كشف جدید در نقش رستم طی نیم قرن اخیر بی نظیر است

شیراز- ایرنا- كتیبه ای باستانی كه به تازگی در آثار تاریخی نقش رستم كشف شده است، از منظر یك باستان شناس بین المللی مقیم كشور فرانسه، اتفاقی بی نظیر در نیم قرن اخیر است.

به گزارش ایرنا، كتیبه تاریخی كه افزون بر 2500 سال زیر جلبك‌ها و رسوبات در نقش رستم فارس پنهان مانده بود، توسط تیم ایرانی كشف، خوانده و شامگاه سه شنبه در آیینی در تالار شورای اسلامی شهر شیراز رونمایی شد.
'وتر هنكلمن' باستان شناس بین المللی و مقیم كشور فرانسه در این مراسم، گفت: كشف این كتیبه كه به نام D.N. F (دی ان اف) نامگذاری شده است، از اهمیت زیادی در حوزه پژوهش‌های ایران باستان و زبان شناسی باستان برخوردار و در 50 سال اخیر بی سابقه است.
هنكلمن كه از طریق ارتباط زنده اینترنتی با حاضران در این مراسم به صورت زنده صحبت می كرد، اظهار داشت: هنوز این امید وجود دارد كه در محوطه ای مانند نقش رستم كه در ده‌ها سال گذشته به صورت مداوم در آن كاوش صورت گرفته است، باری دیگر چنین كتیبه‌های ارزشمندی كشف شود.
پژوهشگر تاریخ عیلامیان و هخامنشیان گفت: كشف این كتیبه اطلاعات بسیار خوبی درباره حلقه نزدیكان و مشاوران شاه هخامنشی در اختیار باستان شناسان قرار می دهد.
وی با اشاره به اینكه كشف این كتیبه در حوزه زبان شناسی باستان نیز اهمیت ویژه‌ای دارد، اضافه كرد: این كتیبه حاوی اطلاعات ارزشمندی در خصوص بایگانی‌های تخت جمشید در اختیار متخصصان قرار می‌دهد و بر كشفیات جدید و دانش قبلی ما درباره هخامنشیان خواهد افزود.
هنكلمن تاكید كرد: كشف این كتیبه جزئیاتی درباره هخامنشیان، شجره شناسی و نام شناسی خانواده‌های اشرافی آن دوران در اختیار باستان شناسان قرار می‌دهد.

** كتیبه چگونه كشف شد؟
این كتیبه كه بالای سر یكی از نقوش برجسته آرامگاه داریوش در نقش رستم قرار داشت و رسوبات و جلبك‌های چند هزارساله آن را از دیدگان پنهان كرده بود به صورت اتفاقی در حین عكس‌برداری از این محوطه كشف شده است.
به گفته باستان شناسان این كشف در حوزه زبان باستان در 50 سال گذشته بی نظیر است و با كشف این كتیبه باستان شناسان پی برداند كه شخصی از سران دربار هخامنشیان بنام پَتی شووریش در حال انجام یك حركت آئینی به سمت داریوش شاه است.

