تشكل های مردمی دغدغه هایی از جنس محیط زیست دارند

مهاباد- ایرنا- حفاظت از محیط زیست دیگر از توان یك نهاد و ارگان خارج شده و مشاركت در حل مشكلات زیست محیطی به دغدغه اصلی تشكل های مردم نهاد در زمان حاضر تبدیل شده است.

به گزارش ایرنا، افزایش جمعیت، مدرنیته و زندگی ماشینی باعث شده است دخالت های انسان در طبیعت هر روز بیشتر و بیشتر شود و انسان ها به بهانه های مختلف مانند راه و شهرسازی، بهره برداری از معدن، توسعه كشاورزی و... عرصه را بر منابع طبیعی و جنگل ها تنگ تر و تنگ تر كنند.
در اثر این فعالیت ها، بخش ها و گاهی تمام عرصه های یك منطقه از بین می رود و زیان های جبران ناپذیری به طبیعت وارد می شود؛ از طرف دیگر محیط زیست و منابع طبیعی، ثروت های خدادادی هر منطقه محسوب می شود كه تنها متعلق به نسل امروز نیست بلكه آیندگان نیز در آن سهیم هستند و همچنان كه گذشتگان توانستند آن را به نسل ما منتقل كنند، ما نیز باید با حفاظت و پاسداری خود، آن را به آیندگان تحویل دهیم.
در این میان تشكل های زیست محیطی گامی فراتر نهاده و با تمام توان در جهت فرهنگ سازی و صیانت از منابع طبیعی و محیط زیست تلاش می كنند و حفاظت از آن را به عنوان دغدغه و هدف اصلی خود می دانند.
خبرگزاری جمهوری اسلامی برای تبیین بیشتر این موضوع و مسایل مختلف پیرامون نقش انجمن ها و تشكل های زیست محیطی در حفاظت از محیط زیست میزگردی با حضور كارشناسان این حوزه برگزار كرد.
در این میزگرد علیرضا سیدقریشی، رییس اداره آموزش و مشاركت های مردمی اداره كل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی، اسماعیل آهنگری كارشناس فنی طرح حفاظت از تالاب های ایران، فاروق سخنور، رییس اداره حفاظت محیط زیست مهاباد، جمال الدین خالدی، مدیرعامل تعاونی حفظ محیط زیست مهاباد، پخشان قلندری مسوول انجمن سبز اندیشان جوان مهاباد و مرتضی منافی كارشناس روابط عمومی اداره كل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی حضور داشتند.

** آگاهی بخشی به جوامع محلی نخستین گام برای مشاركت پذیری
مدیرعامل تعاونی حفظ محیط زیست مهاباد به عنوان نخستین تعاونی كشور در زمینه حفاظت از محیط زیست گفت: وظیفه اصلی تشكل های مردمی، آگاهی بخشی به مردم و دولت برای انجام بهینه وظایف ذاتی خود در نهادهای سازمان حفاظت محیط زیست و منابع طبیعی است.
جمال الدین خالدی با اشاره به نقش پر اهیمت این تشكل ها در كمك به ارتقای سطح آگاهی مردم نسبت به محیط زیست و طبیعت بیان كرد: سمن ها در بسیاری از موارد جلوتر و پیش تر از مسوولان دولتی حركت كرده و به سبب اعتماد مردمی توانسته اند نتایج بهتری را كسب كنند.
وی ادامه داد: ارگان های دولتی باید از نقش این انجمن و تشكل های زیست محیطی به عنوان فرصت طلایی برای پیاده كردن اهداف سازمانی خود استفاده كنند چون با این روند می توانند مشاركت همه جانبه مردم را با حمایت از این انجمن ها داشته باشند.
این عضو فعال تشكل های مردم نهاد با بیان اینكه اعضای انجمن ها معمولا نخبگان و علاقه مندان جامعه هستند، اظهار داشت: بر این اساس وجود افراد لایق و شایسته می تواند در هموار كردن راه های حفط منابع طبیعی و محیط زیست بسیار موثر باشد.
كارشناس فنی طرح حفاظت از تالاب های ایران نیز گفت: تنوع زیست محیطی منطقه جغرافیایی ما به سبب وجود انواع تالاب ها و حوضه آبریز دریاچه ارومیه باعث شده است تا آگاه سازی مردم و آموزش به نسل های آینده برای حفاظت از محیط زیست اهمیت بیشتری داشته باشند چون برخی افراد نیز به آن چشم طمع دارند.
اسماعیل آهنگری با بیان اینكه تشكل های زیست محیطی از سرمایه های اجتماعی جامعه هستند، افزود: ساماندهی گروه های علاقه مند و داوطلبان حفظ منابع طبیعی از مهم ترین وظایف این انجمن هاست تا در مسایل مختلف بتوانند بهترین كارایی را داشته باشند.
وی اظهار داشت: مردم عادی می توانند در قالب سازمان های مردمی و بر اساس علایق و حوزه كاری خودشان در امر حفاظت از محیط زیست فعالیت داشته باشند.
وی تخصصی كردن حوزه های مختلف زیست محیطی، آگاه سازی و آموزش مردم و فرهنگ سازی و توسعه آن را از محورهای اصلی فعالیت سازمان های مردم نهاد عنوان كرد.
آهنگری با بیان اینكه تشكل های زیست محیطی خود به صورت مستقل و با حقوق و اساسنامه مشخص می توانند فعالیت داشته باشند، ادامه داد: اینكه از این سازمان های مردم نهاد به عنوان بازوان اجرایی دولت نام برده شود، درست نیست و سمن ها باید به صورت خودگردان بتوانند خلل هایی كه نهادهای دولتی آنها را پوشش نمی دهند، شناسایی و پر كنند.

