۱۸ آذر ۱۳۹۷،‏ ۸:۵۱
کد خبر: 83127532
۰ نفر
اما و اگرهای اجرای «مكانیزم مالی اروپا»

تهران- ایرنا- با گذشت حدود هفت ماه از خروج ایالات متحده از برجام تا به امروز اتحادیه اروپا به رغم حمایت های مجدانه از توافق هسته ای، بسته ای كه دربردارنده راهكارهای ملموس باشد، ارائه نكرده اما با اجرای «سازوكار مالی ویژه اروپا» (spv) مهمترین گام عملی در اجرای تعهدات برجامی اروپا برداشته خواهد شد.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، پس از آن كه هجدهم اردیبهشت ماه امسال «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریكا به طور رسمی فرمان خروج ایالات متحده از توافق هسته ای ایران و 1+5 را صادر كرد، این دستور با اقدام مشابه دیگر اعضای توافق همراه نشد. از آن زمان تا كنون تروئیكای اروپایی تلاش كرده اند به هر نحوی كه شده از آزمون استقلال بروكسل در برابر واشنگتن سربلند خارج شوند.
از این رو به رغم كارشكنی های ترامپ، حمایت های سیاسی از برجام ادامه یافت و مهرماه امسال در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، رهبران بروكسل از مهمترین سازوكار خود یعنی كانال ویژه مالی اروپا به منظور دور زدن تحریم های آمریكا رونمایی كردند؛ سازوكاری كه تا كنون جزییات آن رسانه ای نشده و همچنین به مرحله اجرا نرسیده است.
چهارشنبه گذشته «محمدجواد ظریف» وزیر امور خارجه كشورمان در پایان جلسه هیات دولت در جمع خبرنگاران با بیان این كه توافقات درباره 'اس پی وی' نهایی شده است، افزود: با توجه به اینكه آمریكایی‌ ها به محض اطلاع پیدا كردن از طرح و تحولی تلاش می‌كنند مانع این اقدام شوند، اروپایی ها می خواهند كه این مرحله را تا به نتیجه رسیدن آن در حالت محرمانه دنبال كنند.
در حالی وزیر امور خارجه ایران آینده ای نزدیك را برای اجرای «اس پی وی» نوید می دهد كه منابع خارجی، ماه آینده را به عنوان زمان اجرای سازوكار مذكور در نظر گرفته اند به عنوان نمونه پایگاه خبری-تحلیلی «المانیتور» تاكید كرده كه سازوكار مالی ویژه در ماه ژانویه (دی ماه) عملیاتی خواهد شد.
سازوكار مالی ویژه اروپا هر زمانی كه به مرحله اجرا در آید، مهمترین كارویژه آن تقابل با تحریم های ثانویه آمریكا است كه تا به امروز در دو مرحله عملیاتی شده است. باوجود این كه مقامات اروپایی هر از گاهی از سازوكار مالی ویژه برای معامله با ایران دم می زنند اما برداشت های گوناگونی درباره نحوه عملكرد و اجرای آن وجود دارد.
بر پایه برخی گزارش ها، اتحادیه اروپا از طریق ایجاد این كانال، حفاظت از آزادی فعالان اقتصادی اعضا را جهت دنبال كردن مبادلات مشروع با ایران در دستور كار دارد كه هدف اصلی آن دریافت پول حاصل از صادرات نفت ایران به اروپا و خرید های متعارف ایران از كشورهای اروپایی است.
بنابراین كانال مذكور به صندوقی تشبیه شده است كه وجه حاصل از فروش نفت از طرف شركت های خریدار به آن واریز و در مقابل تهران نیز واردات خود را از طریق صندوق تامین می كند. گفته می شود در اجرای این سازوكار، به تراكنش مالی با بانك های اروپایی نیازی نیست و از این رو تهدیدی از سوی آمریكا متوجه سیستم بانكی اتحادیه نیست.
برخی رسانه ها نیز سازوكار مالی ویژه اروپا را متكی بر یك «پلتفورم حسابداری» می دانند به این معنی كه وقتی ایران به یك كشور اروپایی كالا صادر می‌كند، درآمد حاصل از این صادرات به سود ایران در پلتفورم مذكور ثبت می‌شود. همین دارایی برای تأمین مالی صادرات یك كشور دیگر اروپایی به ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ سازوكاری كه در واقع به اتاق مبادلات پایاپای شبیه خواهد بود و در این صورت است كه با عدم وجود ارتباط مالی مستقیم بین تهران- بروكسل، خطر تهدید و مجازات از سوی آمریكا نیز خنثی می شود.
به باور كارشناسان اما اجرای سازوكار مذكور با یك سری موانع و چالش هایی همراه است. نخست این كه ایجاد كانال مالی مجزا از نظام پولی- مالی آمریكا امری دشوار به نظر می رسد. دوم این كه در سایه نفوذ ایالات متحده و تهدیدات و تحریم های كاخ سفید، ازسرگیری توافقات تجاری شركت های اروپایی با ایران امر آسانی نخواهد بود. سوم آنكه تاكنون كشوری به طور رسمی میزبانی تشكیل سازوكار مالی ویژه را عهده دار نشده است. پیشتر صحبت از لوكزامبورگ و اتریش بود و امروز گزارش ها از میزبانی مشترك آلمان و فرانسه خبر می دهند؛ موضوعی كه تاكنون به نتیجه مشخصی نرسیده است.
از طرفی به تازگی خبرگزاری «رویترز» در گزارشی آورده كه نفت به عنوان مهمترین محصول صادراتی ایران جزو كالاهای مشمول و زیر پوشش سازوكار مالی ویژه نخواهد بود؛ خبری كه هر چند با تایید مقام بلندپایه ای همراه نبوده ولی در صورت صحت آن، برای جمهوری اسلامی ایران و آینده تجارت با اتحادیه اروپا خوشایند نیست.
اروپا تا زمانی از تهران انتظار ماندن در توافق هسته ای و عمل به وعده های برجامی را دارد كه رهبران بروكسل نیز در غیاب آمریكا و كارشكنی این كشور به وعده های از پیش تعیین شده خود جامه عمل بپوشانند. در غیر این صورت توجیهی برای ماندن تهران در توافقی كه آمریكا به آن پشت كرده و تروئیكای اروپا از اعطای امتیازات ملموس ناتوانند، وجود ندارد.
از این رو «سیدعباس عراقچی» معاون سیاسی وزیر امور خارجه چندی پیش در جریان چهارمین همایش بین المللی «نظام بین الملل، تحولات منطقه ای و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران» كه در دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد، ناتوانی تروئیكای اروپا را در پیاده سازی كانال مالی ویژه ناشی از فشار سنگین آمریكا دانست اما در عین حال تاكید كرد: چه اروپا نمی‌خواهد با ما كار كند و بازی می‌كند و چه این‌كه می‌خواهد كار كند و قادر نیست با فشارهای آمریكا، در نتیجه فرقی ندارد. ما با شرایطی روبه‌رو هستیم كه اروپا نتوانسته یا نخواسته سازوكاری ایجاد كند كه خواست ایران را تأمین كند. تا زمانی در برجام می‌مانیم كه منافع ما تأمین شده باشد.
پژوهش**9242**1552