۸ بهمن ۱۳۹۷ - ۰۸:۳۹
کد خبر 83186284
۰ نفر
احزاب فصلي

تهران- ايرنا- هميشه در آستانه انتخابات ما شاهد رشد قارچ‌گونه احزاب مختلف در كشور هستيم. اينگونه احزاب موسمي و يا فصلي پس از برگزاري انتخابات و تا زماني كه دوباره فعال شوند به لاك خود فرو مي‌روند. اين مسئله نشانگر ناديده گرفته شدنِ تدوام فعاليت حزبي به‌عنوان بخشي از كارآمدي احزاب است.

مجوز 40 حزب جديد در دولت تدبير و اميد صادر شد؛ اين خبري بود كه روز گذشته سخنگوي وزارت كشور داد. او در ادامه گفت: در دولت تدبير و اميد با درخواست تاسيس 40 حزب جديد موافقت شد كه از اين تعداد 25 حزب مجوز فعاليت دائم دريافت كرده‌اند و 15 حزب جديد ديگر ضمن دريافت مجوز فعاليت موقت، در حال طي مراحل قانوني و تشكيل دفاتر استاني به منظور دائمي كردن مجوز خود هستند. وجود احزاب، نشانگر پويايي فضايي سياسي و چشم‌اندازي مثبت نسبت به مشاركت سياسي است. در واقع يكي از مسئله‌هايي كه در زمينه كاركردهاي احزاب در ايران بايد مورد بررسي قرار گيرد، چرايي تعداد بالاي احزاب و كم‌تواني آن‌ها است. با وجود احزاب فراوان در ايران، غالبا آنها فاقد فراگيري و گستره هستند و به‌تنهايي توان كار حزبي ندارند.

هميشه در آستانه انتخابات ما شاهد رشد قارچ‌گونه احزاب مختلف در كشور هستيم. اينگونه احزاب موسمي و يا فصلي پس از برگزاري انتخابات و تا زماني كه دوباره فعال شوند به لاك خود فرو مي‌روند. اين مسئله نشانگر ناديده گرفته شدنِ تدوام فعاليت حزبي به‌عنوان بخشي از كارآمدي احزاب است. مسئله‌اي كه بايد مورد توجه قرار گيرد اين است كه احزاب انتخاباتي كارايي ندارند و بايد تعداد آنها به زير 10 حزب كاهش يابد تا بتواند كارآمدي خاص داشته باشد.

تعدد احزاب با فرهنگ سياسي رابطه‌اي مستقيم دارد. به اين معني كه كار جمعي و اعتقاد به آن منجر به ايجاد احزابي فراگير مي‌شود. براين اساس به جاي تكثر عددي احزاب بايد سعي شود تا اين احزاب بر كارآمدي خود بيفزايند بنابراين وجود احزاب فراوان دليلي بر اثرگذاري موفق حزبي نيست.

‎يكي از عمده‌ترين دلايل فراواني احزاب كه از وزارت كشور جواز فعاليت گرفته‌اند، نگرش‌هاي معطوف به سهم‌خواهي در مناسبت‌هاي انتخاباتي است. از آنجا كه توزيع قدرت در بخش‌هاي انتخابي ساختار سياسي و تخصيص سهم به احزاب سياسي در مرحله نخست نياز به تاسيس حزب و اعلام موجوديت دارد و شرط لازم داشتن نام يك حزب و اعلام حضور در فضاي سياسي كشور است‌ اما در گام بعدي افراد براي گسترده كردن حوزه اثر خود در مناسبات قدرت، به دنبال تقويت احزاب اصلي و پذيرفته شده در ساحت فرصت سياسي نمي‌روند‌ بلكه با اين پيش‌فرض پيش مي‌روند كه هرچه تعدد احزاب همفكر و هم‌گرا بيشتر باشد، سهام بيشتري را در مناسبات انتخاباتي از‌آن خود خواهند كرد.

