واكاوی نقادانه سی‌ و هفتمین جشنواره فیلم فجر

تهران- ایرنا- در حالی كه قطار سی‌ و هفتمین جشنواره فیلم فجر با معرفی برگزیدگان این جشنواره به ایستگاه پایانی رسید، رسانه های داخلی امروز نیز به بررسی نقاط قوت و ضعف این جشنواره پرداختند.

به گزارش گروه نشریات خبری؛ جشنواره فیلم فجر كه هر ساله در آستانه ایام الله دهه فجر آغاز می شود، امسال هم با اكران آثار منتخب در پردیس سینمایی ملت و سینما‌های مردمی به طور رسمی وارد فاز اجرایی شد و سرانجام پس از 10 روزبا همه حاشیه‌هایش با تقدیر از هنرمندان برگزیده به پایان رسید.
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر با حضور شخصیت هایی همچون وزیر ارشاد، محمود واعظی رئیس دفتر رئیس‌جمهوری، حسین انتظامی رئیس سازمان سینمایی و بزرگان سینمای ایران از جمله جمشید مشایخی، عصر روز دوشنبه 22 بهمن ماه در برج میلاد برگزار شد و اخبار مربوط به آن در فضای رسانه ای كشور بازتاب گسترده ای داشت.
بررسی امروز (24 بهمن ماه) روزنامه ها، خبرگزاری ها و تارنماهای داخلی نشان می دهد كه رسانه های نزدیك به جریان اصلاح طلب به نقد برخی فیلم ها و انتقاد از خط مشی و سیاستگذاری‌های این جشنواره پرداخته اند.
نیاز به بازنگری در این جشنواره و ایجاد اتاق فكر متشكل از افراد كارآمد و هوشمند برخی از پیشنهادهایی است كه از سوی این رسانه ها مطرح شده است.
عبارت های به كار گرفته شده از سوی این رسانه ها عبارتند از: پیشكسوتان مهجورمانده سینما؛ روشن شدن چراغ اول اعتراض توسط همایون غنی زاده؛ كارگردان فیلم «مسخره باز» شاید خواست ادای مارلون براندو را دربیاورد؛ لوس‌بازی زننده جوانك تازه‌كاری با رفتارهای تهوع‌آور متظاهرانه‌اش در ادا درآوردن كژفهمانه از براندوی بزرگ؛ داوران فقط پیچ و مهره‌های فیلم را دیدند؛ كاش مدیران و متولیان سینما پای اعتبار فیلم فجر بایستند و نگذارند به مضحكه بدل شود؛ ورود پول‌های مشكوك به سینما؛ اتفاق عجیب نبودن سانسور قسمتی از مراسم اختتامیه فیلم فجر در تلویزیون؛ سانسور به جز آبروریزی برای تلویزیون چیزی در بر ندارد؛ پوشش عجیب بعضی بازیگران؛ خوش پوشی را از كه آموختی؟ از هنرمندان ایرانی در فرش قرمز جشنواره فجر!؛ لباس‌هایی كه باعث تعجب همگان شد.

رسانه های اصولگرا نیز مطالبی درباره «بالندگی سینماگران زن در چله انقلاب» و نقدهایی نسبت به معیارهای انتخاب آثار سینمایی برای ورود به جشنواره، منتشر كردند.
تناقض‌های آشكار در پایان جشنواره سی و هفتم؛ افتتاحیه مغایر با فجر انقلاب؛ تنوع در ژانر درخشش نسل جدید؛ طرفدار تعدادی از فیلم‌ها شدن با معیار قرار دادن فرم و بی‌توجهی به قصه، جدی گرفته نشدن فیلم كمدی در جشنواره؛ تو روزایی كه 'مرغ' گیر مردم نمی آد كارگردان 'مسخره باز' واسه گرفتن سیمرغ ناز میكنه!؛ حركت كارگردان «مسخره‌باز» حیرت‌انگیز و خارج از قواعد حرفه‌ای؛ لوس‌بازی زننده كارگردان مسخره‌باز؛ بالندگی سینماگران زن در چله انقلاب از مهم ترین عبارت های كانونی از سوی رسانه های منسوب به این جریان است.
امتناع همایون غنی زاده كارگردان فیلم 'مسخره‌باز' از پذیرفتن جایزه بخش «نگاه نو» جشنواره فیلم فجر و فرستادن یك جوان افغانستانی بر روی سن برای خواندن متن كوتاهی درباره چرایی نگرفتن این جایزه از جمله مطالب مشترك مورد توجه در هر دو طیف رسانه ها است.

