جايي براي خبرنگارها نيست- سيده سميرا متين نژاد*

شيراز- ايرنا- موضوع جا براي استقرار خبرنگاران در مراسم و برنامه ‌هاي مختلف به ويژه در برنامه‌هايي كه بايد در آن اصول امنيتي رعايت شود، به صورت معضلي ديرپا برجاي مانده و به مسئله‌اي حل‌ ناشدني در شيراز بدل شده است.

چند روز پيش يكي از خبرنگاران با انتشار عكس خود كه روي چمن‌هاي بلوار، لپ ‌تاپ به دست نشسته بود، نوشت: جايگاه خبرنگاران در خيابان يا در حاشيه بلوار است.
اين موضوع در برنامه‌هايي كه در سالن‌ها و تالار‌ها نيز تدارك ديده مي‌شود، به چشم مي‌خورد؛ حتي گاه در مراسم روز خبرنگار آن قدر تعداد مهمانان زياد است كه جايي براي خبرنگار‌ها نيست.
چنين شرايطي باعث ايجاد مشكلات بسيار مي‌شود؛ اول از همه توضيح بسيار به همه اركان اجرايي برنامه است، از محافظ و نگهبان گرفته تا مسئولان برنامه و مردم.
نبود جايگاه مناسب در نماز جمعه به ويژه در بخش زنان، همواره مشكلاتي را به همراه داشته است، سر و صداي بيش از حد، نبودن جاي مناسب براي نشستن، عدم دسترسي به پريز برق در صورت لزوم، پاسخ به پرسش‌هاي مكرر مردم درخصوص علت داشتن لپ‌ تاپ و نگارش خطبه‌ها، بچه‌هايي كه خيره مي‌شوند به صفحه لپ ‌تاپ و از همه مهمتر نارسا بودن صدا در صورتي كه زير بلند‌گوها جايي براي نشستن يافت نشود.
برخي همكاران نيز كه موفق به دريافت كارت مخصوص مراسم نمي شوند، مجبورند خبر مربوط به نماز جمعه را در پاركينگ و در خودروهايشان بنويسند كه قطعا مبتلابه خبرنگاران خبرگزاري‌هاست كه بايد سر وقت اخبار را مخابره كنند.
در مراسمي همچون روز حافظ و روز سعدي، دعوتنامه‌ اي شبيه آنچه به همه ديگر مهمانان داده مي‌شود به خبرنگار مي‌دهند و براي ورود بايد از ميان خيل جمعيت با واسطه آشنايي با مديران روابط عمومي و در صورت تاييد آن‌ها از هزار تو‌هاي تعبيه ‌شده امنيتي عبور كرد تا بالاخره به جايي رسيد كه نامناسب است؛ نه دسترسي به برق دارد، نه سايه‌بان و نه صندلي‌هاي راحتي دارد كه بتوان به سرعت مطالب را تايپ كرد.
در روز حافظ كه در مهرماه 97 در حافظيه برگزار شد، به علت عدم هماهنگي مسئولان برگزار كننده مراسم با سازمان هواشناسي، مراسم در فضاي باز و زير آسماني تماماً ابري برگزار شد كه بيم آن مي‌رفت كه هر لحظه باراني شود و به تجهيزات خبرنگاران آسيب وارد كند كه در نهايت هم به دليل بارش باران مراسم نيمه‌ كاره تمام شد.
در دهه فجر سال گذشته، با آنكه اعلام شد براي اصحاب رسانه امتيازاتي براي حضور در جشنواره فيلم فجر در نظر گرفته شده است، خبرنگاراني كه دستكم با يك همراه براي تماشاي فيلم در تالار حافظ حضور يافته بودند، پس از آنكه براي ورود به تالار به مسئولان برگزاري توضيح دادند و ساعتي طولاني نيز منتظر گرفتن بليت بودند، با صندلي‌هاي پلاستيكي مواجه شدند كه نه در جايي مناسب قرار داشت و نه مي‌شد براي دو ساعت بي‌حركت روي آن نشست و فيلم تماشا كرد.
در ديگر مراسم‌ ها هم، روال همين است؛ حتي وقتي روي صندلي نوشته جايگاه خبرنگاران با چهره‌هايي كه خبرنگار نيستند مواجه مي‌شويم كه بدون هيچ اعتنايي دوستانشان را نيز دعوت مي‌كنند و خبرنگار دائم بايد براي يافتن جايي براي نشستن با آن‌ها درگير شود.
با فرض اينكه همه اين مسائل به خوبي پيش رود، مشكل نبود آنتن موبايل و در دسترس نبودن اينترنت گريبان‌گير خبرنگاران به‌ ويژه خبرنگاران خبرگزاري‌ها مي‌شود كه براي ارسال يك خبر بايد روي پلكان و ميان رفت و آمد‌هاي مردم بنشينند.
