انتقاد آرمین به مواضع انتخاباتی حجاریان، عبدی و خاتمی

تهران-ایرنا- محسن آرمین فعال سیاسی اصلاح طلب اعلام موضع اصلاح طلبان در این مقطع درباره شركت یا عدم شركت در انتخابات آینده مجلس را زودهنگام دانست و گفت: باید تمام تلاش‌های اصلاح طلبان معطوف به فراهم آوردن شرایط لازم برای برگزاری انتخاباتی واقعی و دارای حداقل استانداردهای لازم باشد.

ایرنا: نظرتان درباره انتخابات سال آینده مجلس چیست؟ برخی از اصلاح طلبان نظیر آقایان حجاریان، عباس عبدی و محمدرضا خاتمی در صورت وقوع رد صلاحیت های گسترده صحبت از عدم شركت كرده اند؟
آرمین: برای پاسخ به این پرسش در ابتدا باید یادآور شوم راهبرد اصلاحی به معنای تلاش برای اصلاح امور و تصحیح انحراف‌ها از طرق مسالمت آمیز، قانونی و طبعاً به نحو تدریجی است. این تلاش‌ها در دو عرصه متفاوت می‌تواند تعقیب شود. عرصه سیاست و قدرت و عرصه اجتماع. مطلوب‌ترین شكل راهبرد اصلاحی تلاش و فعالیت همزمان و توأمان در هر دو سطح است، زیرا این دو سطح با یكدیگر ارتباط دارند و برای یكدیگر ظرفیت سازی می‌كنند. بنابراین اصلاح طلبان نمی‌توانند و نمی‌باید از هیچ یك از این دو عرصه غفلت كنند. انتخابات مهم‌ترین رخداد در عرصه سیاسی است و نقش تعیین كننده و تأثیر گذاری در تحولات این عرصه دارد. بنابراین برای اصلاح طلبان اصل این است كه این فرصت مغتنم را از دست ندهند و در حفظ حساسیت جامعه نسبت به آن بكوشند. حتی اگر ابهاماتی در برگزاری منصفانه و قانونی انتخابات وجود داشته باشد باید برای تأمین شرایط مناسب و برگزاری انتخاباتی با حداقل استانداردهای لازم تلاش كنند. با توجه به آن چه عرض كردم ضمن احترام به نظر عزیزانی كه اشاره كردید فكر می كنم شاید اتخاذ موضع در مورد شرایط عدم شركت در انتخابات سال آینده به هنگام نباشد. به گمانم در حال حاضر باید تمام تلاش‌های اصلاح طلبان معطوف به فراهم آوردن شرایط لازم برای برگزاری یك انتخابات واقعی و دارای حداقل استانداردهای لازم باشد. و حساسیت جامعه را نسبت به ضرورت تداوم و استمرار راهبرد اصلاحی و اهمیت انتخابات و نقش آن در این مسیر تقویت كنند. در واقع می خواهم عرض كنم به ویژه در شرایط كنونی كه اصلاحات هدف حملات دو جریان افراطی داخل و خشونت طلب خارج كشور قرار دارد، تقویت امید جامعه به نتیجه بخش بودند راهبرداصلاحی به مثابه تنها راهبرد ممكن و مفید یك وظیفهٔ مبرم است. طبیعی است آن چه برای اصلاح طلبان باید مهم باشد انتخابات رقابتی و واقعی است و نه فرم و صورت انتخابات اما هرگونه موضعی در قبال انتخابات باید به زمان و شرایطی موكول شود كه امكان ارزیابی صحیح و اطمینان بخش در بارهٔ چند و چون انتخابات فراهم باشد تا آن زمان باید خیلی كارها انجام شود. به همین دلیل به نظر من چنین بحث‌هایی و یا دستكم تكرار و تأكید برآن در مقطع كنونی موضع به هنگامی نیست.

ایرنا: آیا مواضع آقایان حجاریان، عباس عبدی و محمدرضاخاتمی را می توان یك نوع گوشزد به شورای نگهبان دانست كه در زمینه تایید صلاحیت نامزدها رفتاری متفاوت از گذشته داشته باشد؟
آرمین: بله. طبعا برخی دوستان با همین انگیزه چنین مطالبی را بیان می كنند. من درك می‌كنم انتقادات و فشارهای بدنه اجتماعی اصلاح طلبان دوستان را ناگزیر از اظهار این مواضع كرده است، اما فكر می كنم در عرصه سیاست همواره چنین نیست كه تنها یك طرف در تنظیم و تمهید شرایط مناسب فعال ما یشاء باشد. اصلاح طلبان فعلاً باید اهتمام خود را به این امر معطوف كنند كه تا زمان انتخابات چه ابتكارات و اقداماتی باید طراحی و تعقیب كنند كه در تأمین شرایط مناسب برای انتخابات مؤثر باشد. طبعاً این شیوه آثار سیاسی و تبلیغاتی منفی كمتری در پی خواهد داشت. لذا برای اعلام چنین مواضعی فرصت هست.

