۱۸ دی ۱۳۹۷،‏ ۱۲:۵۵
کد خبر: 83163192
۰ نفر
ایران و كریدور فرصت ساز مكران

تهران- ایرنا-مكران سرزمینی ساحلی در جنوب خاوری ایران علاوه بر زیبایی ‌ها و جاذبه ‌های گردشگری از نظر موقعیت استراتژیكی نیز از موقعیت منحصر به فردی برخوردار است بطوری كه مقام معظم رهبری ضمن تاكید بر توسعه آن، این منطقه را به گنج پنهان تعبیر كرده است.

مكران، سرزمینی ساحلی در جنوب خاوری ایران و جنوب باختری پاكستان است كه در طول خلیج عمان از رأس الكوه در باختر جاسك تا لاس بلا در جنوب خاوری ایالت بلوچستان پاكستان گسترده است.سواحل مكران هزار و 500 كیلومتر طول دارد كه 750 كیلومتر ساحل مكران در ایالت بلوچستان پاكستان و 750 كیلومتر دیگر آن در سیستان و بلوچستان ایران قرار دارد.
یكی از مهم ترین قابلیت های این سواحل جنوب شرق(مكران)، مجاورت آن با آب های آزاد بین المللی در سرتاسر مرز جنوب شرق، همسایگی مستقیم با كشورهای پاكستان و افغانستان و به طور غیرمستقیم با كشورهای آسیای مركزی( از طریق تركمنستان) است كه یك راه غیرقابل چشم پوشی برای این كشورهای محصور در خشكی( به جز پاكستان) به دریاهای آزاد محسوب می شود.
این منطقه همچنین در جوار بزرگ ترین انبار انرژی دنیا یعنی خلیج فارس قرار دارد كه كل سواحل جنوبی این خلیج، استمرار ژئوپلیتیكی سرزمین ایران به شمار می آید؛ از این رو سواحل جنوب شرق دارای برترین ویژگی های ژئوپلیتیكی و كاركرد ژئو استراتژیكی در جنوب شرق ایران است.
در همین راستا در برنامه ششم توسعه نیز آمده است باید 65 درصد توسعه در مناطق ساحلی كشور اجرا شود كه این مساله اهمیت دریاها و سواحل را بیش از پیش مشخص می كند.
برای اجرای چنین طرح هایی نقش تحقیقات جامع و همه جانبه به ویژه از لحاظ زیست محیطی از اهمیت زیادی برخوردار است بر این اساس پروین فرشچی معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با تاكید بر حفظ محیط زیست در سواحل مكران معتقد است تمام این سواحل باید به صورت كارشناسی و تخصصی از نظر زیست محیطی مورد رسیدگی قرار گیرد تا سرمایه گذاران بدون دغدغه ایجاد آلودگی به فعالیت بپردازند.
وی گفته بود كه تمام صنایع بزرگ و كوچك برای ارائه فعالیت در سواحل مكران پیش از هرگونه اقدام باید مجوزهای زیست محیطی را اخذ كنند تا ساكنان محلی و طبیعت دچار آسیب نشوند.
اما دراین میان نهادهایی هستند كه در زمینه دریا و مسائل مرتبط با آن مانند فیزیك، شیمی، شوری و به طور كلی ویژگی های این پهنه های آبی كارهای تحقیقاتی انجام می دهند كه نتایج آن می تواند در اجرای طرح های توسعه مكران نقش بسزایی داشته باشد.
پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی یكی از این نهادها است كه حتی برای همكاری در این طرح اعلام آمادگی كرده اما بنا به گفته رییس این پژوهشگاه هنوز درخواستی برای همكاری به دستشان نرسیده است.
بهروز ابطحی روز سه شنبه در گفت و گو با خبرنگار علمی ایرنا گفت: ایران از پتانسیل بالایی در زمینه علوم دریایی برخوردار است اما آنطور كه باید چه در زمینه تحقیقات و چه سرمایه گذاری به آن پرداخته نشده است.
وی تاكید كرد: حفاظت از پهنه های آبی و در عین حال استفاده بهینه و پایدار از این عرصه ها از اهمیت زیادی برخوردار است كه برای رسیدن به این هدف باید اطلاعات كافی و علمی درباره وضعیت دریاها، اقیانوس ها و سواحل داشته باشیم كه در این راستا پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم دریایی گشت های تحقیقاتی در خلیج فارس و دریای عمان را در دست اجرا دارد و طی یكسال گذشته تاكنون چهارگشت تحقیقاتی انجام داده است.
ابطحی گفت: گشت های تحقیقاتی در موضوع اقیانوس شناسی و شناخت دریاها اهمیت بسیار زیادی دارد و كشورهایی كه به اقیانوس ها راه دارند بسته به سطح علمی و توان مالی گشت های مداومی را انجام می دهند و در دنیای امروز حجم بسیار زیادی از اطلاعات درباره ویژگی های زیستی و غیر زیستی دریاها و اقیانوس ها تولید شده و همچنان نیز تولید می شود.
وی تاكید كرد: این اطلاعات لازمه بهره برداری برای توسعه پایدار دریاها است و نیاز به شناخت علمی و عمیق دارد كه در زمینه های دریانوردی، استفاده از تولیدات زیستی دریا، استحصال منابع بستر و زیر بستر دریاها، استحصال انرژی از دریاها، كاهش خطرات ناشی از دریا مانند سونامی كاربرد دارند.
رییس پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی اظهار داشت: این شناخت از گشت های اقیانوسی به صورت عمده و از راه سنجش از دور بر اساس مطالعات ماهواره ای به دست می آید، بنابراین گشت های تحقیقاتی ما یك هدف كاربردی دارد و برای توسعه دریانوردی كشور از ضروریات است كه توانستیم تاكنون چهار دوره گشت را انجام دهیم و پنجمین گشت در بهمن ماه سال جاری در قالب گشتی جامع اجرا می شود.
وی ادامه داد: در گشت سوم كه آخر تابستان انجام شد برای اولین بار در یك دوره عملیات واحد توانستیم كل نوار دریای جنوبی كشور را از اروند تا گواتر پوشش دهیم و نمونه گیری كنیم، عمق نمونه گیری در دریاهای جنوبی برای اولین بار به بیش از هزار متر رسید.
ابطحی گفت: به این صورت به تدریج اطلاعاتی را در فصول مختلف جمع آوری می كنیم و در سال های آینده آنها را در كنار هم قرار می دهیم تا بتوانیم روندهایی كه در دریا اتفاق می افتد و اتفاقات ناشی از تغییر اقلیم و سایر مسائل اقیانوسی را بهتر درك كنیم و برای توسعه كشور به كار ببندیم.
وی افزود: بخشی از این اطلاعات كه قابل اطلس شدن باشد به صورت اطلس جمع آوری می شود، بخشی كه در پایگاه داده ها قابل استفاده باشد به آن سمت هدایت می شود و بخشی كه برای صنعت و توسعه صنعتی و بهره برداری از منابع دریایی باشد در جای خودشان مورد استفاده قرار می گیرند ، به این ترتیب هر بخشی از اطلاعات در محل مربوطه خود استفاده می شود.
ابطحی تاكید كرد: پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم دریایی آمادگی كافی برای همكاری با اجرای طرح توسعه سواحل مكران را دارد اما تاكنون درخواستی برای این همكاری به پژوهشگاه نرسیده است.
وی درباره نقش پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم دریایی در طرح توسعه سواحل مكران گفت: برای ورود به برخی از پروژه های مرتبط با مكران در حال مذاكره هستیم ، تحقیقاتی كه در دریای عمان انجام می دهیم می تواند برای منطقه مكران مفید باشد اما فعلا به صورت مستقیم وارد پروژه مكران نشده ایم در حالی كه می توانیم اطلاعات و نتایج تحقیقات خود را در اختیار آنها قرار دهیم.
وی تاكید كرد: دو پژوهشكده مهندسی دریایی و ساحلی و پژوهشكده علوم جوی وابسته به پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی می تواند در حوزه مكران فعالیت زیادی داشته باشند .

