۶ آذر ۱۳۹۷،‏ ۹:۵۱
کد خبر: 83113911
۰ نفر
اخلال و بی ثباتی در اقتصاد با پولشویی

تهران- ایرنا- پدیده پول شویی دارای آثار زیانبار اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی است كه این معضل در نتیجه فاصله اقتصادی از شرایط رقابتی حاصل می شود و بازارهای مالی را مختل می كند. بنابراین اقدام به تدوین قوانین، مقررات و اتخاذ تدابیر لازم جهت مبارزه با این پدیده، ضروری و لازم به نظر می رسد.

به گزارش گروه اطلاع رسانی ایرنا، پول كثیف به هر نوع عمل یا اقدام به عمل برای مخفی كردن یا تغییر ظاهر دادن هویت عواید نامشروع است به طوری كه وانمود می شود این عمل از منابع قانونی سرچشمه گرفته است. اگر با فعالیت های پول شویی مقابله نشود می تواند نظام مالی را فاسد و كوشش های توسعه را در بازارهای نو پا زمین گیر كند. اخلال و بی ثباتی در اقتصاد، كاهش در آمد دولت، كاهش كنترل دولت بر سیاست های اقتصادی، تغییر جهت سرمایه گذاری ها وخروج سرمایه ها از كشور، تضعیف امنیت اقتصادی، تضعیف بخش خصوصی، ایجاد موانعی برای خصوصی سازی، تضعیف یكپارچگی و تمامیت بازارهای مالی، تاثیر منفی بر نرخ بهره و ارز و افزایش ریسك اعتباری از جمله آثار اقتصادی پول شویی است كه باعث انتقال قدرت اقتصادی از بازار، دولت و شهروندان به مجرمان و سازمان های متخلف می شود و آثار مخربی بر همه اركان و اجزای جامعه دارد. در مجموع پدیده پول شویی می تواند با آلوده كردن و بی ثباتی بازارهای مالی«اركان سیاسی، اقتصادی و بنیان های اجتماعی» را به خطر اندازد.

در بهمن 1386 خورشیدی برای نخستین بار قانون مبارزه با پولشویی در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید كه این قانون دارای 11 قاعده برای شناسایی پولشویی بود. دستورالعمل اجرایی این قانون به وسیله دولت وقت در اردیبهشت 1390 خورشیدی به بانك‌ها ابلاغ و لازم‌الاجرا شد. در آن زمان نرم‌ افزارهای مبارزه با پولشویی نیز بر پایه همین قواعد نگاشته شد. گزارش‌های تولیدی و نرم‌افزارهای نصب شده در بانك‌ها هر سال به وسیله هیاتی متشكل از نمایندگان وزارت اطلاعات، بانك مركزی و وزارت امور اقتصادی و دارایی بازبینی و بررسی می‌شوند.

آمارهای غیررسمی حجم پول كثیف در اقتصاد ایران را نزدیك به 12 درصد حجم نقدینگی كشور نشان می‌دهند. این خبری است كه متخصصان داده‌كاوی و الگوهای پولشویی در نشست مركز بررسی‌های استراتژیك ریاست ‌جمهوری ارائه كردند. بررسی‌ها از این موضوع حاكی از آن است كه با توجه به بسته شدن شریان‌های مالی، بهبود وضعیت در FATF می‌تواند كشور را از وضعیت خودتحریمی خارج كند. همچنین متخصصان با ابهام‌زدایی از همكاری‌های بین‌المللی تاكید كردند كه تصویر روشنی از همكاری برای مبارزه با پولشویی در نظام مالی بین‌الملل وجود دارد.

در اهمیت همین موضوع نخستین بار «عبدالرضا رحمانی فضلی»، وزیر كشور در دولت یازدهم در اول اردیبهشت 1394 خورشیدی در اظهاراتی نسبت به ورود «پول‎های كثیف» به انتخابات هشدار داد. او در سخنان خود گفت: «...من به‌ عنوان وزیر كشور موظف هستم در مجلس حاضر شوم و توضیحات كامل را درباره پول‌ های كثیف ارائه دهم. بنده همه اسناد و مداركی كه نشان‌دهنده ورود این پول‌ها از قاچاق مواد مخدر، قاچاق كالا و بقیه روزنه‌ها در حوزه اقتصادی است را آماده كرده‌ام تا در مجلس به نمایندگان با مصداق‌ها ارائه دهم.» البته این موضوع با انتقاد تند برخی جریان ها با وی شروع شد و در ادامه او را به مجلس احضار كردند. همچنین «اكبر تركان، مشاور ارشد رییس‌جمهور و مصطفی پورمحمدی، وزیر دادگستری دولت روحانی نیز پیش از این در مورد ورود «پول‌های كثیف» به حوزه سیاست و انتخابات هشدار داده بودند.