** ضرورت تغییر رویكرد حفاظتی به مشاركتی
رییس اداره آموزش و مشاركت های مردمی اداره كل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی گفت: در گذشته بیشتر زمان ادارات محیط زیست صرف كارهای حفاظتی می شد اما امروزه با حضور انجمن ها و تشكل های مردم نهاد این رویكرد تغییر كرده و به رویكرد مشاركتی تبدیل شده است.
علیرضا سیدقریشی افزود: حفاظت از محیط زیست از اهمیت ویژه ای برخوردار است و یك ارگان یا سازمان خاص به تنهایی نمی تواند از عهده آن برآید بلكه باید تمام ارگان ها و اقشار مختلف مردم در حفظ و حراست از این عرصه ها تلاش كنند.
وی اضافه كرد: برای دست یافتن به این امر باید ساختاری ایجاد شود كه این وظیفه را برای همگان ملموس كرده و بخش های مختلف اجتماع را در حفظ محیط زیست دخیل و نقش سازمان های مردم نهاد را پررنگ تر كند.
سیدقریشی گفت: محیط زیست ساختاری حاكمیتی دارد و به تنهایی و بدون حضور تشكل های مردم نهاد نمی تواند حفاظت و حراست از محیط زیست را انجام دهد و به همین خاطر باید رویكرد خود را به مشاركتی تغییر دهد.
رییس اداره آموزش و مشاركت های مردمی اداره كل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی افزود: انجمن ها صدای رسای مردم در حفاظت از محیط زیست هستند و سازمان حفاطت محیط زیست وظیفه آموزش آنها را بر عهده دارد تا بتوانند در راستای اهداف خود با مشاركت جوامع محلی گام بردارند.
وی یادآور شد: هم اكنون 35 تشكل زیست محیطی در آذربایجان غربی ثبت شده كه 20 تشكل از آنها فعال است و از بین آنها 9 انجمن در مهاباد فعالیت می كنند.
رییس اداره حفاظت محیط زیست مهاباد نیز گفت: انجمن های زیست محیطی این شهرستان نقش مهمی در حفاظت از عرصه های زیست محیطی دارند و در بسیاری موارد از نهادها و ارگان های دولتی جلوتر حركت می كنند.
فاروق سخنور با اشاره به اینكه نخستین تعاونی زیست محیطی كشور در سال 1375 در مهاباد تاسیس شده، افزود: نقش انجمن های زیست محیطی مهاباد در حفاظت از تالاب ها بویژه تالاب بین المللی كانی برازان بی بدیل بوده و تاكنون سه بار قهرمان تالاب های ایران از اعضای انجمن های زیست محیطی این شهرستان انتخاب شده است.
وی اضافه كرد: هم اكنون 9 تشكل زیست محیطی در مهاباد فعال بوده و یك تشكل دیگر به نام انجمن دفاع از حیوانات ژین در حال اخذ مجوز است.
وی اظهار داشت: برخی از تشكل های زیست محیطی مهاباد در روستاهای حاشیه تالاب های این شهرستان از جمله قره داغ، خورخوره، قلعه حسن و بفراون فعالیت كرده و نقش مهمی در مشاركت پذیری جوامع محلی ایفا می كنند.

