بیشترمنابع درباره امام (ره) درحوزه تاریخ شفاهی است

تهران - ایرنا - مدیركل دفتر توسعه كتاب و كتابخوانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: درباره زندگی و نهضت امام خمینی (ره) پس از شروع نهضت و پیروزی انقلاب اسلامی، بیشتر منابع در حوزه تاریخ شفاهی است.

به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، محمدجواد مرادی ‌نیا روز دوشنبه در همایش نقد و واكاوی آثار مرتبط با زندگینامه امام خمینی(ره) كه با حضور پژوهشگران حوزه انقلاب اسلامی در پژوهشكده امام خمینی (ره) برگزار شد، افزود: منابع ما در این زمینه بسیار محدود است به دلیل اینكه هیچ فردی از صدسال پیش گمان نمی‌كرد از این خاندان شخصی به نام امام خمینی (ره) ظهور كند و رژیم پهلوی را به زیر بكشد از این رو هیچ فردی اسناد و مدارك این خاندان را جمع‌آوری نكرده است.
وی اظهار داشت: درباره امام خمینی(ره) پس از شروع نهضت و پیروزی انقلاب اسلامی بیشتر منابعی موجود در حوزه تاریخ شفاهی ایجاد شده ولی در حوزه اسناد چیزی قابل تولید نبوده است.
این نویسنده و پژوهشگر ادامه داد: معتبرترین منابعی كه می‌توانند ما را در این زمینه راهنمایی كنند كه پیشینه این خاندان چه بوده و چه جایگاهی داشته‌اند، اسناد و سه دسته دیگر منابع در این زمینه مدارك تاریخی، منابع شفاهی و منابع مكتوب هستند.
مرادی نیا با اشاره به اسناد و مدارك مربوط به پدر و پدربزرگ امام خمینی (ره) هم، گفت: این دسته از اسناد تعداد محدودی دارد. سال‌ها پیش در خمین زادگاه امام خمینی (ره)، در بین خاندان‌های محلی اسنادی را یافتند و تعدادی اسناد نیز در اختیار خاندان امام بود كه تحویل موسسه نشر آثار امام خمینی (ره) شد.
وی در معرفی پدربزرگ امام خمینی (ره) و اسناد و مدارك مربوط به وی، اظهار داشت: پدربزرگ امام سیداحمد هندی بود كه درباره وی قبل و پس از انقلاب مطالبی مطرح شده كه بیشتر نادرست است به ویژه از سوی معاندین كه حرف‌های غیر واقع ارایه كرده‌اند.
به گفته وی، در مجموع حدود 25 سند از دوره حیات وی در دسترس است كه بیشتر شامل اسناد ملكی، خانه، باغ و غیره است.
او ادامه داد: نخستین سند مربوط به ماه صفر 1264 قمری است كه قباله ملك و آب و غیره است و آخرین سند مربوط به سال 1282قمری و متعلق به خرید یك كاروانسرا است.
همچنین در بین این اسناد 5 سند مصالحه‌نامه نیز دیده می‌شود كه نخستین آنها مربوط به 1254 و آخرین آنها مربوط به 1282 قمری است.
این نویسنده و پژوهشگر ادامه داد: همچنین سه سند مالی و مالیاتی نیز از او در دسترس است كه نخستین آنها به سال 1251 بازمی‌گردد و آخرین آنها مربوط به 1285 هجری قمری است كه درباره فرمان دیوان‌خانه عدلیه اعظم به كارگزاران امور دیوانی گلپایگان است.
مرادی نیا همچنین اضافه كرد: یك سند مهم دیگر دو صفحه از جلد و پشت جلد كتاب «جنت الخلود» است كه در این دو صفحه سیداحمد رخدادهای مربوط به خانواده را ثبت كرده كه بعدها پسرانش از جمله امام خمینی (ره) این كار را ادامه دادند.
وی توضیح داد: این رخدادها شامل موارد مختلف از جمله تاریخ تولد دختران و پسران این خاندان‌ است. نكته جالب در این زمینه این است كه امام خمینی (ره) در این سند تاریخ تولد خود را 18 جمادی الثانی 1320 درج كرده درحالی كه همه جا این تاریخ 20 جمادی الثانی عنوان شده است. ارزش این تاریخ‌ها در این است كه مشخص می‌كند كه همه فرزندان این خاندان در ایران متولد شده‌اند.
وی با بیان اینكه سند دیگری مربوط به عقدنامه در تاریخ 1257 است، اظهار داشت: یكی از اسناد مهم مربوط به سیداحمدی صلح‌نامه‌ای است كه در اواخر عمر نوشته و تمام اموالش را به فرزندان صلح كرده است. از این سند می‌توان تا حد زیادی به گرایشات اقتصادی و میزان اموال سیداحمد پی برد.
مدیركل دفتر توسعه كتاب و كتابخوانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: از مجموع اسناد مربوط به سیداحمد به چند نكته می‌توان رسید، نخست مربوط به سكونت او در شهر خمین است نكته دیگر درباره اسناد مربوط به شغل وی بوده كه بر این اساس مشخص می‌شود سیداحمد به زمین‌داری اشتغال داشته و از محل درآمد آن زندگی می‌كرد و هیچ نشانه‌ای مبنی بر اهل علم بودن و روحانیت در او دیده نمی‌شود.
مرادی نیا ادامه داد: تمام اسناد بر سیادت او گواهی می‌دهند اما شجره‌نامه معتبر و مستندی از او در دسترس نیست همچنین براساس این اسناد مشخص می‌شود كه وی از عقل معاش نسبتاً قابل توجهی برخوردار بوده و توانسته زندگی نسبتا سطح بالایی را برای خود و خانواده فراهم كند. همچنین نكته آخر اینكه براساس اسناد سیداحمد هندی رابطه مناسبی با حكومت‌های محلی داشته است.
وی در ادامه با اشاره به اسناد مربوط به آقامصطفی پدر حضرت امام خمینی(ره) نیز توضیح داد: در این زمینه بیش از 30 سند به دست آمده كه شامل 11 سند ملكی، 7 مصالحه‌نامه، 4 سند مالیاتی و مالی، تعداد اسناد شرعی و سندهای دیگر است. یك سند بسیار مهم در این زمینه مربوط به علت قتل وی است كه تاحدودی حقیقت را آشكار می‌كند. همچنین مداركی از خبر ترور گزارش مربوط به قاتل و خبر اعدام قاتل وی در جراید موجود است.
مرادی‌نیا گفت: آقامصطفی (پدر حضرت امام) از بدو تولد تا هنگام عزیمت برای تحصیل به نجف، در خمین زندگی كرده پس از بازگشت از نجف نیز در خمین ازدواج كرده و ضمن پرداختن به امور روحانیت، زمین‌دار و مالك بود و مانند پدرش عقل معاش داشته و توانسته ضمن حفظ املاك، املاك دیگری را نیز اضافه كند همچنین او نیز ارتباطات نسبتا گسترده‌ای با حكام محلی داشت.