**اختصاص 2 ميليارد تومان يارانه به احزاب
ساماني با بيان اينكه براي نخستين‌بار آيين‌نامه برگزاري تجمعات در مكان‌هاي خاص به تصويب رسيد تا احزاب و گروه‌هاي سياسي شناسنامه‌دار با كسب مجوز قانوني برنامه خود را در قالب تجمعات برگزار كنند، گفت: پيگيري‌هاي وزارت كشور در اختصاص يارانه به نتيجه رسيد و در سال جاري حدود 2 ميليارد تومان يارانه كه از نيازهاي مورد تاكيد احزاب بود تخصيص يافته كه اين اعتبار به حساب خانه احزاب ايران واريز شده است و به احزابي كه خود را با قانون جديد تطبيق داده باشند طبق دستورالعمل پرداخت مي‌شود.

با‌وجود آنكه پرداخت «يارانه» به احزاب البته مسبوق به سابقه است، نخستين‌بار در دولت اصلاحات بود كه با شعار توسعه سياسي، يارانه‌اي براي احزاب مقرر شد‌ اما پرداخت آن به احزاب همواره در دولت‌هاي مختلف محلي براي مناقشه بوده و مخالفان و موافقان خاص خود را دارد. موافقان از مشكلات مالي احزاب و ضرورت كمك دولت براي حل اين مشكلات سخن مي‌رانند و مخالفان نسبت به وابستگي احزاب به دولت با پرداخت يارانه هشدار مي‌دهند. برخي از مخالفان معتقدند احزاب بايد خودشان هزينه‌هاي‌شان را پرداخت كنند و نبايد از بودجه بيت‌المال به آنها پولي پرداخت شود.

در مقابل، موافقان پرداخت يارانه به احزاب را امري ضروري مي‌دانند و آن را در راستاي تقويت خانه احزاب در شرايط كنوني تلقي مي‌كنند. همچنين معتقدند پرداخت يارانه به احزاب مي‌تواند به افزايش مشاركت سياسي و نقش فرهنگي تحزب در بين مردم كمك كند. آنها مي‌گويند احزاب هنوز حرفه‌اي و واقعي نشده‌اند بنابراين با پرداخت يارانه مي‌توان ساز‌و‌كارهايي فراهم كرد تا آنها بتوانند به عنوان يك فرآيند مشاركت تشكيلاتي سياسي واقعي عمل كنند.

در‌خصوص سازوكار پرداخت يارانه احزاب‌ بايد گفت شاخص‌هايي چون ميزان فعاليت و موضع‌گيري، گستردگي سازماني و جغرافيايي، حضور و تاثيرگذاري اعضا در ساختار حاكميت و نشريه سازماني به تشكل‌هاي سياسي مورد توجه قرار مي‌گيرد. اين شاخص‌ها براساس عملكرد تشكل‌هاي سياسي امتيازهايي به آنها مي‌دهد كه در نحوه پرداخت يارانه‌ها تاثيرگذار است.

در نظام جمهوري اسلامي ايران شاهد پيدايش احزاب و گروه‌هاي سياسي مختلف با آرمان‌ها و عقايد گوناگون بعد از پيروزي انقلاب اسلامي بوديم اما با گذشت نزديك به چهار دهه از پيروزي انقلاب هنوز احزاب سياسي به معناي واقعي كلمه نهادينه نشده‌اند و هيچ‌كدام از احزاب نتوانسته‌اند كار ويژه واقعي احزاب از‌جمله مشاركت سياسي، جامعه‌پذيري سياسي، ارتباطات سياسي و... را داشته باشند اگر‌چه به كرات نام احزاب شنيده شده اما اكثر قريب به اتفاق آنها فقط نام حزب را يدك كشيده‌اند.

بدون شك وجود چند حزب بزرگ و تاثيرگذار برآمده از متن مردم، سودمندتر از وجود چند‌صد حزب بدون پايگاه مردمي خواهد بود كه در آستانه انتخابات‌ها ظاهر مي‌شوند و بعد از آن خبري از آنها نيست. ‌درواقع احزاب دولت ساخته و دوره‌اي بلاي جان تقويت تحزب در ايران است.

منبع: روزنامه ابتكار؛ 1397،11،08
گروه اطلاع رساني**2059**2002