اما مشكل به همين جا ختم نمي‌شود. برخي نيرو‌هاي امنيتي و محافظ رابطه خوبي با خبرنگاران ندارند و وظيفه حرفه‌اي آن‌ها برايشان توجيه نشده است. عكاس ناچار است براي پوشش رويداد‌هاي مهم، از يك روز قبل يا دست‌كم از ساعتي قبل براي چك وسايل و دريافت كارت مخصوص در مراسم حاضر شود و بدين ترتيب از يك خوان بگذرد.
در خوان بعدي و بعد از ورود به منطقه بايد به تك‌ تك محافظان توضيح دهد كه عكاس است، در مرحله بعد در حين عكاسي با ممانعت مواجه مي‌شود و مجبور است عكسش را با دعوا و بحث بگيرد، گاهي اين اتفاقات به مرافعه جدي و كتك خوردن خبرنگار هم انجاميده است.
در نهايت، تنها خبرنگار و عكاس متضرر مي‌شود. هم انرژي بسياري بايد صرف كند، هم ناراحتي زيادي نيز متحمل مي‌شود. در برخي مواقع تجهيزات نه چندان ارزانش هم آسيب مي‌بيند و بدتر از همه اينكه با تمام اين احوال نتواند رسالت خود را به درستي انجام دهد و مورد بازخواست مسئولان رسانه‌اش هم قرار بگيرد.
پيش آمده كه برخي مراسم هم در آفيش‌هاي خبري بوده و حتي ارگاني با ارسال چندباره دعوتنامه از رسانه‌ها درخواست كرده كه در مراسمي حضور يابند ‌اما اين مساله با ديگر دست اندركار و همكار در آن برنامه هماهنگ نشده و درنتيجه، نه تنها جايي براي خبرنگاران تعبيه نشده بلكه آن‌ها را بيرون كرده‌اند.
سازمان‌ها، نهاد‌ها، ارگان‌ها، بخش دولتي و خصوصي بايد به اين موضوع توجه كنند كه در درجه نخست خبرنگاران وظيفه و رسالت اطلاع‌ رساني را با وجدان كاري انجام مي‌دهند و بيش از هركس پاسدار منافع ملي و استاني هستند و در اين خصوص دلسوزي‌هاي بسيار به خرج مي‌دهند و در درجه دوم بايد بدانند كه خبرنگار جز به مجموعه‌اي كه در آن كار مي‌كند، تعهدي ندارد و نبايد همچون كارمند شخصي خود با آن‌ها رفتار كنند.
در سويه ديگر ماجرا، حضور خبرنگار بايد به رسميت شناخته شود. چنانچه از خبرنگاراني براي شركت در مراسمي دعوت مي‌شود، اختصاص جايگاه ويژه با امكانات لازم و فراهم ‌آوردن شرايطي كه آسيبي به تجهيزات آن‌ها وارد نكند و آن‌ها را از لحاظ رواني با ديگران درگير نسازد، بسيار اهميت دارد.
در بعدي ديگر، انجمن صنفي خبرنگاران و عكاسان خبري همچنين خانه مطبوعات بايد براي احقاق حقوق خبرنگاران در كسب جايگاهي درخور و محترمانه تلاش كنند و اين موضوع را به مثابه مطالبه‌اي برحق و بسيار ابتدايي كه بايد فرهنگ آن را جا انداخت با مديران و روابط عمومي‌ها مطرح كنند.
درحالي كه كمتر از يك ماه ديگر به برگزاري جشن‌هاي چهلمين سالگرد انقلاب اسلامي مانده است،اميد است كه همه مسئولان، نهاد‌هاي حمايتي همچون اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي، سازمان‌هاي فرهنگي و ديگر ارگان‌هاي دولتي و خصوصي براي ايجاد هم‌افزايي بيشتر و نيز احترام به جايگاه خبرنگار و شأن و مرتبه آنان بهترين مكان را براي پوشش خبري مناسب خبرنگاران فراهم كنند و نيرو‌هاي محافظ و نگهبانان را به درستي توجيه كنند.
خبرنگاري شغلي پرمخاطره است. براي بسياري از خبرنگاران و عكاسان خبري اين شغل به دغدغه بدل شده و با وجود كاستي‌ هاي بسيار از نبود بيمه يا قرارداد مستحكم و دستمزد اندك ديگر نمي‌توانند از آن دل بكنند.
فشار رواني اين شغل،‌ فارغ از خطرات جاني‌اش بسيار زياد است.
درخواست جايي براي خبرنگاران، جايي كه بتوانند بنشينند و صدا را خوب بشنوند و جايگاه اصلي را خوب ببينند بسيار ساده و ابتدايي است و اميد است دردسر‌هايش بيش از اين ادامه نيابد يا دستكم تعديل شود.
پرسش اين است: سازمان هايي كه خرج هاي ميليوني و گاه ميلياردي براي برگزاري مراسم مي كنند و به گفته خودشان همه جنبه ها را در نظر مي گيرند، چرا جايي براي خبرنگاران پيش بيني نمي كنند؟
* خبرنگار ايرنا