رسانه های اصلاح طلب
..................................
**نقد به جشنواره و آثار سینمایی راه یافته به جشنواره
جواد طوسی منتقد سینما در گفت و گو با روزنامه اعتماد می نویسد: جشنواره فیلم فجر با همین چارچوب كلی، نیاز به یك بازنگری دارد. باید خط مشی و سیاستگذاری‌های جشنواره یك مقدار تغییر یابد و فضای كارآمدتری را در درون خود پایه‌ریزی كند؛ در این خصوص، چینش افراد و تركیب هیات داوری باید مبتنی بر نگاهی كارشناسانه و در عین حال جسور و روشن‌بینانه باشد. پیش‌بینی ستاد دایمی جشنواره و راه‌اندازی اتاق فكری متشكل از افراد كارآمد و هوشمند و زمانه‌شناس و صاحب‌‌نظر در حوزه فرهنگ و سینما می‌تواند در جهت دستیابی به این هدف موثر باشد.

روزنامه اعتماد با تیتر «سال‌های دور از خانه» می نویسد: دو مشكل عمده در سینمای ایران یكی فیلمنامه است و دیگری پایان‌بندی. فیلمنامه‌هایی كه قصه بلد نیستند بگویند و از «جهان شدن» عاجزند یا فیلم‌هایی كه نمی‌دانند جهان دست و پا شكسته‌ای كه ساخته‌اند چگونه تمام كنند و از آن فارغ شوند. هر دوی این مشكلات به سندرومی بدل شده كه پیر و جوان فیلمسازان ایرانی را در خود بلعیده و دیگر آزار‌دهنده شده است. «پایان باز» هم از دل همین نابلدی شده توجیه فیلمسازان یا «دوربین روی دست» كه با میزانسن شلوغ عزم پوشاندن حفره‌های فیلمنامه می‌كند.

«جشنواره‌ای منهای آینده!» عنوان گزارش روزنامه ایران است كه در بخشی از آن آمده است: در جشنواره فجر امسال حتی یك فیلم هم درباره «آینده» نبود، گویی سینماگران‌مان حتی از تخیل درباره آینده عاجز شده‌اند و فضاهای دلپذیری از ایران كه با قاب‌های چشم‌نواز و عناصر دلچسب تصویر می‌شوند اغلب نه در امروز و آینده كه در «گذشته»اند. قهرمانان ایران هم در سینمای امسال همه در گذشته‌اند و نه در امروز یا آینده. در فیلم خوش‌ساختِ «سرخپوست» به تعبیر فیلمبردارش برای «دادن تصویر بهتری از گذشته درخشان‌مان(!)» از فیلترهای گرم استفاده می‌شود و تصویری كه از یك زندان در دوره پهلوی و رئیس وظیفه‌شناس و مددكار دوست‌داشتنی‌اش داده می‌شود بسیار بهتر از تصویر زندان تیره و تاریك دهه شصت در فیلم «ناگهان درخت» و زندان امروز در «متری شیش‌ونیم» و حتی تصویرهای سرد و خاكستری از تهرانِ امروز در سینمای واقع‌گرای اجتماعی امسال است. در فیلم‌هایی مثل «ناگهان درخت» تصویری روتوش‌شده و رؤیاگونه از ایران عصر پهلوی و تصویری سیاه از ایران پس از انقلاب ساخته می‌شود و اگر امیدی به آینده هست نوعی امید ارتجاعی برای احیای آن گذشته توسط نسل بعد و زنده كردن «عكس»هایش است. در سینمای امسال اغلب فضاهای شیك، میزانسن‌های رنگی و جذاب و كاراكترهای دوست‌داشتنی و ارجاعات به فضاها و عناصر «مثبت» و «گرم» و «شاد» در دیالوگ‌ها مربوط به ایرانِ پیش از انقلاب است.

