نشست مسكو، نارضایتی كابل و تغییر محسوس طالبان

تهران- ایرنا- نشست اخیر طالبان و نمایندگان گروه های سیاسی افغانستان در مسكو با انتقاد دولت كابل روبرو شد. با این حال از نگاه برخی تحلیلگران و رسانه ها، در این نشست تغییراتی كه در رویكردهای طالبان به چشم می خورد امیدواری هایی را برای كاهش مناقشات در افغانستان به وجود آورد.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، پایتخت روسیه از واپسین روز هفته گذشته میزبان سومین دور از مذاكرات صلح در افغانستان بود. در دو نشست پیشین، هدف اصلی كه روسیه و برخی دیگر از كشورهای میانجی به دنبال آن بودند یعنی آماده كردن شرایط جهت دیدار مستقیم نمایندگان دولت مركزی و طالبان حاصل نشد. دور جدید از این مذاكرات دو روزه تا حدودی با قبل متفاوت بود و گفت وگوها بین افغان ها با شركت چهره های برجسته سیاسی و نمایندگان طالبان برگزار شد. هدف اصلی این مذاكرات هم دستیابی به یك مكانیسم مشخص برای پیشبرد فرایند صلح در افغانستان اعلام شد.
بر اساس اعلام مقام های مسكو، آنان گام های خود را بر پایه این اصول برنامه ریزی كرده اند كه افغانستان نباید صحنه رقابت های گروهی شود، ضمن اینكه وظیفه همه كشورهای جهان و سازمان های بین المللی پایان دادن به جنگ 17 ساله در این كشور و كمك به دولت كابل برای نابودی تروریسم و برقراری صلح است.
یكی از دلایل شكست همه تلاش های پیشین اختلاف نظر شدید دو طرف بود. در دوره های قبل كابل خواستار آتش بس و اعلام زمانی مشخص برای آغاز مذاكرات با طالبان بود اما در طرف مقابل این گروه هم تاكید داشت پیش از شروع هر مذاكره مستقیم، نیروهای خارجی باید این كشور را ترك كنند.

** كابل و ابتكارهای واشنگتن و مسكو
به نظر می رسد «محمد اشرف غنی» رئیس جمهوری و دیگر مقامات افغانستانی نسبت به مجموعه مذاكراتی كه در آن ها دولت مركزی این كشور نادیده گرفته می شود، ناراضی اند. تارنمای شبكه خبری «الجزیره» نوشت دولت افغانستان با انتقاد از دیدار برگزار شده در مسكو، سیاستمداران معارض حاضر در نشست را به تلاش برای كسب قدرت متهم كرد.
یكی از مشاوران ارشد رئیس جمهوری افغانستان، حضور چهره هایی همچون «حامد كرزای» رئیس جمهوری پیشین در گفت وگوهای مسكو را تاسف آور دانست. حامد كرزای یكی از 38 چهره سیاسی برجسته افغانستانی بود كه برای حضور در مسكو دعوت شده بود.
بنا بر تحلیل این شبكه قطری، مذاكرات اخیر در مسكو، دولت كنونی افغانستان را بیش از پیش تحت فشار قرار خواهد داد. علت آن است كه در مذاكرات نماینده ویژه آمریكا با طالبان هم كه نتایج مثبتی به همراه داشت، دولت كابل نادیده گرفته شد.
روزنامه آمریكایی «نیویورك تایمز» نیز در تحلیلی كه از تحولات این كشور ارائه داد غیبت دولت افغانستان در مذاكرات را برجسته ساخت و چنین بیان كرد كه سی سال پس از خروج نیروهای شوروی از افغانستان، روسیه خود را به عنوان بازیگری مهم در منطقه نشان می دهد و میزبانی مذاكراتی میان طالبان و سیاستمداران این كشور را برعهده می گیرد.
بر اساس تحلیل فوق غایب این مذاكرات، ریاست جمهوری افغانستان بود كه از سوی آمریكا حمایت می شود. البته اشرف غنی به شدت از این اقدام روسیه انتقاد كرد و آن را تلاشی برای تضعیف حاكمیت وی و دولت كابل دانست. گفتنی است وی با آمریكایی ها نیز رابطه كاملا خوبی ندارد زیرا اعتقاد دارد خیلی زود است كه آن ها توافقی را با طالبان امضا كنند. وی نگاه مثبتی را به دیگر كشورها و بازیگرانی كه در چارچوب ابتكارهای آمریكا مشاركت می كنند هم ندارد.
به نوشته این روزنامه آمریكایی، اشرف غنی تاكید كرد می توان صدها نشست مشابه را برگزار كرد اما تا زمانی كه دولت و پارلمان افغانستان و نهادهای قانونی آن را تایید نكنند، گفت وگوها تنها توافقی بر روی كاغذ خواهند بود.
گفته می شود این نشست از سوی افغان های مهاجر به روسیه هماهنگ شده است و دولت روسیه نقش چندانی در برگزاری آن نداشت. با این حال مقام ها در كابل اعلام می كنند كاخ كرملین در پشت صحنه نقش اساسی را در هدایت این نشست برعهده گرفته است. روسیه در سال 2003 طالبان را به عنوان یك گروه تروریستی اعلام كرد و در آن زمان از عملیات ایالات متحده برای سركوب این گروه به شدت حمایت كرد. حتی «ولادیمیر پوتین» رئیس جمهور این كشور هم طالبان را تهدیدی برای امنیت توصیف كرد.
همه دعوت شدگان در هتلی اقامت كردند كه مالك آن كاخ كرملین و دولت این كشور است. نیویورك تایمز افزود در خلال رقابت های مسكو و واشنگتن كه به سبك جنگ سرد در جریان است، روسیه كمربندهای خود را برای گشودن كانالی با طالبان محكم كرده است. مسكو حتی به 10 عضو هیات طالبان اجازه ورود به كشورش را داد حال آنكه از نظر قانون این كشور اعضای گروه های تروریستی حق ورود به خاك روسیه را ندارند.

