازه قرآن، از زیر شهر یزد می گذرد و پس از خروج از یزد و طی چند كیلومتر دیگر، به بخش زارچ می رسد.
تا 40 سال قبل، آبدهی قنات زارچ بیش از 150 لیتر در ثانیه بود، اما به دلیل حفر بی رویه چاه های عمیق و نیمه عمیق در حریم آبی قنات، آبدهی آن به شدت كاهش یافته است.
فناوری ساخت قنات در اوایل هزاره اول پیش از میلاد در مناطق خشك كوهستانی ایران گسترش یافت و هم اكنون قنات های زیادی از چین تا مراكش و حتی در قاره آمریكا وجود دارد.
زارچ با قدمت بیش از سه هزار سال از مناطق كهن مركزی ایران محسوب می شود و در 15 كیلومتری شهر یزد قرار دارد تا سال 1342 خورشیدی جزو نواحی روستایی به شمار می رفت و از این سال به عنوان منطقه شهری شناخته شد.
زارچ بعد از میبد، قدیمی ترین آبادی یزد است و تا سال 1340 شمسی معماری این شهر عمدتا معماری رسمی رایج این مرز و بوم بود، اما اكنون بسیاری از خانه های قدیمی نوسازی شده و خانه های خشت و گلی جای خود را به خانه های آجر و آهن و سیمانی داده است.

** قنات حسن آباد مشیر
قنات حسن آباد مشیر 25 نیر 1395 به همراه قنات زارچ در استان یزد و 9 قنات دیگر ایرانی از استان های خراسان رضوی، خزارسان جنوبی، كرمان، مركزی و اصفهان در فهرست میراث جهانی یونسكو ثبت شد.
مادر چاه این قنات كه در نزدیكی چشمه‌ «غربال ‌بیز» قرار گرفته و آب شیرین و گوارای ارتفاعات «شیركوه»، حوضه‌ آبریز قنات حسن‌آباد مهریز را تشكیل می‌دهد.
رشته‌ های قنات حسن آباد پس از طی مسیری بسیار طولانی و سیراب ساختن چندین و چند روستا و آبادی، در نهایت به باغ پهلوان‌ پور مهریز یزد می ‌رسد و در این باغ میراث جهانی جاری می‌ شود.
آب زلال این قنات، املاحِ بسیار كمی دارد و بسیار شیرین و گواراست و «دِبیِ» آن در فصول پرباران به 200 لیتر در ثانیه می ‌رسد.
قنات حسن ‌آباد، قناتی تاریخی و 700 ساله در شهرستان ییلاقی مهریز یزد و متعلق به دوره میانی اسلامی (قرن هشتم) است و در 16 بهمن 1389 با شماره ثبتی 29976 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
در سالیانی دور، كارگران و مقنی های قنات حسن آباد مشغول به كندن كانال و حفر قنات می شوند اما با همه تلاش های انجام شده، بدون نتیجه و ناامید می گردند.
مقنی با عصبانیت به صاحب قنات می گوید كه این قنات آب ندارد، صاحب قنات نیز می گوید كه اگر بری من آب ندارد برای تو كه نان دارد و با توكل به خدا برای رسیدن به آب نذر می كند كه اگر به آب برسد، یك پنجم آن را به سادات اختصاص می دهد.
بعد از این نذر و متوسل شدن به ائمه اطهار، قنات شروع به جوشیدن كرده و از آن، آب فراوان بیرون می آید آنگونه كه هیچ قنات دیگری نظیر آن شكل یافت نمی شود.
در مجموع، حق آب قنات حسن آباد با 200 مالك و 400 بهره بردار متعلق به برخی اهالی شهرستان مهریز و یزد است كه یك پنجم سهم سادات آن در داخل خود مهریز در تغار ساداتی، جدا و تحویل داده می‌شود و مابقی آب، سهم روستای دهنو، آب انبار نو مریم آباد و حسن آباد یزد است.
چاه اصلی قنات دهنو - حسن‌آباد با عمقی حدود 40 متر در نزدیكی چشمه غربالبیز مهریز قرار گرفته كه تغذیه آبی اصلی ارتفاعات شیركوه، سرریز چشمه غربالبیز، حوضه آبریز قنات و تشكیلات آهكی منطقه از این قنات است.
