۲۶ دی ۱۳۹۷،‏ ۹:۵۳
کد خبر: 83172699
۰ نفر
ناتوی عربی؛ سودایی تكه پاره

تهران- ایرنا- تشكیل ناتوی عربی اكنون به یكی از اصلی ترین برنامه های واشنگتن جهت ائتلاف سازی علیه تهران مبدل شده و این در حالی است كه نگاه و رویكرد یكسانی میان دولت های عربی در این زمینه وجود ندارد.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، مدت ها است كه ایالات متحده تلاش می كند كشورهای عرب خاورمیانه و شمال آفریقا را با پیوندهایی سوای زبان و قومیت و در راستای اهداف خود به یكدیگر وصل كند. رهبران كاخ سفید به طور اخص می خواهند دولت های عضو شورای همكاری خلیج فارس را با انواع ترفندها با یكدیگر متعهد سازند.
مقابله با تهدیدهای امنیتی مشترك، اصلی ترین مستمسكی است كه آمریكایی ها برای طرح ایده هایی چون ایجاد ناتو عربی دنبال می كنند.
دشمنی دیرینه كاخ سفید با ایران و برخی عوامل دیگر باعث شده است مقابله با جمهوری اسلامی ایران مهمترین گزینه ایالات متحده برای ارائه به حكام عرب منطقه باشد. یكی از دلایل سفر منطقه ای «مایك پومپئو» وزیر امور خارجه آمریكا به كشورهای منطقه نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است.

** كپی برداری از ناتو برای خاورمیانه عربی
تلاش برای اتحاد نظامی دولت های عربی در دوره ریاست جمهوری «دونالد ترامپ» شدت بیشتری پیدا كرده و به صورت آشكارا بیان می شود. اواخر سال گذشته میلادی وزارت امور خارجه ایالات متحده به صورت رسمی از كشورهای عرب حوزه خلیج فارس درخواست كرد تا برای مقابله با قدرت و نفوذ ایران در منطقه، ائتلاف راهبردی را تشكیل دهند. واشنگتن در چارچوب همین توصیه، پیشنهاد افزوده شدن مصر و اردن به اعضای شورای همكاری خلیج فارس و تشكیل یك ناتوی عربی را مطرح كرد.
این پیشنهاد با چراغ سبز عربستان سعودی روبرو شد و حتی مقام های این كشور در نشست اخیر شورا در ریاض به صورت تلویحی موافقت خود را با آن ابراز كردند. در این نشست «سلمان بن عبدالعزیز» پادشاه عربستان از كشورهای عضو این شورا خواست تا در برابر ایران متحد شود. همچنین «عادل الجبیر» وزیر امور خارجه وقت سعودی هم بر ضرورت ایجاد آرایش جدید امنیتی در منطقه جهت مقابله با تهدیدهای خارجی و تحكیم روابط با آمریكا تاكید كرد.
برخی رسانه های خارجی برگزاری مانور نظامی چند ماه قبلِ كشورهای عربی در مصر را جرقه آغاز تشكیل اتحادی استراتژیك عنوان كردند. نوامبر سال 2018 نیروهای نظامی و مقامات هشت كشور عربی خاورمیانه در مصر رزمایش مشتركی را با نام «سپر عرب- 1» برگزار كردند و از آن زمان ناتوی عربی به واژه ای متداول تبدیل شد. كشورهای امارات متحده عربی، عربستان سعودی، كویت، بحرین و اردن در كنار مصر در این رزمایش شركت داشتند و در مراحل بعدی گروه هایی از لبنان و مراكش هم به آن پیوستند.
برخی تحلیل ها ایجاد ناتوی عربی را در واقع سرپوشی برای پیشبرد سیاست های ضدایرانی كاخ سفید و رژیم صهیونیستی ارزیابی می كنند. در عمل قرار است خط مشی های مورد نظر كاخ سفید به وسیله واشنگتن اما با نام كشورهای عربی دنبال شود. ایالات متحده با این اقدام به دنبال مشروعیت بخشی به سیاست های خود در منطقه است.