ایرنا: اگر مجلس یازدهم دست اصولگرایان بیفتد شرایط برای كابینه آقای روحانی چه خواهد شد؟
آرمین: در حال حاضر آرایش نیروهای سیاسی حول اعتدال و افراط سامان یافته است. توضیح آن كه اصول گرایان یك دست نیستند و به دو بخش معتدل و افراطی تقسیم می‌شوند. اصول گرایان معتدل به ویژه سیاست خارجی دولت از جمله حفظ برجام و همكاری با اروپا با آقای روحانی همدلی دارند. از سوی دیگر نزدیكی دیدگاه اصول گرایان معتدل و اصلاح طلبان در مجلس نسبت به مسائل و مشكلات اساسی كشور موجب شده است كه افراطیون نقش تعیین كننده‌ای در مجلس دهم نداشته باشند. در مورد مجلس یازدهم سه حالت قابل پیش بینی است اول آن كه انتخابات مجلس در فضای رقابتی برگزار شود در این صورت همین تركیب سه گانه فعلی در مجلس آینده كما بیش حفظ خواهد شد. ممكن است تركیب اصلاح طلبان و اصول گرایان معتدل دستخوش تغییراتی شود، اما قطعاً افراطیون قادر به كسب كرسی‌های بیشتر نخواهند شد. در این حالت دولت با چالشی مواجه نخواهد شد. حالت دوم این است كه رقابت كاندیداها به گونه‌ای ساماندهی شود كه شرایط برای حضور اصلاح طلبان در رقابت انتخاباتی فراهم نشود و اصلاح طلبان حتی در حد انتخابات قبل قادر به معرفی كاندیدا نباشند و در نتیجه نتوانند بدنه اجتماعی خود را به شركت در انتخابات قانع كنند در این صورت كرسی‌های مجلس اكثراً میان اصول گرایان معتدل و اصول گرایان رادیكال تقسیم خواهد شد و به احتمال زیاد اكثر كرسی‌ها در اختیار جریان افراطی قرار خواهد گرفت. فراموش نكنیم كه بخش مهمی از نمایندگان اصول گرای معتدل حضور خود را در مجلس فعلی مرهون حمایت اصلاح طلبان هستند، در مجلس نیز این فراكسیون موقعیت كنونی خود را وامدار اصلاح طلبان است. بنابراین در غیاب حضور مؤثر اصلاح طلبان در انتخابات احتمال این كه افراطیون نتیجه انتخابات را به نفع خود تمام كنند بسیار زیاد است حتی اگر این اتفاق نیفتد و افراطیون در انتخابات موفق به كسب اكثر كرسی‌های مجلس نشوند در صورت عدم حضور مؤثر اصلاح طلبان، اصول گرایان معتدل قدرت مانور خود را از دست داده و ناگزیر عرصه را به رقیب واگذار خواهند كرد و افراطیون با توجه به پشتوانه حمایتی قدرتمندی كه دارند فضای مجلس را در دست خواهند گرفت و بخش قابل توجهی از بدنه فراكسیون اصول گرایان معتدل با مشاهده شرایط به افراطیون خواهند پیوست در این حالت دولت دوازدهم دو سال خیلی سختی را در پیش روخواهد داشت. آقای روحانی در دور دوم ریاست جمهوری از پیگری برخی از وعده‌های خود تنازل كرد و به همین سبب مورد انتقاد حامیان خود قرار گرفته است. در چنین حالت مفروضی ایشان به تنازل های بسیار بیشتری از آن چه تا كنون داشته است ناگزیر خواهد شد. این روند تا انصراف كامل از برنامه‌ها و حتی تغییر تركیب همكاران وی در دولت پیش خواهد رفت. توجه داشته باشید افراطیون حتی در وضعیت كنونی كه در مجلس كاملاً در اقلیت هستند دائماً وزیران آقای روحانی را استیضاح می‌كنند و برای آن‌ها خط و نشان می كشند حتی از استیضاح رئیس جمهور و استعفای او سخن می‌گویند. بنابراین طبیعی است اگر در مجلس آینده صدای بلندتری داشته باشند آقای روحانی فقط باید برای اتمام دوره ریاست جمهوری خود روزشماری كند. در این صورت جامعه هم باید برای اتمام دوره چنین مجلسی روزشماری كند.

