كفه ناميزان ترازوي آموزش و پيشرفت در مدارس

ساري- ايرنا- تفاوت هاي مشهود مدارس دولتي و غير دولتي از امكانات آموزشي تا نحوه نمره دهي ها امروزه برخي مدارس غيردولتي را به مدارس پولدارها معروف كرده است.

به گزارش خبرنگار ايرنا، فشاري كه از ناحيه 18 ميليون دانش آموز در سال هاي اوليه پس از جنگ بر پيكره آموزش و پرورش وارد گرديد مشوق تاسيس مدارس غيردولتي و سرآغازي براي جداسازي دانش آموزان شد.
مدارس غيرانتفاعي براساس مصوبه مجلس شوراي اسلامي به طور رسمي از سال تحصيلي 69-1368 با هدف افزايش مشاركت هاي مردمي آغاز به كار كرد تا همزمان با رشد جمعيتي دهه 60 بتواند بخشي از سنگيني وظيفه تعليم و تربيت را كه بر دوش مدارس دولتي آموزش و پرورش بود، كاهش دهد.
در حال حاضر بيش از 14 ميليون دانش آموز كشور در حدود 92 هزار مدرسه تحصيل مي كنند كه سهم مدارس غير انتفاعي حدود 15 هزار مدرسه و 20 درصد از جمعيت كل دانش آموزان است.
پس از گذشت حدود سه دهه از فعاليت رسمي مدارس غير انتفاعي و غير دولتي، هنوز مشهود ترين تفاوت عمده اين مدارس با مدارس دولتي برخورداري از امكانات و امتيازاتي است كه دانش آموزان مدارس دولتي از آن بي بهره هستند به گونه اي كه از ديرباز اين مدارس به مدارس پولدارها و يا افراد با تمكن مالي معروف شده است.
مهم ترين اولويت مدارس غيردولتي از همان ابتدا به دلايل و انگيزه هاي درآمدزايي براي صاحبان، پياده سازي انواع ايده ها براي جذب مشتري بيشتر بوده و اين امر موجب تفاوت در شكل و فرم و كيفيت بين خود اين مدارس شده است، اما در اين ميان مدارس دولتي به دليل اتكا به بودجه دولتي و پوشش جمعيتي بيشتر به دليل آموزش تقريبا رايگان، از بسياري جهات از مدارس غيرانتفاعي عقب ماندند و اين تفاوت فاحش بين مراكز آموزشي و دستيابي عده اي خاص به مدارس غيردولتي در كنار سيستم نمره دهي تقريبا بدون نظارت در اين مدارس شبهاتي در عدالت آموزشي ايجاد مي كند.
اختلافات روند كيفي آموزش در مدارس دولتي و غيردولتي به واسطه امكانات و رسيدگي بيشتر به دانش آموزان باور موفقيت محصلان اين مدارس را به تدريج در بين والدين بيشتر كرده است. گواه اين موضوع در قبولي فرزندان در مدارس تيزهوشان يا به اصطلاح 'سمپاد' است كه به گفته مسئولان آموزش و پرورش بيشتر قبول شدگان اين نوع مدارس در ورودي دوره متوسطه اول، دانش آموزاني هستند كه دوره ابتدايي را در مدارس غير انتفاعي گذرانده اند.
رئيس اداره استعداد درخشان آموزش و پرورش مازندران در اين باره گفت: از دير باز اغلب دانش آموزان مدارس غير دولتي و غير انتفاعي به واسطه جوانگرايي در كادر آموزشي، امكانات تحصيلي متنوع و استاندارد و همچنين توجهات ويژه بيشترين آمار قبول شدگان مدارس تيزهوشان هستند.
عبدالله آزادي با بيان اينكه در چند سال اخير به خاطر ثبت نام مستقيم و اينترنتي دانش آموزان براي مدارس تيزهوشان آماري مستند در دست نيست ، افزود: براساس آمار گذشته بيش از نيمي از دانش آموزان ورودي تيزهوشان از مدارس غير انتفاعي بودند.
وي با بيان اينكه نمي توان تجهيزات كامل تر مدارس غير انتفاعي را به واسطه منابع مالي ناديده گرفت، افزود: اغلب مدارس غير انتفاعي در مجموع از خدمات و امكانات استانداردتري برخوردار هستند، اما براي مدارس غير انتفاعي در جايگاه بي كيفيت، نيز استثناهايي وجود دارد كه نمي توان به آنها استناد كرد.
تفاوت هاي باورپذير مدارس دولتي و غيرانتفاعي درحالي است كه بر اساس آخرين آمارها تنها 20 درصد از جمعيت دانش آموزي كشور در مدارس غيرانتفاعي تحصيل مي كنند.
علاوه بر اين، كارشناسان آموزشي معتقدند با تنوع مراكز آموزشي فقط عده خاص و مشخصي از گروه‌هاي جامعه از امكانات بهتر آموزشي بهره‌مند مي‌شوند و همان دانش‌آموزان نيز در آينده، شاكله ورودي‌هاي رشته‌هاي خاص مراكز آموزش عالي را تشكيل مي‌دهند.
