۸ اسفند ۱۳۹۷،‏ ۱۲:۱۳
کد خبر: 83224636
۰ نفر
فداكاری بیمارگونه تهدیدی علیه مادری است

تهران- ایرنا- مادری رنجور، فرتوت، غمگین و تنها كه عمر خود را صرف فداكاری برای فرزندان ساخته تصویری پررنگ و كلیشه ای برجسته برای قالب زدن روی نقش زن در خانواده و جامعه است. حال آنكه كه این فداكاری الزاما نباید در كلیشه مزبور بگنجد.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، یك هفته مانده به روز مادر شبكه‌های اجتماعی پر از متن‌ها، پیام‌ها و تصاویر مرتبط می‌شود. روز مادر جزو معدود مناسبت‌هایی است كه چنین گسترده از طرف هر قشر و گروه اجتماعی مورد استقبال قرار می‌گیرد؛ از چهره‌های شناخته شده هنری و ورزشی تا رسانه‌های رسمی و دولتی به این موضوع می‌پردازند.
برخی با نگاهی كاملاً شخصی به تقدیر و تشكر از مادرشان می‌پردازند و گروهی با نگاهی عمومی‌تر همه مادران را خطاب قرار می‌دهند و در ورای همه این‌ها «ذات مادری» به عنوان یك رفتار مورد تقدیس و تقدیر قرار می‌گیرد.
در اینكه مادران زحمات بسیاری برای فرزندانشان می‌كشند، شكی نیست و چه چیزی پسندیده‌تر از اینكه از زحمت‌ها و تلاش‌های مادران تشكر كنیم. اما اگر كمی عمیق‌تر نگاه كنیم خواهیم دید چه طور بیشتر مطالب منتشر شده مادری را هم‌ذات رنج و هم‌ذات فداكاری دانسته‌اند؛ گویی مادر بودن در ذات خود به معنای رنج كشیدن و فداكاری‌ها و از جان گذشتگی‌های بی حد و مرز است.
در واقع نه همه مادران بلكه مادری كه رنج كشیده و فداكاری كرده مورد تقدیر قرار می‌گیرد. اگر متن‌های نوشته شده به صراحت این پیام را منتقل نمی‌كند، می‌توان به تصاویر منتشر شده نگاه كرد؛ مادر فقیری با لباس پاره كه فرزندی را به آغوش كشیده است، زن سالخورده و خمیده‌ای كه به تنهایی در كنج خانه نشسته‌است، مادری كه بدون هیچ دلیل مشخصی اشك هایش جاری است و ... .
به راستی چرا؟ چرا ناخودآگاه جمعی از ما تمایل دارد مفهوم مادری را با رنج و سیاه روزی پیوند زند؟ چرا كمتر تصویری از مادر شاد و موفق ارایه می شود؟ و از آن مهم تر چرا جامعه به ارایه این تصویر از مادر نیاز دارد؟
تردیدی نیست كه مادری كردن هم پیوند با فداكاری و از خود گذشتگی است. اما مرز این فداكاری كجا است؟ تا كجا می‌توان از فداكاری سالم یاد كرد و از چه حدی به بعد با فداكاری بیمارگونه مواجهیم؟
امروزه روان شناسان اجتماعی از فداكاری بیمارگونه حرف می‌زنند؛ از مادرانی كه بعد از تولد فرزند و حتی بعد از بلوغ او زندگی شخصی و علایق خود را كنار می‌گذارند و خود را وقف فرزندانشان می‌كنند. این دسته از مادران چنان در نقش مادری فرو می‌روند كه به مرور بقیه نقش‌های خود را به كل از دست می‌دهند و هویت و كاركردشان وابسته به حضور فرزند می‌شود. البته در ابتدا كه فرزند در دوره نوزادی و كودكی به سر می‌برد طبیعتاً به این مراقبت نیاز دارند. اما هر چه كودكان بزرگتر می‌شوند كمتر به حضور مدام مادر در زندگی نیاز دارند و سرانجام وقتی آن‌ها كاملاً بزرگ شده و پی زندگی خود می‌روند. در این شرایط، مادر كاركرد و ضرورت نقش خود را از دست می‌دهد.
در این زمان بحران سرمی‌گشاید. مادر احساس تنهایی، قربانی بودن، افسردگی، بی‌كاركردی و كنار گذاشته شدن را تجربه می‌كند و در واكنش ممكن است به وابستگی شدید، ارایه خدمات غیرضروری به فرزندان، مداخله‌های بیش از حد در زندگی آن‌ها و مانند دست بزند.
از جمله واكنش‌های ناخودآگاه مادران در این زمینه سخت‌گیری بیش از حد در انتخاب همسر برای فرزندان است كه در واقع تلاشی ناخودآگاه برای به تعویق انداختن استقلال فرزند و طولانی‌تر كردن زمان مادریِ خود به حساب می‌آید. در مقابل فرزندی داریم كه از طرفی اجازه استقلال و بلوغ پیدا نمی‌كند و از طرف دیگر با عذاب وجدان و احساس دِین تمام نشدنی مواجه است؛ چرخه معیوبی كه به مادر و فرزند و در كل نهاد خانواده ضربه می‌زند.
از طرفی مادران را به این رنج و فداكاری بیمارگونه تشویق می‌كنیم و از طرف دیگر عذاب وجدان خود را با تقدیر و تقدیس رنج مادر تشفی می‌دهیم!
در چرخه ناكارآمدی گرفتار شده‎ایم كه برای رهایی از آن نیازمند آموزش مادران و تغییر سبك زندگی هستیم. پژوهش‎ها نشان می‌دهند بسیاری از مدران شاغل مدام عذاب وجدان دارند و گمان می‌كنند به حد كافی مادری نمی‌كنند. لازم است با ارایه آموزش‌های لازم به تعریف درست‌تری از مادری دست یابیم و با پرهیز از فداكاری بیمارگونه مسیر رشد طبیعی و سالم را برای فرزندان فراهم كنیم. همچنین جامعه باید زمینه حضور مادران در نقش‌های حرفه‌ای و شغلی را فراهم كند. از طرف دیگر نباید نقش پدران به تامین معاش خانواده محدود شود. بلكه فرزندان در فرایند جامعه‌پذیری خود به حضور پدر نیاز دارند.
اگر مردان نقش پدری خود را به درستی ایفا كنند و زمانی را برای گذراندان با فرزندانشان اختصاص دهند، زنان نیز فرصت بیشتری برای زندگی حرفه‌ای شان خواهند داشت. در نتیجه چنین تغییراتی می‌توانیم تصویر مادر شاد، سالم و موفق را جایگزین مادر رنج‌كشیده و فداكار كنیم؛ زنی كه هم مادر بهتری است و هم انسان سالم‌تری.
از: سپیده اكبرپوران
پژوهش**س.ا**9279