*** سرمایه گذاری كم رنگ ایران در زمینه علوم دریایی
ابطحی درباره میزان سرمایه گذاری در عرصه های دریایی در كشور گفت: اگر بخواهیم خود را در زمینه علوم دریایی با كشورهای منطقه مقایسه كنیم باید خود را كنار كشورهای تركیه و پاكستان قرار دهیم، این كشورها سرمایه گذاری بیشتری در زمینه علوم دریایی می كنند اما شاید از نظر نیروی انسانی مجرب كشور ما نسبت به آنها در شرایط بهتری قرار داشته باشد.
وی اظهار داشت: ما در مقایسه با قدرت های جهانی نیز به مراتب كمتر سرمایه گذاری كرده ایم، بودجه ای كه كشورها برای تحقیقات دریایی تخصیص می دهند از یك تا چهار درصد بودجه توسعه علمی آنها است، مسلما هزینه ای كه در ایران برای تحقیقات دریایی می شود در این اندازه ها نیست.
وی درباره میزان اعتبار در زمینه علوم دریایی در كشور گفت: شاید نتوان عدد دقیقی اعلام كرد چون دستگاه های مختلف مانند وزارت علوم تحقیقات و فناوری، برخی دانشگاه ها ، موسسه تحقیقات شیلات ، سازمان زمین شناسی و اكتشافات معدنی كشور و سازمان بنادر و دریانوردی كار تحقیقات دریایی انجام می دهند بنابراین به دست آوردن عددی دقیق كار ساده ای نیست اما می توان گفت در سطحی كه كشورهای پیشرو جهان در این زمینه سرمایه گذاری می كنند نیستیم.
ابطحی افزود: توجه به علوم دریایی و توسعه دریا محور در سطح مدیریت عالی نظام خیلی خوب نیست این در حالی است كه مقام معظم رهبری بر روی این موضوع تاكید ویژه دارند و مسولان را به این موضوع توجه می دهند بنابراین باید در بخش های اجرایی و دستگاه هایی كه بودجه را تخصیص می دهند بیشتر فعالیت كنیم تا آشنایی بیشتری با موضوعات دریایی پیدا كنند تا بتوانیم با پشتوانه بهتری در این زمینه كار كنیم.
وی اظهار داشت: البته چندی است كه نگاه درباره موضوعات دریایی رو به بهبود است اما با توجه به برنامه های بزرگی كه داریم و اینكه می خواهیم در زمینه توسعه علوم دریایی جهش داشته باشیم، نیازمند توجه مضاعفی است.
علمی 9014**1440