خلق سرمایه اجتماعی بدون گفت و گو امكان پذیر نیست

تهران- ایرنا- مدیر گروه ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی می گوید: باید گفت و گو بین دانشگاه و جامعه شكل بگیرد. دانشگاه به سمت جامعه برود و جامعه هم با گشاده روی از دانشگاه استقبال كند. تنها در این صورت است كه سرمایه اجتماعی دانشگاه حفظ می شود.

به گزارش روز سه شنبه خبرنگار گروه دانشگاه ایرنا، هادی خانیكی شامگاه گذشته در همایش ملی «نظام تعامل دانشگاهی و فضای اجتماعی» در دانشگاه تربیت مدرس گفت: یكی از مسائل مبنایی كه باید مورد توجه قرار گیرد حفظ و ارتقای سرمایه اجتماعی دانشگاه است.
وی افزود: برای رسیدن به این اهداف باید دانشگاه خود را به سمت مسائل جامعه ببرد و خود را با این مسائل درگیر كند و از طرف مقابل هم فضای جامعه به روی دانشگاه گشوده شود.
خانیكی كه با عنوان «گفت و گو و نقش آن در ارتقاء سرمایه اجتماعی دانشگاه » سخنرانی می كرد، گفت: به دلایل مختلف در جامعه امروز ایران، خلق سرمایه اجتماعی بدون گفت و گو امكان پذیر نیست
استاد ارتباطات دانشگاه علامه اظهار كرد: جامعه و مسئولان نباید از دانشگاه انتظار داشته باشند كه نسخه ای شفابخش برای مسائل در زمان كوتاه ارائه كند. در حال حاضر با این مسئله مواجه هستیم كه جامعه به طور مرتب دستخوش تغییر است از این رو ، این انتظار كه به سرعت دانشگاه باید پاسخ مسائل را بدهد درست نیست.
وی افزود: در جلسه ای كه جامعه شناسان با رئیس جمهوری داشتند ، روحانی هم بعد از توضیحات جامعه شناسان انتظار داشتند پاسخ مشكلات در آن جلسه دو ساعت ارائه شود. در حالی كه قطعا در جلسه دو ساعته نمی شود پاسخ مسائل و مشكلات بلند مدت را داد. این شتابزدگی ناشی از ضعف گفت و گو است كه بین دستگاه ها و دانشگاه وجود دارد.
وی با بیان اینكه دانشگاه در درون خود از مهارت های لازم برای گفت و گو برخوردار نیست و تن به گفت و گو نمی دهد ، اظهار كرد: می شود كاریكاتوری از دانشگاه ترسیم كرد كه استاد و دانشجو با تاخیر به كلاس می رسند و با عجله از كلاس بیرون می روند و در چنین وضعیتی هم طبیعتا امكان شكل گیری گفت و گو وجود نخواهد داشت. وقتی در خود دانشگاه گفت و گو وجود ندارد طبیعتا بین دانشگاه و نهادهای دیگر هم این رویه شكل نمی گیرد.
خانیكی افزود: ما نیازمند این هستیم كه مقداری به افق های نظری جدیدتر در مورد دانشگاه بپرداریم. دانشگاه به عنوان آزمایشگاه تحولات صنعتی و سیاسی قرار گرفته است و به این دلیل كه در معرض این دو فشار قرار دارد تلاش می كند كه مشروعیت و سرمایه اجتماعی خود را تبدیل به ابزاری برای دستكاری در جامعه كند.
استاد ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی سپس به تشریح سرمایه اجتماعی دانشگاه و دانشگاهیان پرداخت و گفت: طبق تحقیقی كه در مورد سرمایه اجتماعی در ایران انجام شده است و این تحقیق در سال 1397 منتشر شده است در سرمایه اجتماعی دستگاه ها ، معتبرترین نهاد، نهاد مدرسه و در مرتبه بعدی دانشگاه است و در اعتماد تعمیم یافته هم استادان دانشگاه در مرتبه چهارم قرار دارند .
وی ادامه داد: به نظر می رسد به رغم همه نقدها به دانشگاه، این نهاد همچنان در مقایسه با نهادهای دیگر از موقعیت بهتری برخوردار است. ولی مسئله ای كه باید به آن توجه كنیم این است كه از منظر گفت و گو وضعیت دانشگاه وضعیت خوبی نیست و مونولوگ بیشتر در آن رایج است.
وی با بیان اینكه پژوهشكده مطالعات فرهنگی و اجتماعی طرح بررسی شرایط تاسیس دانشگاه بو علی همدان را در دست مطالعه دارد ، گفت: در این طرح آورده شده كه دكتر اعتماد از موسسین این دانشگاه مطرح می كند كه وقتی می خواستیم دانشگاه جدید تاسیس كنیم در نظر داشتیم همه دانشجویان را ملزم كنیم كه یك سال مطالعات میدانی در حوزه رشته ای كه می خواهد در دانشگاه تحصیل كنند- داشته باشند تا وقتی وارد دانشگاه می شوند بدون مسئله نباشند.
خانیكی ادامه داد: اگر روی مسئله گرایی و نگاه فرهنگی كار كنیم تحول بزرگی در حوزه آموزش عالی و نهاد دانشگاه اتفاق خواهد افتاد.
استاد ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی با طرح این پرسش كه چه كاری انجام بدهیم كه دانشگاه به یك موسسه آموزش عالی محدود نشود و مركز ایده پروری و تضارب آرا باشد، گفت: یكی از ماموریت های دانشگاه در نگاه هابرماسی برعهده گرفتن فرایند عقلانی شدن جامعه است اما اگر به سمت مسئله گریزی در دانشگاه حركت كنیم به سمت انسجام درونی و انسجام بروكراتیك در دانشگاه رفته ایم در حالی كه در دانشگاه باید روی بالا بردن توانایی دانشجویان و فهم سنت فرهنگی و آگاهی سیاسی و اجتماعی دانشجویان و جامعه تكیه شود و این هدف اصلی است كه در دانشگاه باید دنبال شود.
وی افزود: ما با یك مسئله بیرونی مهم روبرو هستیم كه دانشگاه خانه گفت و گو نیست؛ دانشگاه فقط مجری طرح های صنعتی و اجرایی است . از طرف دیگر با یك مسئله درونی هم مواجه هستیم كه سیطره فرمالیسم است كه دانشگاه را از یك پالایشگاه فرهنگ و اندیشه تبدیل به یك بنگاه اقتصادی زود بازده كرده و دانشگاه را از نقش فرهنگی خود دور كرده است.
خانیكی در پایان سخنان خود تاكید كرد: اعتبار دانشگاه وقتی اوج می گیرد كه مسئولان اسباب بزرگی دانشگاه را فراهم كنند ؛ یعنی اینكه دانشگاه قدرت ورود به مسائل جامعه و قدرت گفت و گو را داشته باشد آن موقع سرمایه اجتماعی دانشگاه افرایش پیدا می كند و هم در خلق سرمایه اجتماعی موفق عمل می كند. سرمایه اجتماعی بدون گفتگو نه حفظ می شود و نه می تواند ارتقاء پیدا كند.
**9487**1601**