**سفر منطقه ای پومپئو با چاشنی ایران هراسی
رسانه های جهان اگر چه اهداف گوناگونی را برای سفر بلندمدت پومپئو به خاورمیانه بیان می كنند اما متحدسازی كشورهای عربی در برابر ایران یكی از مهمترین موضوع هایی است كه از سوی رسانه های جریان ساز و تحلیلگران بیان شده است.
گزارش روزنامه «واشنگتن تایمز» تصریح می دارد كه پومپئو در سفر به خاورمیانه تلاش می كند تا میان خط مشی های ترامپ در سوریه، نگرانی كشورهای عربی و سیاست منزوی سازی ایران پلی را ایجاد كند. پومپئو از یك سو به عرضه و تشریح خط مشی های ایالات متحده نسبت به تحولات خاورمیانه می پردازد. وی از دیگر سو طرح تشكیل اتحاد ناتوگونه كشورهای عربی را كه مورد علاقه ترامپ است به پایتخت های عربی می برد تا با آن به مقابله با ایران بپردازد. وی در هر مرحله از این سفر طولانی مدت خود مجبور است تا متحدان واشنگتن را در زمینه قابل اعتماد بودن كاخ سفید و برخورد با آن چیزی كه وی «دشمن مشترك» می نامد متقاعد سازد.
این گزارش به صورت تلویحی سیاست های ناگهانی ترامپ را دلیلی بر بی اعتمادی كشورهای منطقه به آمریكا توصیف كرد.
خبرگزاری «آسوشیتدپرس» نیز در گزارش خود آورده است: سفر پومپئو به خاورمیانه با هدف اطمینان بخشی به متحدان ایالات متحده در زمینه نقش این كشور در منطقه و تشویق اعراب به تشكیل ناتوی عربی صورت گرفته است. وزیر امور خارجه آمریكا پیام ضدایرانی دولت ترامپ را با خود به منطقه آورد. هدف وی افزایش فشار منطقه ای بر ایران و وادار كردن كشورهای خاورمیانه به اتخاذ سیاستی منسجم و احتمالا پایان دادن به تنش با قطر است. تحلیلگر آسوشیتدپرس تاكید دارد یكی از اهرم های قابل ارائه پومپئو، ناتوی عربی و ایجاد اتحاد نظامی برای مقابله با ایران است.
نشریه «نیویوركر» هم یكی از مهمترین بخش های سفر پومپئو را سخنرانی وی در قاهره علیه ایران دانست و عنوان داشت كه وی به شدت به سیاست تعاملی «باراك اوباما» تاخت و از سیاست تحریم و فشار ترامپ تمجید كرد. پومپئو در این سفر نهایت حمایت را از حكام مستبد عرب به كار می بندد و حتی بسیاری از فجایع حقوق بشری و اقدامات جنگی علیه مردم یمن را نادیده می گیرد. وی در مقابل، انتقادهای تندی را علیه ایران بیان و بر لزوم اتحاد كشورهای عرب در مقابل تهران تاكید می كند تا با این حركت رضایت ریاض را جلب كند.
تارنمای روزنامه «گلف نیوز» مهمترین هدف پومپئو را متحدسازی اعراب در مقابل ایران دانست و نوشت وی تلاش می كند تا یك هدف منطقه ای مشترك را برای كشورهای مقصد سفر خود طراحی كند. بر این اساس، مقابله با داعش، مبارزه با گروه های تندرو، ثبات در بازار جهانی نفت ازجمله مسائل قابل طرح هستند. اگرچه پومپئو این موضوع ها را به آن ها گوشزد می كند اما موضوع اتحاد در برابر ایران مهمترین اهرم وی در این سفر است.
جالب اینجا است كه وزارت امور خارجه آمریكا هم در بیانیه ای، آرزو و خواست خود را اینگونه نشان داده است كه «یك شورای همكاری متحد و منسجم ستون صلح، رفاه، امنیت و ثبات در منطقه و ضرورتی برای مقابله با ایران به شمار می رود.»

**موانع تشكیل ناتوی عربی
اگرچه بسیاری از تحلیلگران، كارشناسان و رسانه ها تشكیل رسمی چنین ساختار نظامی و امنیتی منسجمی را در آینده محتمل می دانند اما كارآمدی آن همچون ناتوی غربی ها، بسیار سخت و تاحدودی دست نیافتنی ارزیابی می شود. روزنامه «نیویورك تایمز» در گزارشی با عنوان «مشكلات سفر ضدایرانی وزیر امور خارجه آمریكا به منطقه بدقلق خاورمیانه» به بررسی همین موضوع پرداخت. به نوشته این روزنامه، نكته آشكار آن است كه اختلافات شدیدی میان كشورهای مورد نظر آمریكا وجود دارد كه دستیابی به اهداف را سخت می سازد.
آسوشیتدپرس هم یكی از مهمترین موانع برای اتحاد بیشتر كشورهای عرب منطقه را شكاف میان آن ها به ویژه عربستان و قطر توصیف كرد و آورد: بحران حدود دوساله در میان اعضای شورای همكاری، تلاش های ایالات متحده برای اتحاد اعراب در مقابل ایران را سخت كرده است. این تلاش ها حتی در زمان وزیر امور خارجه پیشین آمریكا هم انجام شد اما آن ها نیز نتوانستند میانجی موفقی در این زمینه باشند.
مهمترین دلیل این شكست ها نیز اختلافات شدید میان كشورهای عربی عنوان می شود. همه این كشورها در نوع نگاه تخاصمی نسبت به ایران یكسان نیستند. برخی ایران را در كل دشمن نمی دانند. موضوع دوم اختلافات مرزی پرشمار میان این كشورها است. به طور كل در شبه جزیره عربستان تقریبا میان همه كشورهای عضو شورای همكاری اختلافات مرزی وجود دارد. همچنین در سطح مدیریتی و رهبری هم اگرچه ریاض خود را بزرگ اعراب می پندارد اما دیگر كشورها همچون مصر، قطر و حتی امارات نیز برای خود جایگاهی مهم در جهان عرب قائلند و به راحتی عنان سیاسی، امنیتی یا اقتصادی خود را به سعودی ها نمی سپرند.
پژوهش**9130 **9279