در هفته های اخیر بار دیگر مساله پولشویی یا به عبارتی پول كثیف از زبان محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه شنیده شد با این تفاوت كه او از اظهارتش عقب نشینی نكرد و در پی همین موضوع او به مجلس احضار شد تا به نمایندگان توضیح دهد. ظریف، در گفت ‎وگویی با اشاره به برخی مخالفت‎ها و فضاسازی‎ها علیه FATF، گفته است: «در ایران خیلی‌ها از پولشویی منفعت می‌برند و آنجاهایی كه هزاران میلیارد پولشویی انجام می‌دهند حتما آنقدر توان مالی دارند كه ده‌ها یا صدها میلیارد هزینه تبلیغات و فضاسازی در كشور علیه قوانین ضدپولشویی ایجاد كنند. فضایی درست كردند، افرادی كه یك قلم معامله‌شان ممكن است 30 هزار میلیاد تومان در آن منفعت جابجا شود. كل بودجه وزارت خارجه را هزینه یك قلم تبلیغات و فضاسازی‌شان می‌كنند. مجموع بودجه دلاری و ریالی وزارت امور خارجه ١١٠٠ میلیارد تومان است؛ یعنی كمتر از بودجه برخی دستگاه‌های فرهنگی كه با ارگان‌های قدرتمند كشور ارتباط دارند و ما نمی‌توانیم با آن فضاسازی مقابله كنیم.» اما این اظهارات ظریف با واكنش‎هایی در كشور مواجه شد و برخی چهره‎های جریان اصولگرا كه از مخالفان همیشگی دولت روحانی و برجام نیز هستند به ظریف تاخته و ضمن اینكه در ادعایی، اظهارات وی را «تهمتی بزرگ به نظام» دانسته‎اند، خواستار تكذیب اظهارات ظریف درباره وجود پولشویی در كشور شده‎اند.

اما این سخنان به همین جا ختم نشد و بار دیگر حجت الاسلام«احمد علم الهدی» در نماز جمعه شهر مشهد در بخشی از سخنانش با پذیرش اصل وجود پولشویی در كشور گفت: «ما در این كشور مفاسدی داریم كه یكی از آنها پول‌شویی است و هیچ‌كس منكر آن نیست.»

بسیاری از نمایندگان و كارشناسان اقتصادی و فعالان سیاسی نیز به دفاع از اظهارات ظریف پرداخته و پولشویی در كشور را واقعیتی غیرقابل انكار دانسته‎اند و به دفاع از اظهارات ظریف پرداخته و پولشویی در كشور را واقعیتی غیرقابل انكار دانسته‎اند.

** بررسی گوشه ای از پشت پرده مخالفت ها با FATF
«پروانه مافی » نماینده مجلس شورای اسلامی، سخنان وزیر امور خارجه را با توجه به روحیه اعتدالی، منطقی و اخلاقگرا بودن ایشان، متقن و مبتنی بر اطلاعات دانست و گفت: «می توان به آن سخنان اعتماد كرد. موضوع موسسات مالی از جمله همین موارد بود كه برای دولت یازدهم و دوازدهم به یك معضل تبدیل شد. شدت مخالفت و مقاومت در برابر سخنان اخیر وزیر امور خارجه و مخالفت هابا شفاف سازی بیانگر این است كه حتما اتفاقاتی رخ داده و ممكن است سهمی در این اتفاقات نادرست مانند پولشویی داشته باشند.»

** پولشویی به یك امر رایج تبدیل شده است
«دیاكو حسینی» كارشناس ارشد مركز بررسی‌های استراتژیك ریاست جمهوری، درباره پولشویی می گوید: «باید توجه كنیم در كشوری كه قوانین و استانداردهای سختگیرانه علیه پولشویی وجود ندارد و شفافیت مالی تضمین نشده، پولشویی یك امر رایج است و اگر شاهد و مدركی برای پولشویی وجود نداشته باشد باید تعجب كنیم. در چنین كشورهایی وارد شدن پول‌های كثیف، پول‌های آلوده و پول‌های سیاه به سیستم مالی آنقدر طبیعی است كه ممكن است همه مردم و فعالان اقتصادی حتی متوجه ناسالم بودن این پول‌ها نباشند. ظریف در مصاحبه اخیر در واقع به این بستر كه ناشی از فقدان قوانین و استانداردهای پذیرفته شده جهانی است، اشاره داشتند نه به اشخاص حقیقی و حقوقی كه ممكن است در چنین ساختاری، آگاهانه یا ناآگاهانه درگیر پولشویی شوند. امروز نهادهای زیادی وجود دارند كه محل درآمدها، مخارج و گردش مالی آنها به طور كامل، شفاف و روشن نیست. همین ابهامات بنا به تعریف می‌تواند شكل‌های متنوعی از پولشویی را ایجاد كنند.»

