داستان تكراری تولید برق از طلای كثیف در تبریز

تبریز - ایرنا - ایجاد نیروگاه برق زباله سوز كه از آن با اصطلاح ژورنالیستی و دهان پركن 'تولید برق از طلای كثیف' نیز یاد می شود، از جمله طرح های سازمان مدیریت پسماند شهرداری تبریز است كه از سال قبل مطرح و تحقق آن همچنان در هاله ای از ابهام است.

به گزارش ایرنا، هر چند علیرضا اصغری، مدیرعامل سازمان مدیریت پسماندهای شهرداری تبریز دیروز در برنامه هوای پاك اعلام كرد كه فراخوان بین المللیِ احداث نیروگاه زباله سوز صادر شده و دست كم تا 6 ماه آینده كلنگ زنی خواهد شد، اما افكار عمومی تبریز سال هاست كه به اخبار تكراری و بی سرانجام مربوط به 'تولید برق از طلای كثیف' عادت كرده اند.
اصغری با بیان این كه روزانه حدود یكهزار و 200 تن زباله در تبریز تولید و جمع آوری می شود، گفت: مدیریت بهینه این میزان پسماند برای پاك و سالم نگه داشتن آب، خاك و هوای كلانشهر تبریز، برای امكان زیستن در آن جزو ضروریات است و تاكنون اقدامات بزرگی هم در این خصوص انجام شده است.
از سوی دیگر بر اساس مطالعه ای كه با عنوان 'امكان سنجی ایجاد نیروگاه زباله سوز در تبریز' در سال 1395 انجام شده است، میزان پسماند تولیدی این كلان شهر امكان ایجاد نیروگاهی با توان 7/7 مگاوات را می دهد.
بر اساس نتایج این مطالعه، 70 درصد از پسماند تولیدی روزانه كلان شهر 1.8 میلیون نفری تبریز را مواد فسادپذیر، 7 درصد كاغذ و مقوا، 5 درصد چوب و همین مقدار منسوجات تشكیل می دهد كه پتانسیل مناسبی برای تولید انرژی از زائدات شهری محسوب می شود.
اما سوالی كه در چند سال اخیر ذهن شهروندان تبریزی را به خود مشغول كرده، این است كه مگر طراحی و ساخت یك نیروگاه زباله سوز توسط شهرداری تبریز با بودجه سالانه چند هزار میلیارد تومانی چقدر دشواری دارد كه تاكنون محقق نشده است.
اهمیت غیرقابل توجیه بودن تاخیرهای مكرر در ساخت نیروگاه زباله سوز تبریز، زمانی دوچندان می شود كه بر اساس نتایج طرح مطالعاتی انجام شده و به قیمت سه سال قبل، بهره برداری از این نیروگاه می تواند سالانه بیش از هفت میلیارد تومان درآمد داشته باشد.
از سوی دیگر نباید از كنار این موضوع نیز به راحتی گذشت كه در كشورهای اروپایی، دفع زباله به روش دفن از 17 درصد در سال 1993 به 1.8 درصد در سال 2010 و در مقابل سهم سوزندان زباله برای تولید برق از 35.5 به 46.5 درصد در همین مدت افزایش یافته است.
مجموع این داده ها و یافته ها حاكی از گریزناپذیر بودن ایجاد نیروگاه زباله سوز در كلان شهری مانند تبریز است كه روزانه یك هزار و 200 تن زباله تولیدی آن از سال ها قبل در 12 كیلومتری شمال غرب در منطقه ای ما بین روستای آناخاتون و شیرینجه دفن می شود و بدون شك اثرات آلودگی ناشی از شیرابه آن در نسل های بعد عیان خواهد شد.
هر چند گفته می شود مشكلات مالی گریبانگیر شهرداری و وضعیت دشوار اقتصادی كشور، از عوامل تاخیر در اجرای طرح نیروگاه زباله سوز تبریز است، اما رئیس سرپرستی منطقه 2 بانك شهر، شهریور ماه پارسال از آمادگی این بانك برای تامین منابع مالی مورد نیاز برای احداث نیروگاه زباله سوز خبر داد.
صفر صلاحلو در دیدار با اصغری، مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تبریز گفت: بانك شهر آماده تامین اعتبارات لازم برای احداث نیروگاه تولید برق از زباله در كلان شهر تبریز است.
در واقع تلاش برای ساخت نیروگاه زباله سوز در تبریز به عنوان یك نیاز مبرم و غیرقابل اغماض در حال ورود به پنجمین سال آن است و انتظار می رود كه مدیریت شهری گام جدی برای عملیاتی كردن این طرح مهم زیست محیطی بردارد تا ضمن كمك به ارتقای سطه بهداشت شهروندان، ذهنیت منفی ایجاد شده در ارتباط با این طرح را بزداید.