قنات تاریخی حسن ‌آباد از غربالبیز مهریز شروع و با عبور از آب انبارها، باغات و مزارع روستاهای دهنو، حسن‌ آباد، مریم ‌آباد یزد و همچنین پس از به حركت در آوردن آسیاب های ریگ، حاجی ملا ماشاالله، دو سنگی به كوشك باغ پهلوان ‌پور مهریز ختم می‌شود كه البته مظهر تجلی و آبنمایی زیبای این قنات در روستای حسن ‌آباد مشیر به جلوه در می آید و هر ساله گردشگران زیادی را به سمت خود جلب می كند.
میزان بارندگی سالانه در شیركوه یزد تاثیر مستقیمی بر مقدار آبدهی قنات 700 ساله حسن آباد دارد. در سال ‌های پرباران و به خصوص فصل بهار، میزان آبدهی قنات حسن آباد یزد به 200 لیتر در ثانیه می رسد اما در فصل‌ های تابستان و پاییز این مقدار به 110 لیتر در ثانیه كاهش می یابد.
قنات حسن آباد با میزان آبدهی نسبتا بالا و مناسب خود، عمق آبرسانی كمی به ویژه در كانال مهریز به یزد دارد كه این امر از ویژگی های مهم و برجسته این قنات می باشد. همچنین عدم شكل گیری لایه ‌های نمكی و گچی در طول مسیر قنات تاریخی حسن آباد مشیر نیز باعث شده است كه آب این قنات، با همان كیفیت اولیه و بدون هیچ‌ گونه املاحی نظیر سدیم، كلسیم، منیزیم و... به‌ روستاهای پایین‌ دست، انتقال یابد.
قنات حسن آباد مشیر پنج شاخه‌ پیشكار اصلی، پیشكار كوهی، كوه سرخی، شق قنات و شاه نشینی دارد و آبدهی قنات تنها از شاخه‌ شق قنات تامین می‌شود.
آب قنات حسن آباد، بیشتر برای كشاورزی و قسمتی هم برای شُرب به كار می ‌رفته است اما امروزه تنها برای آبیاری باغ‌ های بین راه و كشت و كار در مهریز، حسن آباد مشیر یزد و دهنو به كار می‌ رود.

** دیگر جاذبه های گردشگری استان
سرو ابركوه، زیارتگاه چك چك اردكان، مسجد ریگ اشكذر، امامزاده ظهیر الدین عبدالله بن موسی بن جعفر(ع) بافق، مجموعه حاج مهدی بهاباد، مجموعه امام(ره) (شاه ولی) تفت، قلعه مروست خاتم، قلعه مهرپادین مهریز، نارین قلعه میبد، آتشكده و دخمه زرتشتیان، مسجد جامع و زندان اسكندر یزد، نیز از جمله آثار و بناهای مطرح تاریخی استان است كه گردشگران می توانند با مشاهده آنان از نزدیك، علاوه بر رقم زدن خاطراتی زیبا و به یادماندنی برای خود، بیش از پیش به تاریخ و تمدن استان یزد پی ببرند.
استان یزد با داشتن جاذبه های دیگر طبیعی و تاریخی از جمله منطقه حفاظت شده اعلاء و خانه آقازاده ابركوه، پارك ملی سیاهكوه و خانه آیت الله خاتمی اردكان، آسیاب آبی اشكذر، شن های روان صادق آباد بافق، قلعه جنت آباد بهاباد، عقابكوه و چشمه تامهر تفت، نهر مسیح و جنگل باغ شادی خاتم، چشمه غربالبیز و فرجگاه كوه ریك مهریز، برج كبوتر خانه میبد و میدان امیرچخماق و آب ابنار 6 بادگیری یزد قصد سفری مناسب برای گردشگران است.
استان یزد بر پایه سرشماری آبان ماه سال 1395، یك‌میلیون و 138 هزار نفر جمعیت دارد كه 85 درصد در 21 شهر و بقیه در روستاها و آبادی‌ها زندگی می‌كنند.
10 شهرستان استان یزد را ابركوه، اردكان، اشكذر، بافق، بهاباد، تفت، خاتم، مهریز، میبد و یزد تشكیل می دهند.
7532/ 6197