** حمایت پژوهشكده امام خمینی(ره) از پایان نامه ها

معاون پژوهشی پژوهشكده امام خمینی (ره) نیز در این همایش با بیان اینكه، گذشت 40 سال از انقلاب فرصت خوبی است كه به عقب رجوع كنیم و مروری بر مطالعات در این حوزه داشته باشیم، گفت: در این راستا همایش نقد و واكاوی آثار مرتبط با زندگینامه امام خمینی (ره) در ادامه همایش نقد روش‌شناسی انقلاب اسلامی برگزار شده است.
امیر عظیمی دولت‌آبادی افزود: پژوهشكده امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی سال 1375 با هدف تبیین انقلاب و ابعاد آن و پژوهش درباره ابعاد مختلف زندگینامه امام خمینی و اندیشه‌های وی تاسیس شد و از سال 1378 با ایجاد رشته‌هایی همچون فقه و حقوق، عرفان اسلامی، تاریخ انقلاب اسلامی، جامعه‌شناسی انقلاب اسلامی و اندیشه سیاسی در اسلام بخش آموزشی نیز به پژوهشكده افزوده شد.
وی اظهار داشت: از جمله فعالیت‌های این مجموعه می‌توان به راه‌اندازی دوره‌های آموزشی در سراسر كشور، اجرای طرح‌های پژوهشی، انتشار كتاب و فصلنامه، حمایت از پایان‌نامه‌ها، برگزاری شست‌های علمی و 15 همایش علمی در موضوعات جدی مطالعات امام خمینی (ره) اشاره كرد.
فراهنگ ** 9012 ** 1355 **