قلعه آلاجوق گرمي  اردوگاه خوارزمشاهي بوده است

تهران - ايرنا- كاوش هاي باستان شناسي در قلعه آلاجوق شهرستان گرمي مغان استان اردبيل نشان داد اين قلعه در قرن هفتم هجري قمري يك سالخوي (اردوگاه نظامي) متعلق به دوران خوارزمشاهي بوده است.

به گزارش روز چهارشنبه گروه فرهنگي ايرنا از پژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري، سيد روح اله محمدي، سرپرست كاوش باستان شناسي قلعه آلاجوق گفت: كاوش محوطه اين قلعه با توجه به اهميت محوطه در مطالعات منطقه و به ويژه دره رود «دره يورد» با هدف كاوش نجات بخشي محوطه كه در مخزن سد در حال ساخت «عمارت» واقع شده، انجام شد.
به گفته اين باستان شناس، از آنجايي كه محوطه پس از آب گيري سد در زير آبهاي مخزن خواهد ماند، سعي شد كه تا حد ممكن ترانشه ها(فرورفتگي‌هاي مصنوعي يا طبيعي در سطح زمين) در قسمتهاي مختلف محوطه (بخش استقراري و بخش استحكاماتي) در سه كارگاه كاري ايجاد شده و خواناسازي محوطه به ويژه در بخش استحكاماتي انجام شود.
محمدي با اشاره به انجام كاوش در محوطه قلعه آلاجوق در دو بخش استحكاماتي و استقراري و در سه كارگاه گفت: كارگاه شماره يك بخش استحكاماتي مجموعه شامل برجك واقع در كوه آلاجوق، حوضچه هاي دستكند در دل صخره طبيعي قله، معابر ، راه و پله هاي دستكند در صخره طبيعي كوه و ديگر تاسيسات و ساختارهاي مرتبط با آنها بود.
او افزود: كارگاه شماره 2 بخش استقراري مجموعه را شامل مي شود كه در دره واقع در شرق كارگاه يك و محصور با كوه هاي آلاجوق، عباس خان و قره آغاجلي است.
محمدي درباره كارگاه شماره سه واقع در قسمت شمالي محوطه و دامنه جنوبي كوه عباسخان گفت: كاوش در اين كارگاه با هدف شناسايي معابر و سازه هاي احتمالي مرتبط با محوطه استقراري و قلعه انجام شد.
او در ادامه افزود: طبق بررسي هاي باستان شناسي كه همزمان با كاوش قلعه آلاجوق در مناطق پيراموني انجام گرديد، چندين تاسيسات و بناهاي مرتبط با قلعه آلاجوق كشف شد.
وي از جمله اين كشفيات به پل اينجيرلي بر روي رودخانه اينجيرلي چايي اشاره كرد كه بخشهايي از پايه سنگي با ملات ساروج آن به همراه بخش كوچكي از موج شكن آن باقي مانده است.
محمدي افزود: همچنين راه هاي دسترسي به قلعه در تراس رودخانه اينجيرلي چايي با برش دادن صخره طبيعي و در برخي قسمتها با ديوار چين سنگي معابري را براي رفت و آمد ايجاد شده است.
به گفته اين باستان شناس، اين راه سنگ فرش در ادامه با گذشتن از آبشار چالاچوخور به ژئوپارك دومولي و قلعه هاي مستحكم اوغلان قالاسي، آنزير قالاسي، قيز قالاسي، كند قالاسي و داش زئيوه قالاسي منتهي مي شود.
او با اشاره به اين نكته كه راه ديگر در امتداد دره يورد هم به سمت جنوب و هم به سمت شمال رودخانه امتداد مي يابد، گفت: اين راه نيز در تراس رودخانه و با برش سنگ در محل صخره ها و همچنين ديوارچين سنگي و سنگ فرش ايجاد شده است و محوطه هاي مهم قرون مياني اسلامي به خصوص سلجوقي مانند اوجاقلي يورد و هَرَه دره را به يكديگر وصل مي كند.
وي در ادامه از كشف آثار مهمي از معماري سلجوقي، خوارزمشاهي و اوايل ايلخاني خبر داد و گفت: معماري قرن سه تا هفت هجري قمري قلعه آلاجوق به تاسي از اقليم منطقه و مصالح بوم آورد با سبك زندگي و معيشت مردم كه دامدار–باغدار و كشاورز بوده اند تطابق كامل دارد.
محمدي در ادامه گفت: مهمترين نتيجه اي كه از كاوش باستان شناسي قلعه آلاجوق تاكنون به آن دست يافته ايم كشف شواهد متقن از حضور خوارزمشاهيان در اين منطقه بوده است.
او افزود: در متون تاريخي به خصوص سيره جلالي يا سيره جلال الدين تاليف شهاب الدين محمد نسوي كه در همان سالهاي نزديك به حيات سلطان جلال الدين نگاشته شده، آمده است كه بعد از مرگ سلطان محمد خوارزمشاه پسرش جلال الدين در گير و دار جنگ هاي پارتيزاني با سپاهيان مغول در سال 624 هجري قمري به آذربايجان مي آيد و بعد از جنگ با گرجيان و حمله به تفليس در سال 625 هجري قمري براي استراحت سپاهيانش زمستان را در دشت مغان سپري مي كند.
وي اظهار داشت: با اين اوصاف و با تاييد حضور خوارزمشاهيان در دشت مغان با اطمينان مي توان گفت با استناد به سكه هاي مسي جلال الدين مكشوفه از قلعه آلاجوق، اين قلعه يكي از محوطه هايي بوده كه مورد استقرار بخشي از سپاهيان جلال الدين قرار گرفته است.
محمدي گفت: از اينرو قلعه آلاجوق جزو معدود محوطه هاي استقراري خوارزمشاهي محسوب مي شود كه از آسياي ميانه تا قفقاز شناسايي شده و به عبارت دقيق تر مي توان گفت قلعه آلاجوق در قرن 7 هجري قمري يك سالخوي خوارزمشاهي بوده است.
وي با اشاره به صدور مجوز كاوش باستان شناسي قلعه آلاجوق توسط سرپرست پژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري گفت: محوطه قلعه آلاجوق در مرز استانهاي آذربايجان شرقي و اردبيل (شهرستان هوراند و شهرستان گرمي)، در جوار محل تلاقي دو رود اينجيرلي و دره رود (دره يورد) و در بخش مخزن سد در حال ساخت «عمارت» واقع شده است.
فراهنگ**3079**3009/6016