** توسعه بدون توجه به محیط زیست معنی ندارد
رییس اداره آموزش و مشاركت های مردمی اداره كل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی گفت: در دنیای كنونی و با پیشرفت علم و تكنولوژی، توسعه تنها زمانی به پایداری می رسد كه در آن به مسایل زیست محیطی توجه شده باشد.
سیدقریشی با انتقاد از برنامه های توسعه در سال های گذشته، افرود: در دوره های مختلف، مبنای كار تنها توسعه محض بوده و به توسعه پایدار و رعایت مسایل محیط زیست توجه نشده است.
وی اضافه كرد: اما امروز این رویكرد با حضور تشكل های زیست محیطی تغییر پیدا كرده است و تشكل ها خود در طرح های توسعه ای كه برای محیط زیست مضر باشد، دخالت كرده و برای اجرای آنها ممانعت ایجاد می كنند.
مدیرعامل تعاونی حفظ محیط زیست مهاباد نیز گفت: در اكثر قانون ها و خط مشی های اداره ها نسبت به موضوع منابع طبیعی و حفاظت از محیط زیست تناقض وجود دارد.
خالدی افزود: صدور مجوزهای شكار از طرف سازمان حفاظت محیط زیست، علاقه مندان به این حوزه را با لشكری از اسلحه بدستان مواجه می كند، بطوریكه تنها 10 درصد شكارچیان دارای پروانه مجوز اصول شكار را به طور كامل رعایت می كنند.
وی تاكید كرد: انجمن های زیست محیطی سربازان دلسوز حفظ منابع طبیعی و حفاظت محیط زیست هستند كه خالصانه و بدون هیچ چشم داشتی در مقابل متجاوزان حریم طبیعت مقابله می كنند.
خالدی وضعیت حفظ مراتع را نامناسب دانست و اضافه كرد: هم اكنون در منطقه ما زیستگاه حیات وحش و پرندگان از جمله كبك در راستای سیاست های نادرست برخی وزارتخانه ها از بین رفته است.

** عموم مردم با محیط زیست بیگانه هستند
مسوول انجمن سبز اندیشان جوان مهاباد گفت: آشنایی با محیط زیست باید به عموم مردم برسد و حضور خواص به تنهایی نمی تواند مشكلات این حوزه را بر طرف كند.
پخشان قلندری افزود: انجمن ها نقش هشداردهنده را ایفا می كنند تا مشكلات زیست محیطی به دغدغه مردم تبدیل شود و اگر این مهم تحقق یابد، كاركرد واقعی انجمن ها محقق شده است.
وی اضافه كرد: انجمن ها می تواند با فرهنگ سازی خود، مطالبه گری و فرهنگ زیست محیطی را در جامعه نهادینه كنند و با ایجاد اعتماد به نفس و نقش پذیری در اعضای جوان جامعه، آنها را در حفاظت از محیط زیست دخیل سازند.
قلندری گفت: هدف اصلی تشكل های زیست محیطی، تغییر نگرش جامعه نسبت به مقوله محیط زیست است تا جایی كه دغدغه های زیست محیطی به اولویت جامعه تبدیل شود.
دارنده نشان خرس قهوه ای محیط زیست سال 1395 ایران ابراز امیدواری كرد مشاركت مردم در مسایل زیست محیطی به جایی برسد كه دیگر نیازی به حضور انجمن ها نباشد و انجمن ها در توده های گسترده مردم ادغام شوند.