**خزه و گلسنگ عامل پنهان ماندن كتیبه
دانشجوی دكتری ایران شناسی دانشگاه برلین در ادامه این مراسم گفت: با دادن مجوز دسترسی به اسناد مرمت و نگهداری كتیبه‌ها از سوی بنیاد پژوهش پارسه و پاسارگاد مشخص شد كه این كتیبه تا سال 1380 زیر لایه ای از رسوبات،خزه و گل سنگ پنهان شده بود.
به گزارش ایرنا، سهیل دلشاد افزود: در سال 80 و در پی مرمت نقوش برجسته این محوطه و پاكسازی رسوبات و ... این نقش برجسته از زیر لایه ای كه آن را پوشانده بوده بیرون آمد اما به دلیل دارا بودن ابعاد كوچك و قرار داشتن در دامنه كوه كماكان از دیدگان پنهان ماند.
وی با اشاره به اینكه كتیبه های نقش رستم در زمان هخامنشیان به رنگ آبی لاجوردی رنگ آمیزی شده بوده است، گفت: به دلیل پنهان ماندن این كتیبه در زیر لایه‌ای از رسوبات خوشبختانه هنوز آثار اندكی از رنگ‌آمیزی كهن در آن وجود دارد.
دلشاد تاكید كرد: بخش كمی از این كتیبه كه نام یكی از بزرگان هخامنشی در آن قسمت نقش بسته بوده از بین رفته اما خوشبختانه قسمتی كه لقب آن شخص درج شده سالم مانده است.
وی اظهار داشت: لقب شخصی كه این كتیبه درباره او نوشته شده پَتی شووریش نام دارد كه به نظر یكی از بزرگان و مقامات امپراتوری هخامنشیان بوده است.
**احتمال وجود كتیبه‌ای دیگر
این دانشجوی دكتری ایران شناسی دانشگاه برلین عنوان كرد: براساس اصل تقارن این احتمال وجود دارد كه كتیبه ای دیگر با نام اختصاریB N G در قسمت پایینی این نقش برجسته وجود داشته باشد كه در این باره باید بررسی بیشتری صورت گیرد.
دلشاد گفت: این كتیبه به سه زبان فارسی ایران باستان، عیلامی و بابلی نوشته شده است و از جنبه زبان شناسی نیز اهمیت ویژه ای دارد چون فعل‌های تازه ای به هر سه زبان باستان كه به آنها نوشته شده می افزاید.
**كشف و خواندن توسط تیم ایرانی
پژوهشگر مستقل در حوزه فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران و كاشف این كتیبه در بخش پایانی این مراسم اظهار داشت: در گذشته اغلب كتیبه‌های نقش رستم و سایر میراث این محوطه را باستان‌شناسان خارجی كشف كرده اند اما كتیبه دی -ان-اف توسط تیم ایرانی كشف، خوانده و رونمایی شده است و این مساله این اثر تاریخی را متمایز می كند.
مجتبی درودی اشاره كرد: البته در خواندن و بررسی این كتیبه در روزهای گذشته باستان شناسان مطرح جهان نیز نظر داده اند اما در نهایت تمام فرایند توسط تیم ایرانی انجام شده است.
درودی به بیان نحوه كشف این كتیبه پرداخت و گفت: در حدود سه هفته گذشته برای عكاسی از نقوش برجسته محوطه نقش رستم به همراه محمدعلی مصلی نژاد یكی از فعالان فرهنگی استان فارس به این محل رفته بودم و در روزهای بعد با بررسی عكس هایی كه از این محوطه با استفاده از دوربین و لنز حرفه ای گرفته بودم متوجه وجود یك كتیبه در دامنه كوه شدم.
وی ادامه داد: با بررسی های دقیق‌تر و پرسیدن نظر متخصصین امر در داخل و خارج از كشور پی بردم كه این كتیبه تاكنون در هیچ محلی ثبت نشده است.
او اضافه كرد: روز دوشنبه هشتم بهمن ماه جاری نیز برای عكس برداری از این كتیبه با همكاری مسئولان میراث فرهنگی و با استفاده از جرثقیل تا نزدیكی این اثر تاریخی رفتم اما موفق به اندازه‌گیری مختصات و اندازه دقیق آن نشدیم.
بخش پایانی این نشست به پرسش و پاسخ اختصاص داشت كه در آن از غیبت مسئولان حوزه میراث فرهنگی در این آیین انتقاد شد.
نقش رستم نام مجموعه‌ای باستانی در روستای زنگی‌آباد واقع در شهرستان مرودشت استان فارس است كه در فاصله حدود 6 كیلومتری تخت جمشید قرار دارد.
این محوطهٔ باستانی یادمان‌هایی از عیلامیان، هخامنشیان و ساسانیان را در خود جای داده‌است و از حدود سال 1200 پیش از میلاد تا 625 میلادی همواره مورد توجه بوده‌است.
آرامگاه چهار تن از پادشاهان هخامنشی، نقش برجسته‌های متعددی از وقایع مهم دوران ساسانیان، بنای كعبه زرتشت و نقش‌برجستهٔ ویران‌شده‌ای از دوران عیلامیان در این مكان قرار دارند.
9873/ 2027
از محمدامین افشارپور