ایرنا: حاكمیت با چالش ترامپ چطور كنار خواهد آمد؟
آرمین: اگر ما رفتار درست و هوشیارانه ای داشته باشیم و خطاهای فاحش و نابخردانه‌ای را كه در این مدت رخ داده تكرار نشود اروپا در مورد برجام كنار ایران خواهد ماند. البته نه به این دلیل كه ما برای اروپا خیلی مهم هستیم بلكه به این جهت كه بقای برجام برای اروپا تبدیل به یك مساله حیثیتی شده است. شانسی كه ما آورده ایم این است كه ترامپ با حماقت‌ها رفتارهای قلدرمابانه و زورگویانه خود اروپا را به واكنش واداشته و افكار عمومی بین المللی را علیه آمریكا تحریك كرده كرده است. اروپا همواره حاضر بوده است كه در اداره جهان شریك دست دوم آمریكا باشد اما هرگز حاضر نیست مطیع و گوش به فرمان باشد.
باید توجه داشته باشیم كه اروپا و همچنین روسیه و چین به لحاظ اقتصادی و هم به لحاظ سیاسی در برابر آمریكا دارای امكانات زیادی نیستند و به دلیل منافعشان دامنه ابتكار عمل گسترده‌ای ندارند. از سوی دیگر مصالح آمریكا نیز ایجاب نمی‌كند كه سطح اختلاف با اروپا را افزایش دهد. در نتیجه همكاری‌های اقتصادی اروپا با ایران و ایستادن در كنار ما بر سر برجام ظرفیت معینی دارد. رفتار هوشمندانه ما می‌تواند موجب شود از حداكثر این ظرفیت استفاده كنیم. كه البته در شرایط تحریم‌های همه جانبه آمریكا استفاده حداكثری از این ظرفیت مغتنم است. در این صورت به نظر من برجام حفظ خواهد شد اما وضعیت اقتصادی ما بهبود پیدا نخواهد كرد. و امكان جذب سرمایه خارجی و همكاری‌های گسترده اقتصادی و در نتیجه رشد و توسعهٔ اقتصادی تا اطلاع ثانوی منتفی و اقتصاد ایران با بیكاری و تورم و ... همچنان دست به گریبان خواهد بود.
در چنین شرایطی یا باید منتظر ناكامی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آینده آمریكا باشیم كه نمی‌دانم تا چه حد می‌توان بدان دل خوش داشت و یا تجدید نظر در نحوه اداره كشور و تغییر در رویكردها و درنتیجه افزایش همبستگی و اتحاد ملی كه هم ظرفیت كشور و نظام را در مقاومت در برابر امریكا افزایش می‌دهد و هم برای پایان دادن به تحریم‌ها و حل مشكلات از طریق گفت و گوهای احتمالی، ایران را در موقعیت بهتری قرار خواهد داد.

ایرنا: آقای حجاریان اظهار كرده حاكمیت دوباره به سمت تكنوكراتها روی خواهد آورد و در سیاست خارجی گشایش هایی را اعمال خواهد كرد؟
آرمین: نمی دانم در سطوح عالی نظام چنین تصمیمی اخذ خواهد شد یا خیر؟ فعلا كه نشانه‌ای مشاهده نمی‌شود. اما می‌توان گفت وضعیت كنونی در دراز مدت ادامه نخواهد داشت. رویكردها و شیوه‌های گذشته در اداره كشور تمام ظرفیت خود را به فعلیت رسانده‌اند وضعیت كنونی خوب یا بد نتیجه آن رویكردها و شیوه‌ها در اداره كشور است. برای حل مشكلات و بحران‌های كنونی نیازمند تجدید نظر در رویكردها و روش‌های مذكور و وارد كردن خون جدیدی در رگ‌های نظام و كشورهستیم. به نظر من در نهایت به ضرورت چنین تجدید نظری خواهیم رسید. به عنوان یك اصلاح طلب و كسی كه خواهان عزت ملت و اقتدار كشور است، امیدوارم این تجدید نظر با ابتكار عمل و براساس منافع و مصالح ملی و به موقع انجام پذیرد.
گفت و گو از: ناصرغضنفری
پژوهشم3081**