** دفن، آخرین راه دفع زباله
عضو هیات علمی دانشگاه تهران و كارشناس محیط زیست گفت: سالانه ۵۰ هزار تن زباله در سطح كشور تولید می شود ولی هنوز با روش جهان سومی و با دفع زباله برای از میان بردن پسماند استفاده می كنیم.
سجاد رحیمی با بیان اینكه در كشور های اروپایی آخرین روش برای از میان بردن زباله دفن آن است، اظهار كرد: این در حالی است كه محل دفن زباله در تبریز تنها ۱۲ كیلومتر با شهر فاصله دارد.
وی ادامه داد: امروزه ۴۰۰ نیروگاه زباله سوز در اروپا در حال فعالیت می باشد و با فرهنگ سازی صورت گرفته در سطح جامعه، شهروندان زباله های تر و خشك خود را جدا می كنند.
عضو هیات علمی دانشگاه تهران و كارشناس محیط زیست با بیان اینكه رشد جمعیت در تبریز بیش از ۱.۸ درصد است كه بیشتر آن مهاجر هستند، افزود: روند رو به رشد جمعیت كار مدیریت پسماند را دشوار می كند.
رحیمی یاداوری كرد: امیدوارم در راستای كاهش آلودگی های زیست محیطی فرآیند بازیابی انرژی با فرهنگ سازی اتفاق بیافتد.

** هزینه ۵۰ میلیارد تومانی دفن و مدیریت زباله در اذربایجان شرقی
مدیركل سازمان پسماند آذربایجان شرقی نیز با اشاره به اینكه سالانه حدود ۵۰ میلیارد تومان هزینه صرف دفن زباله در تبریز می شود، گفت: در كنار مسائل مالی، جلوگیری از مشكلات بهداشتی و زیست محیطی و جلوگیری از آلودگی ناشی از دفن (آب، خاك، هوا) از جمله موارد اهمیت تولید انرژی پاك از پسماندهای شهری است.
علیرضا اصغری با بیان اینكه طبق گزارش ارائه شده توسط سازمان حفاظت محیط زیست ۸۰ درصد زباله تولیدی در كشور دفن می شود، گفت: در مقصد دفن زباله دچار مشكلات عدیده ای هستیم، این وضعیت تبدیل به یك فاجعه شده و این نگرش برای كلانشهرها بسیار سنتی است.
وی با اشاره به اینكه امروزه دومین بحران جوامع بعد از كم آبی ، افزایش حجم زباله است، اظهار كرد: با وجود محدودیت مدیریتی در موضوع پسماند توانسته ایم نگرش نادرست را بشكنیم و و تبریز را به قطب پیشرو در موضوع نیروگاه زباله سوز تبدیل كنیم.
وی با اشاره به تجربه نوآوری و فناوری مورد استفاده جمهوری آذربایجان در بحث زباله سوزی، اذعان داشت: باكو با مدیریت ۱۶۰۰ تن زباله و تبدیل به هزاران مگاوات برق به عنوان شهری پیشرو در بحث زباله سوز تبدیل شده است.
مدیركل سازمان پسماند آذربایجان شرقی افزود: كاهش میزان انتشار دی اكسید كربن و متان به عنوان دو عامل مهم تاثیر گذار در تخریب لایه ازن و همچنین تاثیر منفی گازهای های گلخانه ای بر اقلیم شهری و انتشار گاز متان از مزایای احداث نیروگاه زباله سوز است.
اصغری با اشاره به اینكه در سال های اخیر میزان پسماندهای 'تر' از 68 درصد به 52 درصد كاهش یافته است، گفت: تحلیل كلی زباله شهر تبریز حاكی از وجود 47 درصدی زباله خشك و 52 درصدی زباله تر در پسماند تولیدی روزانه شهروندان است.
وی به برنامه ریزی واحدهای زباله سوزی اشاره كرد و گفت: احداث نیروگاه زباله سوزی هنگامی قابل طرح و اجرا است كه در ارزیابی های صورت گرفته بر روی زباله های تولیدی ابتدا همه جوانب اقتصادی و زیست محیطی مورد بررسی قرار گیرد.
وی‌ ادامه داد: با شناخت دقیق و فنی از زباله تبریز و انجام آنالیز های متعدد در سال های گذشته، سازمان مدیریت پسماند درصدد برنامه ریزی علمی در جهت استفاده از زباله به عنوان انرژی جهت تولید برق می باشد.
وی با اشاره به تاكید برنامه پنجم توسعه كشور مبنی بر ممنوعیت دفن پسماند، گفت: در این برنامه ، هر گونه دفن پسماندها در شهرهای با‌ جمعیت بالای ۲۰۰ هزار نفر مطلقا ممنوع است.