** ارزش گذاری اقتصادی در محیط زیست ادبیات جدیدی است
رییس اداره آموزش و مشاركت های مردمی اداره كل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی گفت: یكی از مشكلات جامعه ما در زمینه ارزش گذاری اقتصادی در محیط زیست، جدید بودن این ادبیات است.
سیدقریشی افزود: در كشورهای جهان هر هكتار تالاب بیش از 20 هزار دلار ارزش دارد اما در كشور ما تجربه های موفقی در این زمینه وجود ندارد و هنوز ساختار بهره برداری خردمندانه از محیط زیست نهادینه نشده است.
وی اضافه كرد: اگر ما در گذشته ارزش های اقتصادی دریاچه ارومیه را می دانستیم، این گونه به خاطر توسعه كشاورزی و باغ ها باعث خشك شدن آن نمی شدیم و به جای برداشت بیش از حد منابع آب از معیشت های مكمل و جایگزین آن استفاده می كردیم.
كارشناس فنی طرح حفاظت از تالاب های ایران گفت: گره خوردن معیشت پایدار اهالی نزدیك به تالاب به این سرمایه ارزشمند می تواند مشاركتی همه جانبه مردم را به دنبال داشته باشد بطوریكه در كنار تامین نیازهای معیشتی، تالاب نیز حفظ شود.
آهنگری اضافه كرد: شاید تا چند سال پیش تالاب و كاركرد آن از نظر عامه مردم اهمیتی نداشت اما امروزه با فرهنگ سازی و اطلاع رسانی، این تفكر تغییر كرده است و مردم خود به صورت داوطلبانه به كمك تالاب ها می شتابند.
وی همچنین نقش مردم محلی را در حفظ و نگهداری تالاب بین المللی كانی برازان خوب ارزیابی كرد و گفت: همین عامل، دلیل اصلی تدوین طرح مدیریت زیست بومی و جلب مشاركت مردم محلی برای سرمایه گذاری در حوزه گردشگری مرزی با استفاده از ظرفیت تالاب هاست.
آهنگری اظهار داشت: با بررسی های انجام شده طی 2 سال گذشته میانگین پرداختی از سوی هر گردشگر برای بازدید از تالاب بین المللی كانی برازان 39 هزار ریال تعیین شده است كه بر این اساس این تالاب سالانه بیش از یك میلیارد و 140 میلیون ریال در فاز اول درآمدزایی دارد.
وی همچنین ادامه داد: در فاز دوم هم 50 كشاورز كه در نزدیك حوضه حق آبه این تالاب حضور دارند، شناسایی شدند تا بر اساس مقدار تولید محصولات كشاورزی خود از امتیازهای آبزی پروری، چرای دامی و دیگر گزینه های منفعت دوجانبه استفاده كنند.

** رسانه ها و خبرنگاران به صورت تخصصی در حوزه محیط زیست فعالیت كنند
رییس اداره آموزش و مشاركت های مردمی اداره كل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی گفت: رسانه ها می توانند به عنوان پل ارتباطی بین مردم و مسوولان نقش موثری ایفا كنند و اگر با مبانی تخصصی محیط زیست آشنایی نداشته باشند، بدون شك نمی توانند وظیفه اصلی خود را به درستی در جامعه ایفا كنند.
سید قریشی ابراز امیدوری كرد با برگزاری كارگاه های تخصصی با حضور اصحاب رسانه و خبرنگاران علاقمند، سواد محیط زیست در بین آنان ارتقا یابد تا آنان نیز بتوانند این مفاهیم را با زبانی گویا و شیوا به مردم منتقل كنند.
«قلندری» ایجاد فرهنگ سازی در بین آحاد مردم و حساس كردن عموم جامعه نسبت به امر حفظ طبیعت را یك پروسه بلند مدت عنوان كرد و یادآور شد: نقش رسانه ها، خبرگزاری و پایگاه های خبری در ترویج فرهنگ اهمیت به منابع طبیعی و حفظ آن می تواند بسیار موثر واقع شود.
وی از اصحاب رسانه و خبرنگاران خواست به عنوان بخشی از جامعه، به وظیفه خود در حق طبیعت عمل كنند و در رسالت خود همیار طبیعت باشند.
به گزارش ایرنا اگرچه همگان كم و بیش بر اهمیت محیط زیست و نقش آن در تداوم حیات كره خاكی واقف هستند اما برخی افراد همچنان به تخریب و تصرف در طبیعت می پردازند و این در حالی است كه با توجه به گستردگی عرصه های محیط زیستی و طبیعی و محدودیت ها در امكانات و تجهیزات و حتی نیروی انسانی ارگان های مانند محیط زیست و منابع طبیعی حفاظت از این منابع غیرممكن است.
تشكل های مردم نهاد در بخش محیط زیست به عنوان بازوان توانمند می توانند وارد این عرصه شوند و با ارایه خدمات داوطلبانه گام های موثر و مفیدی برای حفاظت از محیط زیست بردارند.
اما نكته قابل توجه در زمینه فعالیت انجمن های زیست محیطی، لزوم ارایه آموزش اعضای این انجمن ها برای توانمندسازی و تغییر در نگرش مسوولان نهادهای دولتی در مورد كاركردها و پتانسیل های تشكل های مردم نهاد است.
9903/ 3020/6185/3072