۱۱ اسفند ۱۳۹۷ - ۱۱:۰۰
کد خبر 83227715
۰ نفر
امان نامه ای برای باغات باقی مانده در پایتخت

تهران- ایرنا- مصوبه موسوم به برج باغ منجر به نابودی بخش چشمگیری از فضای سبز پایتخت شد. تصمیم جدید شورای شهر برای توقف این روند هر چند باغ های قدیمی را بازنمی گرداند اما می كوشد آنچه را باقی مانده حفظ كند.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، پس از سال ها كه طرح موسوم به «برج باغ ها» بلای جان باغات پایتخت شده بود، اعضای شورای شهر تهران بندها و تبصره های لایحه جایگزین مصوبه لغو شده برج باغ را در هفتم اسفندماه، بررسی و تصویب كردند.
برج باغ ها یكی از مصوبات دوره دوم شورای شهر تهران در سال 82 بود. اجرایی شدن این طرح از سال 83 با صدور پروانه برج باغ از سوی «محمود احمدی نژاد» شهردار وقت باعث شد باغ های شهر تهران مورد هجمه بساز بفروش ها قرار گیرد.
برج باغ به زمین هایی با متراژ بالا و باغ هایی در پایتخت اطلاق می شود كه شهرداری مجوز ساخت بنا می دهد ولی براساس مساحت زمین، بخش از آن به عنوان سرانه خدمات شهری برای تعریض گذر عمومی فضای سبز و ... گرفته می شود و سپس جواز ساخت و ساز را می دهد.
طی چهارده سال از اجرای این طرح، سهم عمده ای از بازار معاملات و ساخت برج ها مربوط به زمین های بایر و مشجر در سطح شهر بود كه با كاربری های مسكونی و تجاری ساخته می شد.
بر همین اساس، باغ كُشی های فراوانی صورت گرفت و از فضای سبز تهران كاسته شد و بر رونق بازار انبوه سازان افزود چنانكه اكنون بسیاری از باغات پایتخت جای خود را به برج های هفت طبقه به بالا برای قشر اعیان نشین داده است.
در طرح برج باغ ها قرار بر این بود كه بخشی از زمین مشجر به شكل باغ باقی ماند اما بساز بفروش ها به خوبی توانستند با پرداخت جریمه، سطح اشغال زمین برای ساخت برج را بیشتر كنند و در عمل موارد خلاف قانونی بسیاری رخ داد و نیت اولیه حفظ باغ ها عملی نشد. از سوی دیگر گودبرداری ها و مدت پروژه ساخت برج ها منجر به این شد كه در ابتدا درختان را قطع كرده تا بیل مكانیكی و كامیون ها بتوانند وارد محوطه شوند درنتیجه دیگر درختی باقی نماند.
با مقایسه نقشه های هوایی گوگل كه در دسترس همه است، طی بازه زمانی 10 الی 15 سال گذشته می شود دید كه تهران پیش از اجرای طرح برج باغ ها چه بوده و الان چه شده است. طبق اظهارات كارشناسان بیشترین باغ های موجود در منطقه یك تهران در محدوده شریعتی، نیاوران و نوبنیاد بود ولی به طور كلی بیشترین اقدام ساخت برج به جای درخت در مناطق شمال تهران یعنی مناطق 1 تا 4 و منطقه 22 تهران صورت گرفت.
بنا بر اظهارات كارشناسان محیط زیست و كمیته محیط زیست شهر تهران، مساحت باغ های تهران از 14 هزار هكتار در سال 1368 به 9 هزار هكتار در سال 1381 كاهش پیدا كرد و سپس حدود 4 هزار هكتار دیگر از باغ های تهران تخریب شدند. به گفته «آرش حسینی میلانی»، سخنگوی كمیسیون سلامت، محیط زیست شورای شهر تهران، 128 هكتار از باغ های تهران بین سال های 1387 تا 1396 نابود شده است.
باتوجه به ایرادات و اشكالات فراوان در اجرای برج باغ، اعضای شورای شهر چهارم در تلاش برای حفظ باغ های تهران، اصلاحیه هایی برای طرح برج باغ ها ارائه دادند. چنانكه در طرحی اعلام شد، صدور پایان كار برج، تنها بعد از كاشت درخت در حداقل مساحت 70 درصد عرصه املاكی ممكن است اما این مصوبه هم چندان موجب حفظ و صیانت از فضای سبز شهری نشد.
از سال 96 شورای شهر پنجم با هدف نجات اراضی سبز عزم خود را جزم كرد تا مجوز برج باغ مصوبه سال 83 را لغو كند اما طرح توقف صدور مجوز بارها به تعویق افتاد. چنانكه برخی این تعویق را منجر به تحرك بیش از پیش برای درخواست مجوز ساخت باغ های باقی مانده دانستند.
