سخاوتمندی سعودی ها به اسلام آباد برای فرار از بحران یمن

تهران - ایرنا - بررسی گزارشهای منابع خبری موید این نكته است كه دولت آل سعود در پیشنهادی سخاوت مندانه، از عمران خان نخست وزیر پاكستان خواسته است برای برون رفت از گرداب جنگ یمن، میان ریاض و صنعا میانجیگری كرده و در ازای آن یك كمك مالی شش میلیارد دلاری دریافت كند.

به همین دلیل فردای همان روز نخست وزیر پاكستان از تلویزیون ملی كشورش اعلام كرد كه پاكستان برای پایان دادن به نزاع یمن، بین طرفهای درگیر میانجیگری می‌كند، غافل از اینكه شاید مجبور باشد هزینه هایی را نیز در این راه بپردازد.
تا این لحظه هنوز مشخص نیست پاكستان در ازای دریافت این مبلغ سخاوتمندانه چه وعده ای داده است، اما هر چه باشد پیشنهاد داوری در مسئله یمن یك پیشنهاد پاكستانی نبود بلكه سعودی ها این راه را پیش روی پاكستانی ها قرار دادند.
البته مرگ خاشقچی نیز عامل مهمی برای تسریع سفر عمران خان به ریاض بود تا ریاض از این آب گل آلوده به بهترین نحو ماهی بگیرد.
بر كسی پوشیده نیست كه یمن قربانی تجاوز سعودی ها است و پس به سختی می توان پذیرفت كه این پیشنهاد سخاوتمندانه سعودی ها و درخواست آنها از پاكستان برای پاردمیانی در بحران یمن بی تردید بدون هزینه بوده باشد.
سعودی ها به عنوان هم پیمان پاكستان، قبلا نیز چند بار كمك هایی به پاكستان كرده بودند اما بذل و بخشش 6 میلیارد دلاری این بار آنها قطعا معنی های زیادی برای هر دو طرف قضیه خواهد داشت و برای بسیاری سوالات زیادی برجای گذاشته است.
گویی این كمك مالی شش میلیارد دلاری قرار است در قالب واریز یك ودیعه 3 میلیارد دلاری در بانك‌های پاكستان و فروش نفتی سه میلیارد دلاری دیگر، جایزه نادیده گرفتن این ملاحظات بین المللی از سوی دولت پاكستان باشد.
برخی معتقدند كه این مبلغ باجی برای پاكستانی ها است بدان سبب كه در اوج رسوایی سیاسی ریاض بر سر قتل خاشقچی، تنها كشوری بود كه به با وجود امتناع بسیاری از كشورها برای شركت در كنفرانس سرمایه گذاری در این كشور (داووس صحرا) به سبب همین رسوایی، به همراه اردن و لبنان در بالاترین سطح در این كنفرانس شركت كرده است.
بی تردید قبل از شركت عمران خان در این كنفرانس، مذاكرات اولیه ای نیز صورت گرفته بود به ویژه در حالی كه دومین سفر نخست وزیر جدید پاكستان در كمتر از یك ماه با ریاض محسوب می شود.
دخالت ائتلاف تحت رهبری سعودی ها در یمن سالانه 50 میلیارد دلار هزینه برای ریاض در پی داشته و یك بحران امنیتی منطقه ای و یكی از فاجعه بار ترین بحران های انسانی جهان را به وجود آورده است.
در این بین آمریكا و دیگر كشورهای غربی از این بحران سازی سعودی ها تلویحا حمایت كرده و یا به علل خاص به آن با دیده اغماض می نگرند.
اگرچه بحران خاشقچی این بار موجب شده است تا بحران یمن نیز برای مدتی از جلوی چشم ها كنار زده شود، اما امروزه زمزمه هایی نیز سر گرفته است مبنی بر اینكه دولت آمریكا از همپیمان خود یعنی عربستان خواسته است از خاك یمن خارج شود.
بنابراین اگرچه محمد بن سلمان، شاهزاده سعودی مدعی انجام اصلاحاتی در كشورش شد، اما ادامه تجاوز كشورش به یمن و بحران خاشقچی موجب شد تا حاكمیتش در معرض یك طوفان جدی نیز قرار گیرد.