** دفن پسماندهای 46 مركز درمانی در آذربایجان شرقی
معاون پیشین درمان دانشگاه علوم پزشكی تبریز نیز گفت: پسماندهای پزشكی به 2 بخش بیمارستانی و غیر‌بیمارستانی تقسیم می‌شوند كه در بخش بیمارستانی مشكل چندانی در آذربایجان شرقی وجود ندارد.
علی تقی زادیه افزود: در آذربایجان شرقی بیش از 46 بیمارستان و مركز درمانی وجود دارد و در تمام بیمارستان‌های استان دفع پسماندها بارعایت موارد بهداشتی و به وسیله دستگاه‌های مخصوص انجام می‌گیرد و جز در موارد خاص مشكلی در این خصوص وجود ندارد.
به گفته وی حداقل 800 مركز پزشكی و بیش از 5 هزار مطب در آذربایجان شرقی وجود دارد كه برای مدیریت پسماندهای آنها بر اساس مصوبه كمیته پسماند استان، اقدام‌های راهبردی انجام می‌شود.

** مشكل مدیریت چند‌گانه زباله‌ها در استان
در همین حال رئیس پیشین اداره پایش اداره كل حفاظت محیط ‌زیست آذربایجان شرقی معتقد است كه مدیریت پسماند در استان در بخش‌های مختلف انجام می‌شود و دستگاه‌های مختلفی در این زمینه فعال هستند كه هدف نهایی از فعالیت آنها رسیدن به نقطه مشترك كاهش مخاطرات زیست‌محیطی ناشی از انباشت زباله‌هاست.
‌شاهین رحیم اوغلی افزود: در بخش پسماندهای شهری شهرداری مسئول است و در مورد پسماندهای پزشكی این وظیفه برعهده بیمارستان‌ها و مراكز پزشكی با نظارت دانشگاه علوم پزشكی است.
به گفته وی در بخش پسماندهای صنعتی هم سازمان صنعت، معدن و تجارت و ادارات كل حفاظت محیط‌زیست مسئول هستند.
رحیم اوغلی معتقد است كه در حوزه مدیریت پسماند شهری اقدام‌های خوبی برای دفع و دفن انجام شده است و در تبریز از لندفیل (دفنگاه زباله) فنی مهندسی و بهداشتی استفاده می‌شود و كنترل شیرابه و تصفیه آن نیز انجام می‌شود .
وی تشریح كرد: در شهرستان‌ها هم اعتبارات خوبی برای ساماندهی و مدیریت اصولی پسماندهای شهری هزینه شده است؛ با این وجود برای پسماندهای بیمارستانی نظارت بیشتر برعهده ادارات حفاظت محیط‌زیست است كه سال گذشته نحوه امحای آنها مورد توجه قرار گرفت و واحدهای متخلف به مراجع قضایی معرفی شدند.
وی اضافه كرد: در حال حاضر مدیریت قابل‌قبولی در پسماندهای بیمارستانی وجود دارد و در بخش كلینیك‌ها انتظار می‌رود با راه‌اندازی مركز دفن وضعیت بهبود یابد.
رحیم اوغلی تاكید كرد: در حال حاضر بازیافت اصولی در استان وجود ندارد و بازیافت‌های انجام شده در حاشیه بعضی شهرها اصولی و مورد تأیید نیست؛ بازیافت و تصفیه یكی از اركان مهم مدیریت پسماند است كه باید از سوی شهرداری‌ها جدی گرفته شود.
518