به اعتقاد اين افراد، بقيه دانش‌آموزان به دليل سطح علمي دريافتي پايين‌تر و عدم توانايي رقابت با هم رده ها، آن هم به دليل تسهيلات آموزشي كمتر، دچار يأس و نااميدي شده و انگيزه كافي را براي ادامه تحصيل از دست مي‌دهند و اين خود از عوامل ايجاد فاصله طبقاتي به ويژه در مسائل فرهنگي و آموزشي مي‌شود.
** رقابت نابرابر
علي نائيجي كارشناس مشاوره تحصيلي و از معلمان خصوصي كنكور تهران با اشاره به اينكه يكي از ناعدالتي ها در مدارس غيرانتفاعي احتمال بيشتر تقلبي بودن نمرات آنان است، گفت: متاسفانه سطح بندي مدارس بر الگوي استانداردي متكي نيست كه اين مساله منجر به كاهش انگيزه در دانش آموزان دولتي مي شود.
وي افزود: اغلب نمرات دانش آموزان در مدارس دولتي و مدارس خصوصي با يكديگر نابرابر است، زيرا معلمان مدارس موظف هستند بيشترين همكاري را در امتياز و نمره دهي داشته باشند اما در مدارس دولتي معلمان با سختگيري و وسواس بيشتري به دانش آموزان نمره مي دهند.
نائيجي با بيان اينكه متاسفانه نظام آموزشي ما نمره محور است، افزود: نمره بالاتر برابر با قبولي در رشته هاي دانشگاهي و بازار كار بهتر است و بهترين شاهد و گواه اين سخن هدايت تحصيلي است كه قبولي در رشته هاي تجربي با دانش آموزاني است كه داراي بالاترين معدل باشند.
اين مشاور همچنين به امكانات مدارس غير انتفاعي اشاره كرد و گفت: مدارس غير انتفاعي به واسطه دسترسي به منابع مالي گسترده، تجهيزات و امكانات بهتري براي دانش آموزان فراهم مي كنند كه كاملا در مسير تحصيلي آنان موثر است.
وي افزود: شايد دانش آموزاني در مدارس دولتي باشند كه در برخي حوزه ها موفقيت هايي كسب كنند، اما به طور كلي در شرايطي نابرابر از لحاظ تجهيزات و نمره، دانش آموزان مدارس دولتي عملا شانس كمي براي رقابت خواهند داشت.

**ترك تحصيل رواني پديده اي جديد در نظام آموزشي
اين كارشناس مشاوره اظهار كرد: شايد امروز ديگر مانند گذشته با پديده فرار يا ترك تحصيل از مدرسه روبرو نباشيم، اما نبايد آن را نتيجه برقراري عدالت در فضاي آموزشي دانست يا پوشش 100درصدي تحصيلي تلقي شود.
وي افزود ترك تحصيل نكردن امروز ناشي از مدرك گرايي به عنوان يك جايگاه اجتماعي و همچنين فقدان مهارت و بازار كار براي دانش آموزان است، اما واقعيت اين است بسياري از دانش آموزان از لحاظ احساسي و رواني در همان دوره متوسط اول ترك تحصيل مي كنند.
به گفته نائيجي بي انگيزه گي نسبت به رشته اي تحصيلي و ادامه تحصيل به واسطه اصرار خانواده و يا از سر خجالت، نتيجه همين ترك تحصيل رواني و عاطفي است.
اين كارشناسي افزود: وجود ناعدالتي در ميان مدارس غيرانتفاعي و دولتي و مشاهده خروجي هاي نابرابر از اين دوطيف مدرسه منجر به دلسردي دانش آموزان از ادامه تحصيل مي شود.
** پول و دانايي
نائيجي همچنين گفت: مدارس خصوصي يا به اصطلاح غيرانتفاعي به دليل توان بالاي مالي، بهترين معلمان هر منطقه را به خود جذب مي كنند و اين در حالي است كه عملا بسياري از مدارس دولتي را مدرسان خسته و در حاشيه بازنشستگي و بي حوصله تر اداره مي كنند.
اين معلم با اشاره به مشكلات متعدد مالي فرهنگيان افزود: بسياري از معلمان كه حتي از نيروهاي رسمي آموزش و پرورش هستند بيشتر زمان و انرژي خود را در مدارس غيرانتفاعي صرف مي كنند و هر سال در تلاش هستند كه كلاس هاي كمتري در مدارس دولتي گرفته تا وقت بيشتري براي حضور در مدارس غير انتفاعي داشته باشند.
نائيجي همچنين با اشاره به جوان گرا بودن معلم مدارس غير دولتي گفت: اين نوع معلمان در كنار آشنايي با جديدترين متدهاي آموزشيف براي دستيابي به جايگاهي بهتر تلاش بيشتري نسبت به معلمان كهن سال مدارس دولتي دارند و وقت بيشتري براي دانش اموزان صرف مي كنند.