به گزارش تارنمای فرارو با توجه به اعطای سیمرغ به علی نصیریان، بابك حمیدیان بازیگر در یادداشتی نوشت: آقای دبیر، پیشنهاد می‌كنم كه ما، نام‌های كوچك سینما، فرش زیر پای پیشكسوتان مهجورمانده سینما شویم و مثلا یك «مدرسه پیرمردها»‌ی 2 بسازیم تا هم برایمان خاطره‌بازی شود و هم از خجالت قافله بزرگان موسپید و بی‌نیاز سینمای ایران درآییم و یا هزار پیشنهاد دیگر برای دعوت از این بزرگان در فیلم‌های سال جدید. این‌گونه شاید هیأت داوران شما، بیش از این متحمل سختی قضاوت نشوند! من و ما، باز هم خواهیم جنگید. نگران نباشید.

به گزارش خبرگزاری ایلنا، مراسم اختتامیه جشنواره فیلم فجر شب گذشته پایان یافت اما حواشی آن همچنان ادامه دارد. یكی از حواشی مطرح شده درباره جایزه بخش جلوه‌های ویژه میدانی و نامزدی افرادی‌ست كه در صنف جلوه‌های ویژه حضور ندارند یا كارشان در تعریف این حرفه نمی‌گنجد كه این امر اعتراضات صنف جلوه‌های ویژه میدانی را به دنبال داشت.

**دفاع از برخی فیلم ها
روزنامه قانون در مورد فیلم «قسم» نوشت: دومین تجربه فیلمسازی تنابنده نشان از ورود جدی یك كارگردان خوب در سینمای ایران را دارد. قسم به لحاظ كارگردانی فیلم سختی است و با توجه به روند و داستانی كه فیلم‌نامه دارد، این اثر كارگردانی تازه‌كار را دچار چالش‌های جدی می‌كند كه محسن تنابنده به‌خوبی از پس آن برآمده است. فیلم «قسم» از وجوه مختلف هم قابل ‌بررسی است و نگارنده به‌هیچ ‌وجه قصد ندارد شمایل یك فیلم ازهرجهت كامل را از این كار به نمایش بگذارد اما این اثر با توجه تجربه پیشین تنابنده در كارگردانی، گامی روبه‌جلو برای این كارگردان تلقی می‌شود و یكی از فیلم‌های دیدنی سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر بود.

**امتناع كارگردان فیلم 'مسخره باز' از پذیرفتن جایزه بخش 'نگاه نو'
روزنامه همدلی نوشت: چراغ اول اعتراض را همایون غنی زاده روشن كرد؛ كارگردان فیلم «مسخره باز» شاید خواست ادای مارلون براندو را دربیاورد وقتی جایزه اسكار را نپذیرفت در حمایت از سرخپوستان، «ساشین لیتل‌فدر» رئیس كمیته ملی بومیان آمریكا را روی صحنه فرستاد و غنی زاده هم هنگام دریافت سیمرغ بلورین بهترین فیلم در بخش «نگاه نو»، مهاجری افغان را. اما در كمال حیرت برای دریافت سیمرغ بلورین بهترین فیلم هنر و تجربه روی سن رفت و جایزه اش را گرفت! انگار اولی را دوست نداشت و تنها اعتراضش را شكلی «مسخره» داد.

به گزارش تارنمای انتخاب، مهرزاد دانش، منتقد سینما و عضو هیئت داوران جشنواره امسالِ فیلم فجر نوشت: به دبیرخانه جشنواره فیلم فجر پیشنهاد می‌كنم قوانینی تدوین شود كه بر اساس آن، افرادی كه از گرفتن جوایزشان، بدون دلیل، امتناع می‌كنند، در دوره‌های بعد حق شركت در این مناسبت را نداشته باشند. لوس‌بازی زننده جوانك تازه‌كاری با رفتارهای تهوع‌آور متظاهرانه‌اش در ادا درآوردن كژفهمانه از براندوی بزرگ و پذیرش/عدم پذیرش ادواری جایزه‌اش، از میزان شعور اجتماعی‌اش رونمایی‌ای جانانه به عمل آورد، نشان داد این جایگاه نیاز به مراقبت بیش‌تر دارد.

