ته ستون های كاخ آپادانا در شرایط حفاظت شده قرار دارند

تهران- ایرنا- مدیر پایگاه تخت جمشید با اعلام این كه از بهترین و مناسب‌ترین مواد برای مرمت ته ستون های كاخ آپادانا بكار گرفته شده است، گفت: ته ستون های كاخ آپادانا در شرایط حفاظت شده قرار دارند.

به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا از سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، حمید فدایی امروز (یكشنبه) در این باره گفت: مدیریت و كارشناسان پایگاه‌های جهانی به اهمیت و اولویت اقدامات حفاظتی نسبت به اقدامات صرفاً مرمتی واقف هستند و قبل از اینكه به مرمت آثار و بازسازی‌های گسترده فكر كنند در تلاش برای اقدامات حفاظتی مجموعه یا مجموعه‌های تحت پوشش هستند.
فدای با بیان این كه چندی پیش تصویری از یكی از ته ستون های كاخ آپادانا در تخت جمشید در فضاهای مجازی منتشر شد كه نشاندهنده آن بود كه یكی از ته ستون های كاخ آپادانا با پلاستیك سیاهی پوشیده شده است، تصریح كرد: در حال حاضر در تخت جمشید و پاسارگاد از مواد مرمتی استفاده می‌شود كه نسبت به سیمانی كه درگذشته استفاده می‌شده دارای مزایای بسیار است. این نوع مواد، پایه آهكی دارد و تست‌های اولیه آن در 7 سال پیش در كاخ هدیش انجام‌شده و آزمون نهایی نیز نشانگر خواص و مزایای بسیار بالای این مواد نسبت به سیمان‌های اجراشده در سایت‌های تاریخی مشابه است.
وی گفت: كاخ آپادانا نیز از این قائده جدا نبوده و هم اكنون از بهترین و مناسب‌ترین مواد مرمتی به نام لدان، استفاده می‌شود. لدان شامل پنج نوع مواد مختلف است كه با توجه به مشكل و آسیب هر بخش، باید یك نوع مواد خاص استفاده شود. نكته مهم اینكه، تشخیص و حتی اجرای این مواد (اصطلاحاً میكرو) یك اقدام فوق‌العاده كارشناسانه بوده و مرمتكار حتماً باید ازلحاظ علمی در حدی باشد كه آسیب را تشخیص و اصطلاحاً نسخه را نوشته و حتی دارو را با اختلاط نسبت‌های مختلف آماده و سپس اجرا كند.
فدایی همچنین درخصوص نوع مواد استفاده شده و میزان آسیب های آن گفت: مواد مورد استفاده، نباید ازلحاظ شیمیایی در اثر گذشت زمان تغییر ماهیت یا تغییر رنگ دهد. مواد مرمتی نباید روی عنصر معماری مورد مرمت اثر سوء گذارد و نباید نسبت به جنس اثر مورد مرمت حساسیت یا واكنش نشان دهد.
وی افزود: ضروری است مواد مرمتی ازلحاظ فیزیكی با جنس اثر تاریخی همگن باشد، ضریب انبساط و انقباض مواد اجراشده باید با جنس اثر مورد مرمت یكسان یا نزدیك باشد، درصد جذب رطوبت مواد اجراشده باید مشابه اثر تاریخی باشد و درجه سختی مواد اجراشده به‌ منظور سهولت در اصل برگشت‌پذیری، نباید از جنس اثر تاریخی سخت‌‌‌تر باشد.
وی همچنین تاكید كرد: ازنظر بصری نیز مواد اجراشده باید خصوصیت‌هایی داشته باشد. ضروری است در مرمت‌ها دانه‌بندی درشت‌تر، سطح پائین تر و رنگ مواد یك پرده(درجه) بازتر در نظر گرفته شود. مواد جدید مورد استفاده در مرمت سنگهای تخت جمشید، تمام خواص برشمرده را دارد.