در اینجا است كه می توان به اهمیت پیشنهاد سخاوتمندانه سعودی ها به عربستان برای رهایی یافتن از بی اعتباری جهانی و سالانه بیش از 50 میلیارد دلار هزینه جنگ در یمن پی برد.
اگرچه فواد چودری، وزیر اطلاعات پاكستان مدعی شد كه ایده میانجیگری پاكستان، نخستین بار در سفر قبلی عمران خان به عربستان پس از انتخاب شدنش به نخست‌وزیری مطرح شد، اما شواهد نشان می دهد كه عربستان برای برون رفت از گرداب اولیه جنگ یمن و رسوایی جدید خاشقچی این بار دست كمك به سوی پاكستان دراز كرده است.
نخست وزیر پاكستان در حالی ادعا كرده است كه به دنبال متحد كردن جهان اسلام است و برای پایان دادن به جنگ یمن، میانجیگری می‌كند كه بحران یمن پیشتر با تشكیل ائتلاف سعودی و انجام عملیات طوفان صحرا، یك جنگ میان یمن و عربستان نیست بلكه كشورهایی چون امارات متده عربی، بحرین، مصر و كشورهای دیگر نیز قرار دارند و ماهیت بحران منطقه ای به خود گرفته است.
پاكستان یكی از اعضای ائتلاف نظامی 'نیروهای اسلامی' است كه تاكنون تعریف مشخصی از آن نشده است و البته رهبری این ائتلاف را نیز ژنرال راحیل شریف، فرمانده پیشین ارتش پاكستان به عهده دارد؛ شاید همین امر نیز عامل مهمی برای بازاریابی سعودی ها در پاكستان باشد.
پس باید گفت كه حمایت پاكستان از عربستان سعودی و در این ائتلاف برای ریاض اهمیت خاص دارد چرا كه اسلام آباد در بحبوحه تضاد ریاض با تهران، تنها كشور مسلمان دارای توان نظامی هسته ای است.
اگرچه شاید برخی تصور كنند پاكستان در هیچ تقابل نظامی در خاور میانه شركت نكند، اما پیشتر به سعودی ها قول داده بود در صورت نیاز از آنها حمایت خواهد كرد.
از طرف دیگر این بسته پیشنهاد كمك مالی عربستان می تواند كمك بزرگی به اسلام آباد باشد تا از بحران مالی تاریخی خود به سلامتی عبور كند، ان در حالی است كه همین بسته موجب می شود پای پاكستان به بسیاری از مناقشات خاورمیانه باز شود.
اگرچه دولت پاكستان این بسته پیشنهادی سعودی ها را پذیرفته است اما پارلمان پاكستان هم باید در باره آن تصمیم بگیرد.
با این وجود باید دید آیا پارلمان پاكستان اجازه خواهد داد پای این كشور به یك بحران منطقه ای باز شود كه عوارض و عواقب سیاسی و اقتصادی زیادی هم در منطقه و هم در جهان برای اسلام آباد خواهد داشت.
به ویژه اینكه این بحران در یك مقطع زمانی حساسی چون ادامه تحریم های اقتصادی آمریكا علیه ایران اتفاق می افتد، پس پاكستان باید تصمیم بگیرد كه در این شرایط همراه ایران خواهد بود با عربستان سعودی كه همپیمان منطقه ای آمریكا نیز به حساب می آید و اینكه اسلام آباد حاضر است چه هزینه ای را نیز در این میان تقبل و تحمل كند.
پس جنگ یمن یك جنگ مرزی میان یمن با عربستان و یا یمن نیست كه عمران خان بخواهد بین دو كشور میانجی گری كند، بلكه یك بحران منطقه ای و بلكه جهانی است كه با بحران خاشقچی ابعاد جدید نیز به خود گرفته است.
لذا عمران خان باید بین حفظ منافع اقتصادی و دركنار آن، حفظ نوعی بی طرفی سنتی یكی را انتخاب كند و خود را از سیاست های تفرقه افكنانه جهان عرب و در راس آن عربستان سعودی به دور نگه دارد و بداند كه این جنگ، نه یك جنگ دوجانبه، بلكه یك بحران منطقه ای است كه توسط خود سعودی ها گسترده تر شده است.
گزارش: از علی نصیری
آساق**1378**1663**