** بالا رفتن توقع نسل جدید سینما
روزنامه اعتماد نوشت: نسل جدیدی با توقع بالا به سینما آمده است. نسلی كه چون برای فیلمساز شدن سختی كشیده، دوران پس از فیلمسازی را زمان بره‌كشان می‌بیند. از عالم و آدم طلبكار است. زمانی حتی یك سیمرغ بلورین مدالی بود آویخته بر گردن فیلمی كه به دیده شدن و درخشش آن كمك می‌كرد. ولی پس از سیمرغ باران ابد و یك روز انگار همه در پی چنان موفقیتی هستند و كمتر از آن را مهم نمی‌دانند. حرجی بر جوانان نیست وقتی فیلمساز كهنه‌كاری مثل ابراهیم حاتمی‌كیا با وجود اهدای چند سیمرغ به بخش‌های فنی و تكنیكی فیلمش گله كرد كه: «داوران فقط پیچ و مهره‌های فیلم را دیدند.» یعنی فیلم قلب و مغزی دارد كه نویسنده و كارگردان است. یعنی به من جایزه بدهید. به خودم. این انگاره مایه شرم است. تكنیك ذات سینماست. سینما بدون فیلسوف و دغدغه می‌ماند. بدون تكنیك نه.
اعتماد افزود: جشنواره فیلم فجر قدیمی‌ترین رویداد فرهنگی ماست و قدمتی دارد كه احترام برمی‌انگیزد. كاش مدیران و متولیان سینما سخت‌گیری‌های‌شان را به جای شوراهای پروانه ساخت و نمایش در فجر نشان دهند. پای اعتبارش بایستند و نگذارند به مضحكه بدل شود.

**ورود پول مشكوك به سینما
روزنامه شرق می نویسد: ورود به بحث پول‌های مشكوك به سینما بدون‌شك یكی از حواشی پررنگ جشنواره سی‌وهفتم فیلم فجر بود؛ اتفاقی كه پرداختن به آن از پیش از جشنواره سی‌وهفتم فیلم فجر آغاز شد. و ابراهیم داروغه‌زاده، دبیر جشنواره فیلم فجر، نیز به آن ورود و اعلام كرد: «اسامی سرمایه‌گذاران فیلم‌های جشنواره را بعد از جشنواره منتشر خواهیم كرد. سازوكار تشخیص سلامت سرمایه فیلم‌ها در حیطه اختیارات وزارت ارشاد نیست. دادستان كشور اگر فیلم موردنظر را به ما اعلام كند، ما طبق حكم جلوی آنها را خواهیم گرفت.طبعا بازشدن این موضوع در جشنواره سی‌وهفتم فیلم فجر و پیگیری آن توسط اصحاب رسانه به منظور شفاف‌سازی بیشتر، بحث‌های بیشتری را به همراه خواهد داشت و باید دید پاسخ مدیران فرهنگی و عملكرد آنها در ادامه نسبت به این موضوع چه خواهد بود؟

**سانسور در پوشش مراسم اختتامیه جشنواره فیلم فجر
مهرداد خوشبخت، كارگردان سینما و تلویزیون در گفت‌وگویی با خبرگزاری ایسنا درباره نحوه پوشش مراسم اختتامیه جشنواره فیلم فجر از تلویزیون می‌گوید: سانسور قسمتی از مراسم اختتامیه فیلم فجر در تلویزیون اتفاق عجیبی نیست و مردم هم به این ماجرا عادت كرده‌اند. سانسور به جز آبروریزی برای تلویزیون چیزی در بر ندارد. زمانی بود كه مردم به اطلاعات دسترسی نداشتند اما در حال حاضر اطلاعات آزاد است و همه می‌بینند چه اتفاقاتی در جریان است.