فدایی اضافه كرد:چنانچه به‌ راحتی می توان دانه‌بندی و رنگ آن را تغییر داد. به همین دلیل این مواد هم‌اكنون در آثار تاریخی جهان كه سنگ آهكی دارند به‌خصوص ایتالیا و آلمان كاربرد زیادی دارد.
بگفته فدایی، كارشناسانی كه در كاخ آپادانا مشغول به فعالیت هستند در چند نوبت فنون استفاده از این مواد را در كارگاه‌های آموزشی بین‌المللی فراگرفته و تاكنون چهار ته ستون كاخ آپادانا را با رعایت اصول فنی مرمت كرده اند. به طوری كه این مواد برخلاف سیمانی كه یك دهه پیش استفاده می‌شده حساسیت‌های زیادی دارد، ازجمله رطوبت دهی.
مدیر پایگاه میراث جهانی تخت جمشید همچنین درخصوص پوشش پلاستیكی تاكید كرد: همچنین دمای مواد اجراشده نباید از 5 درجه سانتی‌گراد پایین تر آید. به همین دلیل نیاز است روی مواد اجراشده اسفنج‌های مخصوص قرار گیرد و روی اسفنج‌ها نیز باید با پوشش پلاستیكی پوشانده شود. وی افزود: معمولاً مرمتگران بعد از اتمام كار ناچار هستند اثر در حال مرمت را با مواد و مصالح در دسترس مانند پلاستیك پوشانده و با كاور برزنتی عایق كه مخصوص ته ستون‌های آپادانا طراحی و تهیه‌شده محافظت كنند.
وی افزود: در واقع روی پلاستیك اولیه اعم از سیاه، شفاف یا زردرنگ كاور طراحی‌شده و مناسبی قرار می‌گیرد؛ اما متأسفانه برخی مغرضانه قبل از قرار گرفتن پوشش مخصوص و یا بعد از برداشتن پوشش، اقدام به تهیه تصویر و انتشار آن كرده اند.
فدایی همچنین در خصوص حفاظت ته ستون های كاخ آپادانا به اقدامات صورت گرفته اشاره كرد و افزود:
تا قبل از شكل‌گیری پایگاه پژوهشی در مجموعه میراث جهانی تخت جمشید، بیشتر اقدامات انجام شده، رویكرد صرفاً مرمتی و نه حفاظتی داشته است. این ته ستون ها نیز مدت‌ها است نیاز به حفاظت دارند، بنابراین اقدامات صرفاً حفاظتی در مورد ته ستون‌های كاخ آپادانا یكی از مهم‌ترین اقدامات حفاظتی در خصوص حفاظت سنگ‌های تاریخی تخت جمشید بوده كه در حال انجام است.
وی اضافه كرد: خوشبختانه مدتی است مدیریت و كارشناسان پایگاه‌های جهانی به اهمیت و اولویت اقدامات حفاظتی نسبت به اقدامات صرفاً مرمتی واقف هستند و قبل از اینكه به مرمت آثار و بازسازی‌های گسترده فكر كنند در تلاش برای اقدامات حفاظتی مجموعه یا مجموعه‌های تحت پوشش هستند.
این مسئول افزود: تمام كارشناسان و افرادی كه در مرمت‌های كاخ آپادانا حضور دارند با وجود دارا بودن مدرك تحصیلی وابسته مانند كارشناسی ارشد مرمت آثار تاریخی یا بناهای تاریخی، در یك و یا دو دوره مرمت تخصصی سنگ شركت داشته و در كارگاه‌های آموزشی بین‌المللی یا كارگاه‌های آموزشی جانبی، فنون استفاده از مواد و مصالح جدید را فراگرفته‌اند.
وی تاكید كرد: نكته بسیار مهم این است كه چنانچه مواد آهكی پس از اجرا، بدون پوشش رها شود، مواد اجراشده به‌سرعت رطوبت خود را از دست‌ داده و یا سرد می‌شود كه بسیار دردسرساز است. از این ‌رو مرمتگران حتماً باید پوشش پلاستیكی را اجرا كنند.
فراهنگ*3377 ** 1418