** كمی صبر كنید
«حسام‌الدین‌آشنا» مشاورفرهنگی رییس‌جمهوری: «به اصولگرایان قدیم و جدید پیشنهاد می‌كنم تلاش نكنند عجولانه به سخنان دكتر ظریف واكنش نشان دهند.كمی صبر كنید ضمیر مرجعش را خواهد یافت.»

** پایبند نبودن به اصول اخلاقی
«سید محمد صدر» عضومجمع‌تشخیص مصلحت نظام می گوید: «هجمه كنندگان به ظریف وارد افشاگری علیه خود شده‌اند، این افراد نشان می‌دهند كه به اصول اسلامی و اخلاقی پایبند نیستند.»

** دیر به اجرا درآمدن قانون پولشویی در ایران
«محمود صادقی» نماینده اصلاح‎طلب مجلس شورای اسلامی، درخصوص پولشویی در كشور گفت: «ما موارد زیادی از پولشویی در ایران داریم. بر اساس آماری كه رئیس مركز مبارزه با پولشویی در مردادماه امسال منتشر كرد، حدود 14 هزار میلیارد فرار مالیاتی طی دو سه سال اخیر در كشور رخ داده كه توسط این نهاد به‌عنوان پولشویی كشف شده است. بخش دیگری از پولشویی توسط باندهای قاچاق مواد مخدر انجام می‌گیرد كه طی سال‌های اخیر شناسایی شده‌اند. خیلی واضح است كه ما در كشور شاهد پولشویی هستیم و خیلی سخت نیست كه آن را باور كنیم. چراكه قانون مبارزه با پولشویی در ایران، دیر به اجرا درآمده است. به‌علاوه، قانونی كه در سال 1386 تصویب شد، دارای خلأ است و در دولت آقای احمدی‌نژاد جدیتی برای اجرای آن وجود نداشته و زمان طولانی صرف فراهم‌سازی سازوكارهای اجرایی آن شده است. به همین دلیل، تنها حدود سه سال است كه این قانون رسماً اجرایی شده و مورد توجه قرار می‌گیرد.»

** واكنش وزارت خارجه به انتقادها از ظریف
همچنین بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه در خصوص بازتاب اظهارات وزیر امور خارجه در زمینه پولشویی، گفته است: «آنچه از سوی جناب آقای ظریف در خصوص پولشویی بیان شد و متاسفانه بخشی از آن مورد بهره‌برداری‌های سو و جناحی برخی افراد قرار گرفته است، تنها بیان صادقانه یكی از مشكلات و مسائل كشور است كه پیش از این نیز بارها از سوی بسیاری از مقامات عالی رتبه كشور در قوای سه گانه و در دولت‌های مختلف، بیان شده و یافتن راه های قانونی برای مقابله با آن، همواره مورد تاكید نظام و اركان عالی آن بوده است. همانگونه كه وزیر امور خارجه در مصاحبه خود بیان كردند بسیاری از منتقدان اف ای تی اف از دلسوزان كشور هستند و مطلقا به فرد یا ارگانی اشاره نداشته‌اند؛ اما واقعیت پولشویی توسط باندهای تبهكار داخلی یا قاچاقچیان بین‌المللی قابل كتمان نیست و چه بسا همان‌ها برای جلوگیری از شفافیت و جرم‌انگاری این پدیده با پول‌های كثیف به فضاسازی و گل آلودكردن شرایط برای فرار از مسئولیت و مجازات روی آورند.»

** سخن آخر
وقتی بر سر موضوعی با عنوان پول شویی سخنانی در میان مقامات و مسوولان نظام بسیار است و بر سر چنین مساله ای اجماع نظر وجود دارد درباره مقابله با آن نیز باید عزم حاكمیتی و نظارت همگانی وجود داشته باشد. پرداختن به علل و ریشه‌های وجود پولشویی می‌تواند بسیاری از حقایق را روشن كند و در عین ‌حال راه پو‌شویی را نیز در كشور مسدود كند. لوایح چهارگانه FATF چیزی جز شفافیت درباره گردش مالی حكومت و مردم نیست به همین دلیل از 196 كشور دنیا 194 كشور مقررات گروه اقدام ویژه مالی را پذیرفته‌اند. حال برای اینكه بتوان بر مشكلات كشور فائق آمد باید اعتماد عمومی در اینباره را در سطح ملی را افزایش داد.

پژوهشم**9131**9117