** نحوه پوشش بازیگران
تارنمای نامه نیوز عنوان داشت: سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر هم به پایان رسید. شاید بیشتر از هر چیز دیگری، پوشش عجیب بعضی بازیگران در این جشنواره به چشم آمد. همان طور كه به احتمال زیاد خودتان هم دیده اید؛ پیج‌ها و كانال‌های زیادی در شبكه‌های اجتماعی، چندین پست با كنار هم قرار دادن عكس‌های تعدادی از بازیگران جشنواره فجر امسال منتشر كردند و در توضیح اش نوشتند: «خوش پوشی را از كه آموختی؟ از هنرمندان ایرانی در فرش قرمز جشنواره فجر!». آن چه واضح است این است كه بعضی از بازیگران سعی كردند با لباس‌های عجیب و نامتعارف‌شان، شش دانگ حواس‌ها را به نام خودشان جلب و نام‌شان را در ذهن‌ها ثبت كنند. لباس‌هایی كه باعث تعجب همگان شد و یك سوال را در ذهن مخاطب شكل داد: «آیا این همه جلب توجه لازم است و به چه دلیل، بازیگران دنبال این میزان از جلب توجه هستند؟»

رسانه های اصولگرا
--------------------
**نقد به معیارهای انتخاب آثار برای ورود به جشنواره
روزنامه كیهان با تیتر «تناقض‌های آشكار در پایان جشنواره سی و هفتم» می نویسد: جشنواره‌ای كه با یك افتتاحیه مغایر با فجر انقلاب شروع شده بود، با یك اختتامیه پر از تناقض به پایان رسید. نادیده گرفتن تنها فیلم دفاع مقدسی جشنواره سی و هفتم یعنی «23 نفر» در جوایز اصلی مانند بهترین فیلم و كارگردانی و بازیگری و فیلمبرداری و به خصوص فیلمنامه (كه تنها اثر اقتباسی این جشنواره و البته اقتباسی قابل قبول محسوب شده) و در مقابل، برپایی مراسم ویژه برای تجلیل از آن، یكی از آن نقاط تناقض مراسم اختتامیه بود. آن هم در حالی كه پیش از یاد شده و همچنین بازیگران نقش نوجوانی آنها به روی صحنه از كارگردانی و قاب‌های دقیق فیلم و فیلمنامه و بارها بر ارزش‌های سینمایی و محتوایی این فیلم تاكید كرد. طبعا این سؤال برای همه تماشاگران آن صحنه پیش آمد كه چرا فیلمی با این همه نقاط قوت، حتی در میان نامزدهای جوایز اصلی جشنواره نیست؟! در مقابل عدم حضور «23 نفر» گفت «23 نفر» در میان كاندیداهای بهترین فیلمنامه، نام آثار بسیار ضعیف همچون «طلا» با فیلمنامه‌ای بی‌در و پیكر و «قصر شیرین» با متنی ناقص و پر از حفره‌های دراماتیك به چشم می‌خورد! كه این یكی متاسفانه جایزه بهترین فیلمنامه را هم دریافت نمود! حالا در میانه تجلیل دیرهنگام و به اصطلاح «پس از مرگ سهراب» از یك فیلم دفاع مقدسی، بازیگری كه برای سخنرانی در مقابل گروه واقعی 23 نفر پشت تریبون قرار گرفته بود، از عمل غیر اخلاقی 25 سال پیش خود در جشنواره فیلم‌های دینی یاد كرد! عملی كه منجر به دادگاهی شدن و محكومیت وی گردیده بود. او با افتخار از آن اقدام غیر شرعی خود سخن گفت و ضمن كنایه و مضحكه نصایح رئیس‌دادگاه آن زمان، اظهار داشت كه قبل از به روی سن آمدن قول داده مشابه آن عمل را با این 23 آزاده انجام ندهد!

روزنامه وطن امروز با تیتر «تنوع در ژانر درخشش نسل جدید» می نویسد: فیلم‌های جشنواره عموما نتوانستند مخاطب را با خود همراه كنند و نظرات پیرامون آنها ضدونقیض است. برخی با معیار قرار دادن فرم و بی‌توجهی به قصه، طرفدار تعدادی از فیلم‌ها شده‌اند و برخی دیگر كه قصه برای‌شان مهم‌تر است، امتیاز‌های كمی به سینمای فرم داده‌اند.