در نهایت با وجود وضعیت پرچالش محیط زیست تهران و پیگیری شورای شهر، 22 اسفندماه سال 1396 مصوبه برج باغ ها لغو شد تا 6 هزار باغ مانده در تهران در امان بماند. پس از لغو مصوبه برج باغ ها، شهرداری تهران موظف شد تا در بازه زمانی دو ماهه تا پایان اردیبهشت ماه 97 طرح جایگزین را به شورا ارائه دهد.
در اوج ماجرای تبعات برج باغ ها در تهران، بارها از سوی نمایندگان شورا و دیگر مسوولان عنوان شد كه باید باغ های شهر ثبت و دارای شناسنامه شوند. همچنین مطرح شد كه باغ های موجود در دست مالكان شخصی و یا باغ های ارگان ها و نهادها باید به كمك دولت و شهرداری به باغ های ملی تبدیل شوند.
نهادهایی مثل بنیاد مستعضفان و سازمان اوقاف باغ های متعددی را در پایتخت دارند كه با تغییر كاربری باغ، اقدام به ساخت و ساز كرده اند. در همین ارتباط «زهرا نژاد بهرام» عضو هیات رئیسه شورای شهر در سال 1396 از خشك كردن عمدی باغ وقفی 3هكتاری «اراج» خبر داد. این باغ با وسعت 20 هزار و 600 متر مربع وقف امام حسین (ع) بوده است اما مشخص شده كه درختان آن را به عمد خشك كرده اند.
همچنین، در جلسه شورای شهر و شهرداری با بنیاد مستضعفان در مرداد ماه سال جاری مطرح شد كه بنیاد 15 باغ تحت اختیار دارد.
در مساله باغ خواری به ویژه باغ های شهری، مسوولان و كارشناسان بارها با بیان ایرادات و مشكلات تغییر كاربری باغ ها به مسكونی و تجاری در قالب برج باغ ها به تبعات مسائل تشدید آلودگی هوا، افزایش تراكم جمعیت، ایجاد ترافیك در خیابان های كم عرض و... اشاره كرده اند. از سوی دیگر برخی به مناظر كریه و نابهنجار شهری اشاره می كردند كه برج های بلند در كنار آپارتمان های كوتاه تر قرار گرفته است.
برخی از كارشناسان نیز نوك پیكان نقد را رو به عملكرد شهرداری در دوران احمدی نژاد و «محمدباقر قالیباف» گرفتند كه در شرایط اقتصادی غیرمولد كه زمین به كالای گرانبها تبدیل می شد، این سوداگری شهرداری بود كه با تراكم فروشی و مجوزهای تغییر كاربری زمین ها، شهر فروشی را به منابع درآمد شهری تبدیل كرد. این چنین بود كه بلند مرتبه سازی گریبان باغ های تهران را گرفت و مادی نگری به فضای شهر، غلبه روحیه ماشین گرایی به انسان گرایی به تدریج در پایتخت جای خود را باز كرد تا جایی كه دیگر هیچ جای نفس كشیدنی برای شهروندان تهرانی باقی نگذاشتند.
در نهایت با وجود انتقادات و اهمیت حفظ محیط زیست شهری، اسفندماه در جلسه شورای شهر مصوب شد كه ساختمان سازی در باغ ها باید با ارتفاع كمتر از 15 متر یا حدودا سه طبقه باشد. همچنین، رسته های صنفی برای استقرار در باغ ها، در بخش فرهنگی، ورزشی، آموزشی، اداری، درمانی و تجاری در حد خرده فروشی، مشخص و مجاز اعلام شد.
«علی اعطا» سخنگوی شورای شهر تهران درباره درصد سطح اشغال باغات بالای 5 هزار متر مربع كه در صحن شورا مطرح و به تصویب رسید، توضیح داد: براساس این پیشنهاد، مالك باغ بالای 5 هزار متر اگر تمایل داشته باشد 70 درصد از سطح باغ را در اختیار شهرداری قرار دهد در 60 درصد 30 درصد باقی مانده می تواند 4 طبقه ساخت و ساز انجام دهد و بر همین اساس مشخصاً ساخت و ساز در باغات به شدت كاهش پیدا می كند، اما برای اینكه صاحبان باغ ها از محل ملك خود منتفع شوند تسهیلاتی برای آنها در نظر گرفته می شود.
در هر صورت به قول معروف هر وقت ماهی را از آب بگیری تازه است، با تغییر رویكرد شورای شهر این امید می رود كه شهر جانی تازه برای زندگی شهروندان بگیرد. خبر تحویل دو باغ معروف از بنیاد مستعضفان به شهرداری در منطقه دو و چهارده برای ایجاد مراكز فرهنگی و تفریحی عام النفعه، توقف پروژه های برج باغ و تصویب لایحه جایگزین آن می تواند چهره شهر را اندكی شاد كند.
پژوهش** 9259**9279