**طالبان؛ رویكردی متفاوت با قبل
نكته جالب و شگفت آور از نگاه برخی رسانه های جهان دیدگاه به نسبت متفاوت هیات نمایندگی طالبان به مذاكرات صلح بود. این گروه در نشست اخیر در مسكو دیدگاه هایی تازه را در زمینه حقوق زنان و قانون اساسی این كشور بیان كرد. برخی تحلیلگران این دگرگونی را حاصل دیدارهای طالبان و آمریكا در دوحه می دانند.
از نگاه الجزیره این نكته قابل توجه است كه نشست مسكو كمتر از 10 روز پس از مذاكرات صلح ایالات متحده و طالبان در قطر رخ داد كه با خبر دستیابی به توافقاتی در زمینه خروج نیروهای آمریكایی از افغانستان و همكاری طالبان همراه بود.
به نظر می رسد در مسكو دیدگاه های مطرح شده در مورد تحولات افغانستان هم با گذشته فرق كرد. به نوشته روزنامه نیویورك تایمز از یك سو حامد كرزای رئیس جمهوری پیشین افغانستان در سخنانی بر ضرورت حفظ دستاوردهای دو دهه اخیر این كشور تاكید كرد و در طرف مقابل طالبان از قانون اساسی جدیدی سخن گفت كه با ساختار كنونی این كشور متفاوت است. طالبان حتی دیدگاه خود را نسبت به زنان تاحدودی تغییر داده است و اكنون به موضوع تحصیل و كار آن ها نیز فكر می كند.
به نوشته خبرگزاری «فرانس پرس» در این نشست غیرمنتظره، طالبان رئوس رویكردهای خود برای افغانستان را در مقابل برخی چهره های سیاسی برجسته این كشور تشریح كرد كه در میان موضوعات مطرح شده قوانین در مورد زنان و شریعت اسلامی نیز قرار داشت.
بر اساس تحلیل این خبرگزاری، تغییر رویكرد طالبان ممكن است با نشست هفته گذشته آن ها با ایالات متحده و دستیابی به برخی توافق ها با واشنگتن ارتباط داشته باشد. اگرچه تلاش ها در دوحه و مسكو كاملا از یكدیگر مجزا هستند اما در هر دوی آن ها دولت كابل كنار گذاشته و این موضوع باعث ناراحتی رئیس جمهوری این كشور شد. در نشست مسكو چهره های مخالف اشرف غنی هم حضور داشتند كه حتی برخی از آن ها برای انتخابات ریاست جمهوری نامزد شده اند. برخی از حاضران هم درخواست تشكیل دولتی موقت را با مشاركت طالبان ارائه كردند.
بر اساس تحلیل رسانه ها، یكی از اعضای گروه طالبان در این نشست خواستار تدوین قانون اساسی افغانستان بر پایه شریعت و نظام اسلامی فراگیر یا به عبارتی ایجاد امارت اسلامی شد. «شیر محمد عباس استانكزی» رئیس دفتر سیاسی طالبان در دوحه همچنین یكی از موانع برای صلح را قانون اساسی كنونی افغانستان دانست كه برگرفته از قوانین غرب است. نكته دیگر از نگاه طالبان آن است كه دولت در كابل ابزار كشورهای غربی به ویژه آمریكا است و به همین دلیل طالبان حاضر به گفت وگوی مستقیم با آن ها نیست. طالبان همچنین یكی از پیش نیازها برای مذاكره با دولت را تاسیس دفتر رسمی این گروه در كابل عنوان كرده است.
پژوهش**9130**9279