به گزارش روزنامه صبح نو، رضا درستكار منتقد سینما در مورد فیلم متری شش و نیم گفت: متأسفانه فیلم سعید روستایی فیلم یكدستی نیست. به هر حال كارگردانی جدای از یكدستی سوژه و قوام داستانی، قابل سنجش نیست. معتقدم فیلمنامه دوپاره است و مشكلاتی دارد. «متری شش و نیم» سرشار از موضوعات متنوع است كه یك فیلم گنجایش آن را ندارد. برخلاف بسیاری از فیلم‌ها كه مشكل‌شان حرف نداشتن است، این فیلم از زیاد بودن آن ضربه می‌خورد.

به گزارش خبرگزاری مهر رامبد جوان كارگردان و مجری تلویزیون گفت: جشنواره فیلم فجر و یا حتی خیلی جشنواره‌های سینمایی دیگر، اصولاً فیلم كمدی را خیلی جدی نمی‌گیرند. خیلی كم پیش می‌آید كه جدی بگیرند.

**امتناع كارگردان فیلم 'مسخره باز' از پذیرفتن جایزه بخش 'نگاه نو'
تارنمای الف عنوان داشت: محمدرضا میرشاه ولد كاریكاتوریست با انتشار تصاویری در جملاتی كنایه آمیز به كارگردان فیلم مسخره باز در صفحه مجازی خود نوشت: تو روزایی كه 'مرغ' گیر مردم نمی آد كارگردان 'مسخره باز' واسه گرفتن سیمرغ ناز میكنه!

تارنمای راه دانا می نویسد: حركت كارگردان «مسخره‌باز» (فیلمی كه اتفاقا از آثار آبرومند و تماشایی جشنواره سی‌وهفتم در بخش نگاه نو بود) حیرت‌انگیز و خارج از قواعد حرفه‌ای به نظر می‌رسید اما پازل این اعتراض «تمسخرآمیز» زمانی تكمیل شد كه داوران جشنواره اعلام كردند سیمرغ بلورین بهترین فیلم «هنروتجربه» را هم برای همایون غنی‌زاده كنار گذاشته‌اند! این‌بار حضور غنی‌زاده و اظهارات «توجیه‌گونه» او درباره اینكه سیمرغ اول را نگرفته چون «آن را دوست نداشته» و این یكی را می‌پذیرد چون «دوستش دارد» موجبات حیرت دوچندان را فراهم آورد. در نقد این حركت عجیب و غیراصولی همایون غنی‌زاده گفتنی‌ها بسیار است و تا همین الان و كمتر از چند ساعت پس از آیین اختتامیه، صاحب‌نظران بسیاری در نقد آن قلم زده‌اند اما جدی‌ترین پیشنهاد را مهرزاد دانش از اعضای هیأت داوران مطرح كرده كه ضمن انتقاد شدید از این «لوس‌بازی زننده» در صفحه شخصی خود نوشته است؛ «به دبیرخانه جشنواره فیلم فجر پیشنهاد می‌كنم قوانینی تدوین شود كه بر اساس آن، افرادی كه از گرفتن جوایزشان، بدون دلیل، امتناع می‌كنند، در دوره‌های بعد حق شركت در این مناسبت را نداشته باشند.»

**بالندگی سینماگران زن در چله انقلاب
روزنامه جوان با توجه به دریافت چندین سیمرغ توجه نرگس آبیار نسبت به كارگردانی فیلم «شبی كه ماه كامل شد» می نویسد: گرچه درخشش زنان در عرصه‌های مختلف در 40 سال پس از انقلاب به موضوعی عادی تبدیل شده است، اما درخشش یك بانو در رقابت با 32 فیلم مصادف با چله انقلاب جلوه‌ای دیگر از حقانیت انقلاب اسلامی در برداشتن موانع رشد زنان است.
گروه نشریات خبری
پژوهشم**9351**1025