ابه گفته او ارتباط قوي تر معلمان جوان و با انگيزه با دانش آموزان در كنار امكانات بهتر در مدرس غير دولتي، همخواني بيشتري با نظام جديد اموزشي كه همان مهارت آفريني و انگيزشي بودن تعليم و تربيت دارد.
** بازي دو سر برد
پري خيري از فرهنگيان بازنشسته كشور گفت: موفقيت هاي دانش آموزان در نمرات كلاسي و امتحانات، المپيادها، جشنواره ها، كنكور، مسائل تربيتي و همچنين توفيقاتي كه دانش آموزان به لحاظ رفتاري و اخلاقي كسب كردند، در رتبه بندي مدارس موثر است.
اين فرهنگي بازنشسته با 27 سال سابقه مديريت مدرسه اضافه كرد: هر مدرسه اي كه بيشترين امتيازات را كسب كند، با رتبه ممتاز به عنوان مدرسه برتر شناخته و معرفي خواهد شد و مزايايي نيز براي آنان به همراه خواهد داشت، اما مهم ترين عامل در رتبه بندي، معدل و نمرات دانش آموزان است.
خيري سيستم نمره دهي در مدارس غيرانتفاعي را به همين دليل بازتر دانست و گفت در اين رابطه دو سر برد، هم دانش آموز با نمرات بالاتر براي ورود به رشته تحصيلي خوب آماده مي شود و از طرف ديگر مدارس با رتبه بالاتري به حيات اقتصادي خود ادامه خواهند داد.
مصطفي جلالي از از كارشناسان علوم تربيتي كشور كه تجربه مديريت چندين مدرسه ايراني در خارج از كشور را داشته است گفت: در بسياري از كشورهاي توسعه يافته مدارس غيرانتفاعي تحت عنوان مدارس خصوصي وجود دارد كه تجربيات خوبي در مديريت و نظارت بر آنان وجود دارد كه مي توان از آنها الگوبرداري كرد.
وي با بيان اينكه مدارس غيرانتفاعي نبايد به شكلي از حسرت براي دانش آموزان كم برخودار تبديل شود، افزود: آموزش و پرورش بايد با تجهيز مدارس دولتي به امكانات رفاهي و علمي شرايطي برابر براي دانش آموزان ايجاد كند.
وي جمعيت كم دانش آموزي مدارس غيرانتفاعي را مزيتي مهم و فاكتوري براي افزايش كيفيت آموزش برشمرد و افزود: معلمان جوان اين مدارس باانگيزه ماندگاري و تقاضاي كاربيشتر از سوي ديگر مدارس توان و همت بيشتري براي آموزش دانش آموزان صرف مي كنند كه اين موارد بايد در مدارس دولتي هم لحاظ شود.
به گفته جلالي، علاوه بر اين بايد نظام نمره دهي نيز بايد يا تغيير كند و يا براساس استاندارد و الگوي مشخصي تنظيم شود تا عدالت براي تمام دانش آموزان بر قرار شود و شاهد يك فضاي رقابتي علمي و آموزشي سالم همراه با آرامش باشيم.
اين كارشناس علوم تربيتي همچنين گفت: تا زماني كه فرصت ها و امكانات براي دانش آموزان در هر مدلي از مدارس برابر نباشد، نمي توان شاهد اثر بخشي و نتيجه دهي نظام آموزشي بود.
وي سخت ترين چالش در هر نظام آموزشي را تحصيل همراه با حقارت و سرخوردگي عنوان كرد و افزود: در چنين فضاي نابرابري نه تنها شاهد ترك تحصيل دانش آموزان هستيم ، بلكه با پديده اي به نام به فرار استعدادها يا فرار مغزها از كشور روبرو مي شويد كه امروز گريبان نظام آموزش عالي و آموزش و پرورش ما را گرفته است.
او همچنين به درآمد پايين معلمان بخصوص در مدارس دولتي اشاره كرد و آن را مهلك ترين ويروس نظام آموزشي كشور دانست و افزود: تا زماني كه منابع مالي معلمان تامين نباشد، فروش آموزش و درآمدزايي از تعليم سرلوحه كار معلمان مي شود.
جلالي تامين مالي و ايجاد امنيت اقتصادي براي معلمان را از مهمترين راهكارهايي دانست تا مانع از مهاجرت معلمان بخصوص معلمان برجسته به مدارس غيرانتفاعي شود.
وي افزايش مدارس دولتي و فضاي آموزشي بيشتر و تجهيز بيشتر به امكانات آموزشي و كمك آموزشي و كمك درسي و در عين حال توجه بيشتر به وضعيت تحصيلي دانش آموزان بر اساس راندمان و سنجه هايي مشخص را از لازمه هاي كاهش فاصله سيستم آموزشي دولتي و غيردولتي امروز برشمرد.
7335/1654